LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống những quan niệm toàn diện và
sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự
vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể
của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân
tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại. Đó là một trong những giá trị tri
thức cách mạng, là ánh sáng soi đường cho cách mạng Việt Nam đi hết
chặng đường cách mạng này đến chặng đường cách mạng khác, đưa cách
mạng Việt Nam giành hết thắng lợi này đến thắng lợi khác – là một giá trị
khoa học cách mạng giúp chúng ta vượt lên tất cả. Thực tiễn cách mạng Việt
Nam đã hoàn toàn chứng minh điều đó. Đặc biệt là càng những lúc nhiều
khó khăn trở ngại, những lúc chuyển giai đoạn, dưới sự lãnh đạo của Đảng,
cách mạng Việt Nam càng khẳng định sức sống nổi bật, càng vững bước đi
lên với những bước đi mang tính đột biến, gây rất nhiều ấn tượng… Tất cả
đều nhờ ánh sang tư tưởng Hồ Chí Minh soi dẫn.
Trong giai đoạn hiện nay, nhất là từ khi mô hình chủ nghĩa xã hội ở
Liên Xô sụp đổ, tình hình trong nước và thế giới có nhiều diễn biến phức
tạp, đại biểu cho giai cấp công nhân và toàn thể dân tộc Việt Nam, Đảng
Cộng sản Việt Nam đã tỏ thái độ kiên định, dứt khoát, nhấn mạnh hơn,
khẳng định rõ ràng hơn rằng chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh
là nền tảng tư tưởng, là kim chỉ nam cho mọi quá trình cách mạng Việt Nam.
Vì thế, chúng ta đều có thể nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh trong mọi vấn
1
đề để vận dụng, để tiếp tục đổi mới và xây dựng đất nước theo con đường
mà Bác Hồ đã chọn.
Là một trong số các môn học chuyên đề tư tưởng Hồ Chí Minh,
chuyên đề II tập trung giới thiệu những nội dung cơ bản và mở rộng Tư
tưởng của Người về giáo dục, về công nhân và trí thức, về nông dân – nông
thôn, về thanh thiếu niên và nhi đồng, và về phụ nữ. Đây là những vấn đề lý
luận và thực tiễn rất lớn liên quan đến việc đánh giá, xác định vị trí, vai trò

- Lê Thanh Hà: Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo xây dựng giai cấp
công nhân trong thời kỳ đổi mới. Nxb Lao động, H, 2007.
- Đặng Ngọc Tùng: Xây dựng, phát huy vai trò giai cấp công nhân
Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa. Nxb Lao động,
H, 2008.
Về nông dân:
- Hội nông dân Việt Nam: Bác Hồ với nông dân, nông dân với Bác
Hồ. Nxb CTQG, H, 2000.
- Nguyễn Khánh Bật: Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề nông dân.
Nxb Nông nghiệp, H, 2001.
- Viện chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn:
Nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam hôm nay và mai sau. Nxb
CTQG, H, 2008.
3
- Nguyễn Văn Tuấn: Đảng, Bác Hồ với vấn đề tam nông. Nxb CT-
HC, H, 2009.
Về trí thức:
- Hồ Chí Minh: Về trí thức. Nxb CTQG, H, 2005.
- Đỗ Mười: Trí thức Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng đất
nước. Nxb CTQG, H, 1999.
- Nguyễn Văn Khánh – Nguyễn Quốc Bảo: Một số vấn đề về trí thức
Việt Nam. Nxb Lao động, H, 2001.
- Trần Đương: Bác Hồ với nhân sỹ, trí thức. Nxb Thông tấn, H, 2005.
- Nguyễn Quốc Bảo – Đoàn Thị Lịch: Trí thức trong công cuộc đổi
mới đất nước. Nxb Lao động, H, 1998.
Về thanh niên:
- Bác Hồ với sự nghiệp bồi dưỡng thế hệ trẻ. Nxb Thanh niên, H,
1985.
- Trần Quy Nhơn: Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của thanh niên
trong cách mạng Việt Nam. Nxb Thanh niên, H, 2004.

