Tạp chí KHKT Nông nghiệp, Tập 2 số 1/2004

tình hình sản xuất và thành phần sâu bệnh hại cà chua
ở Lơng Nỗ, Đông Anh, Hà Nội
Study on production and pests and diseases of potato at Luong No, Dong Anh, Hanoi
Nguyễn Văn Đĩnh
1
, Ngô Thị Xuyên
2
và Nguyễn Thị Kim Oanh
1

summary

Research was conducted by using the participatory rural appraisal (PRA) and scientific
investigation on tomato field pests and diseases.
At Luong No, Dong Anh, Hanoi, tomato was a high economic autumn-winter crop. In the
year around, there were 34 pests and diseases (20 insect pests and 14 diseases) species
attacking tomato. Amongst them, the bacterial wilt was the most dangerous and then followed
by fruit borer worms such as Spodoptera litura F. and Heliothis armigera H. The leaf miner,
Liriomyza sativae B. had occurred in several recent years with high percentage leaf damage.
After farmers, the late blight, Phytophthora infestans B. was the main limitation factor for
cultivating of spring-summer tomato. Amongst 7 tomato cultivars planted here, the HT 7 was
the most slightly infested by important diseases. The pests and diseases were successfully
controlled by farmers themselves in autumn-winter, but with high input and sometime products


2. Phơng pháp nghiên cứu
Đã sử dụng phơng pháp đánh giá nông
thôn có sự tham gia của ngời dân (PRA) để
xác định hiện trạng, các khó khăn và đề xuất
phơng hớng giải quyết của ngời nông dân.
Số lợng nông dân tham gia PRA là 40 ngời
và số lợng cán bộ nghiên cứu là 5 ngời.
Hiện trạng bảo vệ thực vật cây cà chua;
các loài sâu, bệnh hại trên cây cà chua vụ
đông năm 2002 và năm 2003 và vụ xuân hè
năm 2003 đợc điều tra theo phơng pháp
của Cục Bảo vệ Thực vật (1995).

13 3. Kết quả nghiên cứu và thảo
luận
3.1. Hiện trạng sản xuất, bảo vệ thực vật
cây cà chua
Tổng diện tích đất của Lơng Nỗ là
117,3 ha, trong đó đất trồng 2 vụ lúa và vụ
màu chiếm 95%, số còn lại (5%) chủ yếu là

0
2
3
7
6
2
10
10
4
0
4
8
10
3
10
7
2
2
3
8
8
1
10
9
4
1
2
9
6
0

Văn Viên và Đỗ Tấn Dũng, 2003)
Trong 1 vụ, trên cà chua phải phun 3-4
lần thuốc BVTV, một số trờng hợp phun tới
10 lần. Có 11 loại thuốc trừ sâu và 5 loại
thuốc trừ bệnh đợc sử dụng, hai loại thuốc
trừ sâu đợc dùng nhiều nhất là Dipterex và
Sago, trong 5 loại thuốc trừ bệnh thì Zineb và
Oxyclorua đồng đợc sử dụng nhiều nhất.
Trong các loại thuốc trừ dịch hại thì thuốc
Zineb chiếm tỷ trọng cao nhất là 25%. Chi
phí cho thuốc BVTV trên 1 sào cà chua
14
thờng là khoảng 75-100 ngàn đồng, trong đó
chi phí cho thuốc trừ bệnh là chủ yếu.
Trong quá trình phun thuốc, nông dân
thờng chỉ đeo khẩu trang và mặc áo ma mà
không đi găng, ủng và đeo kính. Họ thờng
pha thuốc theo sự chỉ dẫn ở bao bì và rất ít nhớ
tên thuốc đã sử dụng. Họ đã nắm khá chính
xác các tiêu chuẩn về sản xuất rau an toàn.
Ngời nông dân cho rằng hiện nay công
tác BVTV trên cà chua có 4 khó khăn là
không phòng trừ đợc bệnh, kiến thức về
BVTV kém, nguồn thuốc BVTV không đảm

tuyến trùng gây ra, có xu thế ngày càng gia
tăng trên nhiều giống cà chua (Hình 1).

