1
LỜI NĨI ĐẦU

Từ Đại hội Đảng VIII đến nay, Đảng ta ln xác định cơng nghiệp hố là
nhiệm vụ trọng tâm của thời kỳ q độ. Nhiệm vụ CNH - HĐH đã được thực
hiện ở nước ta trong những năm qua, nhất là thời kỳ đổi mới chúng ta đã thu
được nhiều thành tựu quan trọng tạo thế và lực cho thời kỳ phát triển tiếp theo.
Bên cạnh những thành tựu đã đạt được chúng ta khơng tránh khỏi những sai
lầm. Để giải quyết những nhiệm vụ mới đặt ra cùng khắc phục những thiếu xót
khiếm khuyết, đẩy lùi nguy cơ tụt hậu về kinh tế đưa đất nước ra khỏi tình trạng
đói nghèo, cải thiện đời sống nhân dân, tăng cường tiềm lực quốc phòng an
ninh, củng cố vững chắc độc lập chủ quyền quốc gia thì khơng có con đường
nào khác con đường đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước.
Vấn đề CNH - HĐH là một vấn đề rất rộng, trong phạm vi bài viết này em
xin đề cập đến: Nội dung CNH - HĐH ở nước ta hiện nay. Tiểu luận này hồn
thành theo u cầu của Bộ mơn Kinh tế chính trị, trường Học viện Ngân hàng.
Nội dung của tiểu luận dựa trên tư tưởng của những bài viết về vấn đề CNH -
HĐH của các chun gia hoạt động trong các ngành kinh tế, do phạm vi của vấn
đề rộng lớn cùng hạn chế về mặt trình độ nhận thức của bản thân nên nội dung
tiểu luận này khó tránh khỏi những sơ sài, hạn chế và thiếu xót. Em rất mong
nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cơ giáo.
Em xin chân thành cảm ơn các thầy cơ giảng viên bộ mơn đã giúp đỡ em
hồn thành tiểu luận này.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
2
A. PHẦN MỞ ĐẦU

Hiện nay trên thế giới đang diễn ra cuộc chạy đua phát triển kinh tế rất sơi
động, các nước nhanh chóng thực hiện các chính sách kinh tế nhằm đưa kinh tế
phát triển trong đó con người là vị trí trung tâm. Muốn vậy các nước khơng còn
con đường nào khác là phải thực hiện cơng nghiệp hố - hiện đại hố. Do vậy

i lm bin i cn bn b mt ca xó hi trờn tt c cỏc lnh vc kinh t, xó
hi, chớnh tr...
Hin nay t nc ta cũn nghốo (thuc nhúm th 3 thỡ vic cụng nghip
hoỏ - hin i hoỏ l con ng tt yu. T i hi ng VI ca ng xỏc nh
õy l thi k phỏt trin mi - Thi k "y mnh cụng nghip hoỏ - hin i
hoỏ t nc" nh hng phỏt trin nhm mc tiờu "Xõy dng nc ta thnh
mt nc cụng nghip cú c s vt cht k thut hin i, c cu kinh t hp lý,
quan h sn xut tin b, phự hp vi trỡnh phỏt trin ca lc lng sn xut,
i sng vt cht v tinh thn cao, quc phũng an ninh vng chc, dõn giu
nc mnh, xó hi cụng bng vn minh.
gúp phn nghiờn cu v cụng nghip hoỏ - hin i hoỏ trong khuụn
kh bi vit ny em xin cp n "Ni dung cụng nghip hoỏ - hin i hoỏ
nc ta hin nay.

THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
4
B. NỘI DUNG
I. SỰ CẦN THIẾT PHẢI TIẾN HÀNH CƠNG NGHIỆP HỐ - HIỆN
ĐẠI HỐ.
1. Cơng nghiệp hố là xu hướng mang tính quy luật của các nước đi từ
nền sản xuất nhỏ đi lên một nền sản xuất lớn.
Để có một xã hội như ngày nay khơng phải do tự nhiên mà có , nó do q
trình tính luỹ về lượng ngay từ khi lồi người xuất hiện thì sản xuất thơ sơ, đời
sống khơng ổn định, cơ sở vật chất hầu như khơng có gì nhưng trải qua sự nỗ
lực của con người tác động vào giới tự nhiên, cải biến nó thơng qua lao động,
trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử giời đây con người đã tạo ra được những
thành cơng đáng kể. Thành tựu đạt được là do quy luật phát triển do tự thân vận
động của con người trong tồn xã hội. Ngày nay cơng cuộc xây dựng các nước
đã cố gắng rất nhiều trong cuộc cạnh tranh chay đua về kinh tế. Thể hiện là các
chính sách, đường lối về phát triển kinh tế ngày một tồn diện hơn, về các mặt