Để đạt được mục đích trên, đè tài có nhiệm vụ:
5
- Làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và về công nhân, nông
dân, trí thức, thanh niên, phụ nữ được hình thành trong bối cảnh lịch sử cũng
như trên cơ sở lý luận – thực tiễn, khách quan – chủ quan.
- Làm rõ những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí,
vai trò, chức năng, nhiệm vụ của giáo dục; về vị trí, vai trò của công nhân,
nông dân, trí thức, thanh niên, phụ nữ trong đời sống xã hội cũng như trong
sự nghiệp cách mạng ở nước ta.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
4.1. Đối tượng nghiên cứu:
- Đề tài tập trung nghiên cứu những cơ sở khách quan và chủ quan, cơ
sở lý luận và thực tiễn ảnh hưởng tới việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh
về giáo dục, về công nhân, nông dân, trí thức, thanh niên, phụ nữ.
- Đề tài nghiên cứu, làm rõ những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ
Chí Minh về giáo dục, cũng như những đối tượng mà Người quan tâm là
công nhân, nông dân, trí thức, thanh niên, phụ nữ.
4.2. Phạm vi nghiên cứu:
Đề tài có phạm vi nghiên cứu rộng, bao gồm nhiều chuyên đề và
nhiều nội dung khác nhau. Trong khuôn khổ của một đề tài cấp cơ sở, chúng
tôi chủ yếu đi vào nghiên cứu những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí
Minh về giáo dục, về công nhân, nông dân, trí thức, thanh niên, phụ nữ.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu.
5.1. Cơ sở lý luận:
Đề tài được triển khai dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác –
Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối, quan điểm của Đảng.
6
5.2. Phương pháp nghiên cứu:
Đề tài áp dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử
của chủ nghĩa Mác – Lênin, đồng thời áp dụng một số phương pháp luận của

thức, thanh niên, phụ nữ là một trong những nội dung, bộ phận quan trọng
trong hệ thống tư tưởng của Người. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã
dành phần lớn cuộc đời mình cho sự nghiệp “trồng người”, Người luôn đánh
giá rất cao vị trí, vai trò của giáo dục. Theo Người: giáo dục trở thành điều
kiện, tiền đề cho việc hình thành và phát triển con người. Nó là “vũ khí rất
sắc bén để giúp chúng ta cải tạo con người”. Đồng thời Người cũng luôn
giành cho sự nghiệp giáo dục những tình cảm và sự quan tâm rất đặc biệt.
Người nói: “giáo dục phải phát triển mạnh để phục vụ yêu cầu cách mạng”,
“nhiệm vụ giáo dục rất quan trọng và vẻ vang”. Là lãnh tụ vĩ đại của dân tộc,
trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng luôn đặc
biệt quan tâm đến việc tập hợp lực lượng bao gồm tất cả các giai cấp, tầng
lớp trong xã hội. Những quan điểm của Người về giai cấp công nhân, nông
dân và về các tầng lớp thanh niên, phụ nữ, trí thức thể hiện sự quán triệt và
vận dụng sáng tạo của Hồ Chí Minh trong việc đánh giá vị trí, vai trò của
các giai cấp, tầng lớp; trong việc xử lý các mối quan hệ dân tộc và giai cấp,
giữa các giai cấp và tầng lớp. Theo Người: “công nhân, nông dân, trí thức
cần phải đoàn kết chặt chẽ thì chúng ta sẽ khắc phục được mọi khó khăn, trở
ngại, chúng ta sẽ thắng lợi”
1
.
Hiện nay chúng ta đang bước vào một giai đoạn lịch sử mới – giai
đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, những quan điểm, tư tưởng đó
của Người vẫn còn nguyên giá trị cả về mặt lý luận và thực tiễn. Đó là việc
cần phải luôn coi trọng sự nghiệp giáo dục, coi trọng việc đào tạo, bồi
1
Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 7, Nxb ST, H, 1987, tr. 484.
9
dưỡng, xây dựng và sử dụng đội ngũ trí thức. Coi trọng và phát huy vai trò
to lớn của giai cấp công nhân, nông dân; củng cố khối liên minh công nông.
Phát huy vai trò của thế hệ trẻ, vai trò của phụ nữ.