Có 14 loài bệnh hại cà chua và các bệnh
quan trọng là lở cổ rễ cây con, mốc sơng,
mốc xám, đốm vòng, đốm đen, héo rũ gốc
mốc trắng, héo vàng, khảm lá, xoăn vàng, héo
xanh vi khuẩn, tuyến trùng nốt sng (TTNS).
Kết quả điều tra còn cho thấy các bệnh
héo rũ, đặc biệt là bệnh héo xanh (chết dóc)
thờng xuất hiện và gây hại nặng từ giai
đoạn cây cà chua ra hoa trở đi. Do điều kiện
thời tiết vụ đông năm 2002 trời ấm, ít ma
nên các bệnh héo rũ đã xuất hiện ở giai
đoạn này với tỷ lệ bệnh đạt từ 9,8-64,2%.
Bệnh do TTNS đạt 12,7-61% trên tất cả các
giống cà chua và trong suốt cả vụ. Tuyến
trùng M. incognita là nguyên nhân gây
bệnh. Đầu tiên chúng tạo vết thơng cơ giới
cho nấm F. solani (héo vàng), Sclerotium
rolfsii (héo rũ gốc mốc trắng) và vi khuẩn
(Ralstonia solanacearum) xâm nhập sau đó
gây bệnh làm cho cà chua chết nhanh chóng
(Nguyễn Thị Xuyên, 2002).
4.
Kết luận
Sản xuất cà chua ở HTX Lơng Nỗ có
nhiều lợi thế, mang lại hiệu quả kinh tế cao
hơn so với nhiều loại cây trồng khác.
Có 34 loài sâu bệnh hại cà chua, trong

Agrotis ypsilon Rott.
6
Bọ phấn
Bemisia tabaci Gennadius
7
Sâu đo ăn lá
Chalciope hyppasia Cramer
8
Bọ xít gai
Cletus trigonus (Thumb.)
9
Bọ xít dài
Leptocorisa acuta (Thumb.)
10
Bọ xít xanh
Nezara viridula (Lin.)
11
Châu chấu
Heteropternis respondens Walker
12
Cào cào nhỏ
Atractomorpha chinensis Bolivar
13
Ban miêu
Epicauta gorhami Marseul
14
Bọ nhảy sọc cong
Phyllotreta striolta (Fabricius)
15
Bọ rùa 28 chấm

Stemphilium solani
Sớm, muộn
Đốm đen
Xanthomonas vesicatoria Dowson
Sớm, muộn
Đốm vòng
Macrophoma solani Ell et Mart= Alternaria solani
Sớm, muộn
Héo rũ gốc mốc
trắng
Sclerotium rolfsii Sacc
Xuân hè, sớm
Héo vàng
Fusarium oxysporum fs. lycopersici (Wr. Et Rg.)
Schlecht
Xuân hè, sớm, Chính vụ,
muộn
Khảm mảng lồi lõm Cucumber Mosaic Virus-CMV Xuân hè, sớm, muộn
Xoăn vàng ngọn Tomato Yellow Leafcurl Virus-TYLCV Xuân hè, sớm, muộn
Héo xanh vi khuẩn
Ralstonia solanacearum Smith
Xuân hè, sớm, chính vụ,
muộn
Thối đỉnh quả
Bacterium lycopersici Burgw.
Sớm, muộn
Tuyến trùng nốt
sng
Meloidogyne incognita Kofoid et White,
1919/Chitwood, 1949

y
ến trùn
gHình 1. Tình hình gây hại của một số bệnh chính trên 7 giống cà chua trồng phổ biến
tại Lơng Nỗ Đông Anh- vụ đông 2002 Tài liệu tham khảo
Đỗ Tấn Dũng, (2001). "Bệnh héo rũ hại cây trồng
cạn & biện pháp phòng chống". Nxb Nông
nghiệp.
Nguyễn Văn Đĩnh và Lơng Thị Kiểm, (2001).
"Một số đặc điểm sinh học và gât hại của loài
ruồi đục lá mới xuất hiện và gây hại trên cây
cà chua và cây khoai tây Liriomyza sativae
Blandchard". Tạp chí Khoa học kỹ thuật nông
nghiệp 3/2001. Tr. 13-24.
Nguyễn Văn Viên, (1997). "Bệnh mốc sơng cà
chua ở vùng Hà Nội và hiệu lực phòng chống
bệnh của một số loại thuốc trừ bệnh". Tạp chí
BVTV số 160, 4/1998. Tr 11-14
Nguyễn Văn Viên; Đỗ Tấn Dũng, (2003). Bệnh
hại cà chua do nấm vi khuẩn và biện pháp
phòng chống. Nxb Nông nghiệp. 82 trang.
Ngô Thị Xuyên, (2002). "Kiểm soát
Meloidogyne incognita bằng phơng pháp
sinh học". Hội thảo bệnh cây và sinh học
phân tử lần thứ nhất. ĐH Nông Lâm thành