- Giai đoạn thứ nhất bắt đầu từ những năm 40 đến giữa những năm 70.
Giai đoạn này sử dụng khoa học kỹ thuật để hiện đại hố các cơng cụ sản xuất,
phát triển kinh tế theo hướng mở rộng và tăng thêm các yếu tố sản xuất. Thực
chất đây là giai đoạn bắt đầu phát triển của lực lượng sản xuất cả về con người
và cơng cụ sản xuất.
Bình qn tăng trưởng kinh tế hàng năm ở các nước kinh tế phát triển là
5,6%. Tốc độ tăng trưởng này được giữ ngun trong vòng 20 năm kể từ năm
1950 đến 1970.
- Giai đoạn hai bắt đầu vào những năm 70 trở đi và cho đến nay vẫn đang
tiếp tục rất mạnh mẽ. Giai đoạn này là thực hiện cuộc cách mạng với qui mơ lớn
và tồn diện trên lực lượng sản xuất trên cơ sở áp dụng các thành tựu khoa học -
kỹ thuật, đổi mới tồn bộ bộ máy sản xuất hiện hành trên cơ sở sử dụng những
phương tiện kỹ thuật về cơng nghệ mới khác hẳn về ngun tắc thay thế hàng
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
6
loạt các thiết bị lạc hậu bằng các thiết bị hiện đại làm cho năng suất và chất
lượng sản phẩm lên cao.
Đây là giai đoạn biến đổi hẳn về chất của lực lượng sản xuất ở các nước
tư bản chủ nghĩa thì đây cũng là thời kỳ mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và
quan hệ sản xuất lên cao tạo điều kiện cho sự ra đời của phương thức sản xuất
mới.
Q trình diễn ra khơng đồng đều ở các nước do nhiều ngun nhân dễ
dẫn đến sự chênh lệch về kinh tế.
Trên thế giới hình thành 3 nhóm nước đó là các cường quốc về kinh tế,
các nước phát triển và đang phát triển. Sự phân chia này cũng hình thành nên
các mâu thuẫn cơ bản của xã hội, vấn đề cơ bản của các nước đang phát triển là
đường lối đấu tranh hồ bình giải quyết mâu thuẫn thơng qua làm cuộc cách
mạng về kinh tế.
Việt Nam là một nước có nền kinh tế nhỏ, lạc hậu về khoa học kỹ thuật,
lực lượng sản xuất còn non nớt chưa phù hợp với quan hệ sản xuất của xã hội

