Bùi Trần Hải- THCS Hộ Đáp – Lục Ngạn – Bắc Giang tel 0978756154
TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM (Ngữ văn 9)
I- Truyện “Làng” – Kim Lân:
1- Truyện ngắn “Làng” đã xây dựng được một tình huống truyện làm bộc lộ sâu sắc tình
yêu làng quê và lòng yêu nước ở nhân vật ông Hai . Đó là tình huống nào?
1
Bùi Trần Hải- THCS Hộ Đáp – Lục Ngạn – Bắc Giang tel 0978756154
Truyện ngắn “Làng” của Kim Lân sở dĩ hấp dẫn người đọc từ đầu đến cuối, nhân vật
ông Hai sở dĩ trở nên thân quý với người đọc, chính là vì tác giả đã sáng tạo ra được một
tình huống truyện đặc sắc , Tình huống truyện đã làm bộc lộ sâu sắc tình yêu làng quê và
tinh thần yêu nước ở người nông dân. Đó là tình huống ông Hai tình cờ nghe được tin
dân làng Chợ Dầu yêu quý của ông đã trở thành Việt gian theo Pháp, phản lại kháng
chiến, phản lại Cụ Hồ.
Tình huống này xét về mặt hiện thực rất hợp lý; về mặt nghệ thuật nó tạo nên một
cái nút thắt của câu chuyện. Tình huống bất ngờ ấy đã khiến ông Hai đau xót, tủi hổ , day
dứt trong sự xung đột giữa tình yêu làng quê và tinh thần yêu nước, mà tình cảm nào cũng
2
Bùi Trần Hải- THCS Hộ Đáp – Lục Ngạn – Bắc Giang tel 0978756154
tha thiết, mạnh mẽ. Đặt nhân vật vào tình huống ấy, tác giả đã làm bộc lộ sâu sắc cả hai
tình cảm nói trên ở nhân vật và cho thấy lòng yêu nước, tinh thần kháng chiến đã chi phối
và thống nhất mọi tình cảm khác trong con người Việt Nam thời kỳ kháng chiến.
2-Nhận xét những nét nghệ thuật chính của truyện ngắn “Làng” (nghệ thuật miêu tả tâm
lý nhân vật, ngôn ngữ nhân vật) ?
-Miêu tả tâm lý nhân vật:Tâm trạng của nhân vật chính (ông Hai) là tâm trạng của người
nông dân Bắc Bộ được miêu tả rất cụ thể, tỉ mỉ, có diễn biến có quá trình, được biểu hiện
qua từng suy nghĩ, thái độ, cử chỉ, lời nói và hành động. Như thể là tác giả đã nhập thẳng
3
Bùi Trần Hải- THCS Hộ Đáp – Lục Ngạn – Bắc Giang tel 0978756154
vào nhân vật ông Hai mà miêu tả, mà kể, mà phân tích , mà lý giải từng diễn biến nhỏ của
nỗi lòng.
+Đặt nhân vật trong một tình huống bất ngờ mà hợp lý không chỉ tạo thành nút truyện , tạo

I- Mở bài:
-Giới thiệu truyện ngắn
“Làng” và nhân vật
I-
1/(Đi từ khái quát đến cụ thể - từ nhà văn đến tác phẩm đến nhân
vật);
7
Bùi Trần Hải- THCS Hộ Đáp – Lục Ngạn – Bắc Giang tel 0978756154
ông Hai – nhân vật
chính của tác phẩm,
một trong những nhân
vật thành công nhất
của văn học thời kì
kháng chiến chống
Pháp.
-Nêu vấn đề sẽ phân
tích : tình yêu làng và
Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, Kim Lân là một
giương mặt độc đáo. Do hoàn cảnh sống của mình, ông am hiểu
sâu sắc sinh hoạt , tâm lý của người nông dân. Kim Lân được
xem là nhà văn của nông thôn, của người dân quê Việt Nam với
những vẻ đẹp mộc mạc mà đậm đà . “Làng” là một trong những
truyện ngắn đặc sắc của Kim Lân. Tác phẩm này được viết trong
thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, thể hiện một cách
sinh động vẻ đẹp tình yêu làng, lòng yêu nước ở người nông dân.
Ai đến với ông “Làng”, chắc khó quên được ông Hai - một nhân
8
Bùi Trần Hải- THCS Hộ Đáp – Lục Ngạn – Bắc Giang tel 0978756154
lòng yêu nước vẻ đẹp
nổi bật ở nhân vật ông

nước của nhân vật ông
Hai là tình cảm nổi bật,
xuyên suốt toàn truyện:
-Chi tiết đi tản cư nhớ
bật, xuyên suốt toàn truyện:
-Khi tản cư, ông Hai nghĩ đến những ngày hoạt động kháng chiến
giữ làng cùng anh em, đòng đội. Tình cảm yêu làng của ông đã
gắn bó với tình cảm kháng chiến. Ông không chỉ là một dân làng
mà còn là một phụ lão , một chiến sĩ đã từng tham gia đánh giặc
giữ làng mà nay phải xa làng đi tản cư.
- Ở nơi tản cư, ông luôn theo dõi tin tức kháng chiến , tin tức của
làng Dầu. Sáng hôm ấy ,ông Hai đang ở trong phòng thông tin,
tâm trạng rất phấn chấn:Ruột gan ông lão như múa lên. Vui quá!
11
Bùi Trần Hải- THCS Hộ Đáp – Lục Ngạn – Bắc Giang tel 0978756154
làng
-Theo dõi tin tức kháng
chiến
-Tâm trạng khi nghe
tin đồn làng chợ Dầu
theo Tây.
Vui vì kháng chiến bao nhiêu, ông càng cụt hứng và đau khổ bấy
nhiêu.
-Trong lúc ông Hai đang hồ hởi với những chiến tích kháng
chiến, những gương dũng cảm anh hùng của quân và dân ta thì
ông như bị sét đánh về cái tin cả làng Dầu “Việt gian theo Tây” .
+Ông sững sờ, “cổ ông lão nghẹn ắng lại, da mặt tê rân rân,
lặng đi, tưởng như không thở được ”- một cái tin động trời mà
trước đó ông không thể tin, không thể ngờ lại có thể xảy ra như
thế . Ông Hai còn cố gắng hỏi lại để hy vọng đó chỉ là tin đồn