2009.
8. TS. Nguyễn Khánh Bật (chủ biên): Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề
nông dân. Nxb CTQG, H, 2001.
9. TS. Bùi Đình Bôn: Giai cấp công nhân Việt Nam – mấy vấn đề lý luận và
thực tiễn. Nxb Lao động, H, 1999.
10. C.Mác – Ăngghen với vấn đề giải phóng phụ nữ. Nxb ST, H, 1967.
11
11. C.Mác – Ăngghen, Lênin, stalin về vấn đề giải phóng phụ nữ. Nxb ST,
H, 1967.
12. C.Mác – Ăngghen, Lênin, stalin: Bàn về giáo dục. Nxb ST, H, 1976.
13. Phạm Hoàng Điệp: Chủ tịch Hồ Chí Minh với sự tiến bộ của phụ nữ.
Nxb Văn hóa thông tin, H, 2008.
14. TS. Đoàn Nam Đàn: Tư tưởng Hồ Chí Minh về Giáo dục thanh niên.
Nxb CTQG, H, 2008.
15. Trần Đương (biên soạn): Bác Hồ với nhân sĩ trí thức. Nxb Thông tấn, H,
2005.
16. TS. Dương Tự Đam: Giáo dục thanh niên về tư tưởng, văn hóa Hồ Chí
Minh. Tạp chí tư tưởng – Văn hóa, số 3-2004.
17. Đào Thanh Hải – Minh Tiến (sưu tầm, tuyển chọn): Tư tưởng Hồ Chí
Minh về giáo dục. Nxb Lao động, H, 2005.
18. Phan Hiền: Bác Hồ với sự nghiệp trồng người. Nxb Trẻ, 2002.
19. TS. Bùi Thị Thu Hà: Chủ tịch Hồ Chí Minh với Thanh – thiếu niên và
học sinh – sinh viên. Nxb Hồng Đức, 2008.
20. Nguyễn Đình Hòa: Tư tưởng Hồ Chí Minh về bồi dưỡng thế hệ cách
mạng cho đời sau. Tạp chí cộng sản, số 775/2007.
21. Lý Thị Bích Hồng: Quan điểm Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính
trị cho thanh niên. Tạp chí Lý luận chính trị, số 3 – 2007.
22. Hội Nông dân Việt Nam: Bác Hồ với nông dân, nông dân với Bác Hồ.
Nxb CTQG, H, 2000.
23. PGS. TS. Nguyễn Văn Khánh – TS. Nguyễn Quốc Bảo: Một số vấn đề

chính trị), H, 2006.
41. Trịnh Quốc Tuấn: Những bài học từ quan điểm của Lênin về trí thức.
Tạp chí Thông tin KHXH, số 4/1996.
42. Trịnh Quốc Tuấn: Bài học từ những quan điểm cuarHoof Chí Minh về trí
thức. Tạp chí Lịch sử Đảng, số 2/2001.
43. Nguyễn Thanh Tuấn: Một số vấn đề của trí thức Việt Nam. Nxb CTQG,
H, 1998.
44. Văn Tùng: Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về vận động thanh niên. Nxb
Thanh niên, H, 2002.
45. TS. Phạm Văn Thanh: Công tác giáo dục thanh niên hiện nay theo tư
tưởng Hồ Chí Minh. Tạp chí Lý luận chính trị, số 3/2002.
46. GS. Văn Tạo: Đổi mới tư duy về giai cấp công nhân – kinh tế tri thức và
công nhân tri thức. Nxb CTQG, H, 2008.
47. Chu Thái Thành: Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển giáo dục, đào tạo
nhân tài. Tạp chí Cộng sản, số 11 – 2004.
48. Chương Thâu: Góp phần tìm hiểu Nho giáo – Nho sỹ - trí thức Việt Nam
trước 1945. Nxb CTQG, H, 2007.
49. Lê Thi: Chủ tịch Hồ Chí Minh và con đường đưa phụ nữ Việt Nam đi tới
bình đẳng, tự do, phát triển. Nxb Khoa học Hà Nội, H, 1990.
14
50. Dương Thoa: Bác Hồ với phong trào phụ nữ Việt Nam. Nxb Phụ nữ, H,
1982.
51. G.Steven: Vai trò của Hồ Chí Minh trong lịch sử tiến bộ của phụ nữ.
( hội thảo quốc tế về Hồ Chí minh). Nxb KHXH, H, 1990.
52. Viện Hồ Chí Minh và các Lãnh tụ của Đảng: Hồ Chí Minh về giáo dục
và đào tạo. Nxb Lao động xã hội, H, 2007.
53. Vũ Văn Gầu – Nguyễn Anh Quốc: Tư tưởng Hồ Chí Minh với sự nghiệp
phát triển giáo dục. Nxb CTQG, H, 2005.
54. TS. Lê Văn Yên (chủ biên): Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục. Nxb
Lao động, H, 2006.