theo đó xây dựng một cơ cấu kinh tế hợp lý trong tất cả các ngành của nền
KTQD. Tóm lại có thể hiểu là: "Cơng nghiệp hố, hiện đại hố là q trình
chuyển đổi căn bản, tồn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và
quản lý kinh tế, xã hội từ sử dụng lao động thủ cơng là chính sang sử dụng một
cách phổ biến sức lao động cùng với cơng nghệ, phương tiện và phương pháp
tiên tiến, hiện đại, dựa trên sự phát triển của cơng nghiệp và tiến bộ khoa học
cơng nghệ tạo ra năng suất lao động xã hội cao.
Theo định nghĩa của Liên hiệp quốc (1993) cơng nghiệp hố là một q
trình phát triển nền kinh tế. Trong q trình này nguồn của cải quốc dân được
động viên để phát triển cơ cấu kinh tế nhiều ngành trong nước với kỹ thuật hiện
đại. Đặc điểm của cơ cấu kinh tế này là có một bộ phận ln ln thay đổi để
sản xuất ra những tư liệu sản xuất và hàng hố tiêu dùng có khả năng đảm bảo
cho tồn bộ nền kinh tế phát triển với nhịp độ cao, đảm bảo đạt tới sự tiến bộ
kinh tế xã hội. Hiện đại hố là q trình chuyển đổi căn bản tồn diện các hoạt
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
8
động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế xã hội từ chỗ theo những
quy trình cơng nghệ thủ cơng là chính sang chỗ sử dụng một cách phổ biến
những quy trình cơng nghệ, phương tiện, phương pháp tiên tiến hiện đại dựa trên
sự phát triển khoa học kỹ thuật tạo ra năng suất lao động hiệu quả và trình độ
văn minh kinh tế xã hội cao.
Trong văn kiện hội nghị lần thứ VII Ban chấp hành trung ương khố VII có
viết "Q trình CNH-HĐH là q trình chuyển đổi căn bản tồn diện các hoạt
động kinh tế - xã hội từ sử dụng lao động thủ cơng sang sử dụng một cách phổ
biến sức lao động cùng cơng nghệ và phương tiện hiện đại tạo ra năng suất lao
động cao. Đối với nước ta đó là một q trình thực hiện chiến lược phát triển
kinh tế xã hội nhằm cải tiến một xã hội nơng nghiệp lạc hậu thành một xã hội
cơng nghiệp gắn với việc hình thành từng bước quan hệ sản xuất tiến bộ. Ngày
càng thể hiện đầy đủ hơn bản chất ưu việt của chế độ mới. Như vậy CNH-HĐH
khơng chỉ là một q trình tất yếu khách quan đối với nước ta mà chúng ta có

và sự hình thành chiến lược thị trường hướng ngoại.
- Khó tránh khỏi vòng luẩn quẩn kỹ thuật cơng nghệ và kết cấu hạ tầng
thấp kém, lạc hậu dẫn đến năng suất lao động thấp và thu nhập quốc dân tính
theo đầu người thấp, từ đó khả năng tích luỹ hầu như khơng có và kết quả là
khơng có vốn đầu tư.
Bên cạnh đó là sự chưa phù hợp của cơ cấu kinh tế được hình thành trong
thời gian qua mà việc điều chỉnh lại là khơng dễ dàng: Với xuất phát điểm từ 1
quốc gia nơng nghiệp lạc hậu. Sau nhiều kế hoạch phát triển kinh tế lần lượt các
mơ hình cơ cấu kinh tế hình thành, sự tập trung vốn thơng qua nhiều hoạt động
tích luỹ trong nước, vay vốn quốc tế, đã đưa nền kinh tế có tỷ trọng cơng nghiệp
tăng khá. Qua các thời kỳ kế hoạch 5 năm nền kinh tế có sự tăng trưởng nhất
định song chưa có sự phát triển kinh tế - xã hội đáng kể, chưa có sự phát triển
theo chiều sâu năng suất, chất lượng và hiệu quả. Nền kinh tế nghiêng về xây
dựng nền cơng nghiệp nặng, muốn hiện đại hố nhanh nhưng do nền kinh tế của
ta còn nhỏ bé, phân tán và lạc hậu, nguồn vốn tích luỹ khơng lớn trình độ khoa
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
10
học cơng nghệ chưa cao khơng đủ điều kiện cần thiết để xây dựng một nền đại
cơng nghiệp. Điều này dẫn đến thực tế kinh tế nước ta mất cân đối, sản xuất phát
triển chậm, thu nhập quốc dân và năng suất thấp, đời sống nhân dân vẫn chưa
được cải thiện... trong một thời gian.
Sớm nhận thức được những biểu hiện chưa phù hợp của các chính sách
kinh tế Đảng và Nhà nước đã đưa ra những chủ trương mới nhằm khắc phục
khiếm khuyết, tiếp tục thúc đẩy sự nghiệp CNH, HĐH của đất nước. Đại hội
tồn quốc lần thứ VI của Đảng đánh dấu một mốc quan trọng trong lịch sử q
trình CNH ở nước ta. Đại hội cũng là đại hội của thời kỳ đổi mới của đất nước.
Đại hội nhận định đặc điểm của thời kỳ q độ lên CNXH ở nước ta là một thời
kỳ lâu dài và gian khổ trải qua nhiều chặng đường và chúng ta hiện đang ở
chặng đường đầu tiên với nhiệm vụ đề ra là: "ổn định mọi mặt tình hình kinh tế -
xã hội tiếp tục xây dựng những tiền đề cần thiết cho việc đẩy mạnh CNH trong