vừa bực bội , vừa đau đớn, cố kìm nén, ông gắt gỏng vô cớ,trằn
trọc thở dài, rồi lo lắng đến mức chân tay nhũn ra, nín thở, lắng
nghe, không nhúch nhích, nằm im chịu trận.
15
Bùi Trần Hải- THCS Hộ Đáp – Lục Ngạn – Bắc Giang tel 0978756154
+Trong mấy ngày sau đó , ông không dám ra khỏi nhà,
không dám đi đâu, chỉ ru rú trong nhà nghe ngóng tình hình bên
ngoài, lo lăng sợ hãi thường xuyên: lúc nào cũng nghĩ đến
chuyện ấy, cũng tưởng mọi người chỉ nói đến chuyện ấy.
+Khi mụ chủ nhà khó tính đẩy vợ chồng ông Hai đến tình thế
khó xử là không biết sẽ sống nhờ ở đâu, tâm trạng ông Hai lại
càng trở nên u ám bế tắc và tuyệt vọng . Chính trong phút giây
tuyệt vọng ấy, ông lão đã chớm có ý định quay về làng cũ.
Nhưng trong ông lập tức lại diễn ra cuộc tự đấu tranh quyết liệt:
16
Bùi Trần Hải- THCS Hộ Đáp – Lục Ngạn – Bắc Giang tel 0978756154
Về làng tức là bỏ kháng chiến, bỏ Cụ Hồ, về làng là chịu đầu
hàng thằng Tây Đến đây, tình cảm tự do, tình cảm cách mạng,
lòng yêu làng yêu nước đã thực sự hòa quyện trong tâm hồn
người lão nông tản cư. Và ông quyết định dứt khoát, trong cực kì
đau khổ, uất hận: Muốn sao thì sao, không thể bỏ về làng, phải
thù cái làng theo giặc ấy dù trước đây, dù cả đời ông đã gắn bó
máu thịt với nó, vô cùng yêu thương, tự hào về nó. Thế là mâu
thuẫn nội tâm trong ông Hai đã tạm thời tự ông tìm được hướng
giải quyết trong tình thé thúc bách, Nhưng trong lòng ông đau
17
Bùi Trần Hải- THCS Hộ Đáp – Lục Ngạn – Bắc Giang tel 0978756154
đớn biết bao. Ông chỉ còn biêt san vợi phần nào nỗi đau ấy trong
câu chuyện với đứa con út còn thơ dại.
+Đoạn đối thoại đã biểu hiện tình cảm thiêng liêng và sâu

20
Bùi Trần Hải- THCS Hộ Đáp – Lục Ngạn – Bắc Giang tel 0978756154
b/ Nghệ thuật xây dựng
kháng chiến của ông Hai. Giờ đây tình yêu lớn lao sâu sắc ấy đã
khiến ông quên mọi ưu phiền, ông đi khắp nơi để khoe . Mà lần
này, ông khoe rành rọt , tỉ mỉ như chính ông vừa dự xong trận
đánh ấy.
Đây lại là những lúc ông Hai lấy làm vinh dự về làng, tự hào về
làng quê mình, anh dũng phá càn, thắng giặc.
* Từ bao đời nay, tình yêu làng yêu quê đã trở thành tình yêu
tự nhiên, sâu nặng , nó đã thấm sâu vào tâm thức tâm linh của
người dân quê. Thậm chí nhiều khi tình cảm ấy đã bị đẩy tới sự
21
Bùi Trần Hải- THCS Hộ Đáp – Lục Ngạn – Bắc Giang tel 0978756154
nhân vật:
-Chọn tình huống để
thể hiện tâm lý nhân
vật.
-Các chi tiết miêu tả
nhân vật
thiên vị và trở thành tâm lý bản vị hẹp hòi . Truyện “Làng” , qua
nhân vật ông Hai đã thể hiện sinh động và cả động tình yêu làng
quê của người nông dân thống nhất với tình yêu nước và tinh
thần kháng chiến. Tình yêu Làng của người nông dân , sau Cách
mạng tháng Tám có những biến đổi . Tình yêu làng của người
nong dân đã gắn bó với lòng yêu nước và ý thức giai cấp, tinh
thần kháng chiến . Tình yêu làng được đặt trong tình yêu nước
rộng lớn.
b/
22

Bùi Trần Hải- THCS Hộ Đáp – Lục Ngạn – Bắc Giang tel 0978756154
đạt được như vậy.
III-
Ông Hai trong “Làng” là một nhân vật tạo ấn tượng sâu sắc với
người đọc . Qua truyện ngắn này, bằng những tình huống, chi tiết
chân thực , thú vị, bằng nghệ thuật miêu tả tâm lý sinh động, Kim
Lân đã đem đến cho chúng ta một hình tượng hấp dẫn về người
nông dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Pháp . Tình
yêu tha thiết, sự gắn bó sâu nặng với làng quê, đất nước của nhân
vật ông Hai luôn luôn có ý nghĩa giáo dục thấm thía đối với các
25