BỆNH TÂM THẦN
BỆNH TÂM THẦN
PHÂN LIỆT
PHÂN LIỆT
Tµi liÖu tËp huÊn chuyªn m«n
BS: trÇn träng qu¶ng
BÖnh viÖn t©m thÇn hµ namKhái niệm bệnh TTPL
Khái niệm bệnh TTPL
Khái niệm:
Khái niệm:
TTPL là 1 bệnh loạn thần nặng, tiến triển
TTPL là 1 bệnh loạn thần nặng, tiến triển
từ từ, có khuynh hướng mãn tính, căn nguyên hiện
từ từ, có khuynh hướng mãn tính, căn nguyên hiện
nay chưa rõ ràng, làm cho người bệnh dần dần
nay chưa rõ ràng, làm cho người bệnh dần dần
tách khỏi cuộc sống bên ngoài, thu dần vào thế
tách khỏi cuộc sống bên ngoài, thu dần vào thế
giới bên trong, làm cho tình cảm trở nên khô lạnh
giới bên trong, làm cho tình cảm trở nên khô lạnh
dần, khả năng học tập làm việc ngày một sút kém,
dần, khả năng học tập làm việc ngày một sút kém,
có những hành vi, ý nghĩ dị kỳ, khó hiểu
có những hành vi, ý nghĩ dị kỳ, khó hiểu

2.
2.
Rối loạn ý tưởng: Hoang tưởng các loại, TTTĐ
Rối loạn ý tưởng: Hoang tưởng các loại, TTTĐ
3.
3.
Rối loạn tri giác: Ảo giác, hay gặp nhất là ảo thanh
Rối loạn tri giác: Ảo giác, hay gặp nhất là ảo thanh
4.
4.
Rối loạn cảm xúc: cùn mòn, khô lạnh, hai chiều,…
Rối loạn cảm xúc: cùn mòn, khô lạnh, hai chiều,…
5.
5.
Rối loạn hành vi tác phong: xa lánh mọi người, đi lang
Rối loạn hành vi tác phong: xa lánh mọi người, đi lang
thang, kích động, động tác định hình lặp lại, căng trương
thang, kích động, động tác định hình lặp lại, căng trương
lực…
lực…
6.
6.
Rối loạn ý chí: mất sáng kiến, mất động cơ, k/n học tập
Rối loạn ý chí: mất sáng kiến, mất động cơ, k/n học tập
và lao động giảm sút
và lao động giảm sút
7.
7.
Rối loạn về nhận thức:
Rối loạn về nhận thức:

bị động trong cuộc sống, kém chăm sóc bản
bị động trong cuộc sống, kém chăm sóc bản
thân, 1 số BN sống lang thang
thân, 1 số BN sống lang thangChẩn đoán bệnh TTPL
Chẩn đoán bệnh TTPL
Có ít nhất 1 triệu chứng rõ rệt (nếu không rõ
Có ít nhất 1 triệu chứng rõ rệt (nếu không rõ
thì phải 2 triệu chứng) trở lên trong các
thì phải 2 triệu chứng) trở lên trong các
nhóm triệu chứng sau tồn tại ≥1 tháng:
nhóm triệu chứng sau tồn tại ≥1 tháng:
1.
1.
Các RL tư duy: tư duy bị bộc lộ, tư duy vang
Các RL tư duy: tư duy bị bộc lộ, tư duy vang
thành tiếng, tư duy bị áp đặt, bị đánh cắp…
thành tiếng, tư duy bị áp đặt, bị đánh cắp…
2.
2.
Các hoang tưởng
Các hoang tưởng
3.
3.
Các ảo giác
Các ảo giác
4.
4.

thương thực thể khác ở trong cũng như ngoài
thương thực thể khác ở trong cũng như ngoài
não
não
4.
4.
Các trạng thái nhiễm độc hoặc cai chất gây
Các trạng thái nhiễm độc hoặc cai chất gây
nghiện: rượu, thuốc phiện…
nghiện: rượu, thuốc phiện…
5.
5.
Rối loạn loạn thần cấp và nhất thời
Rối loạn loạn thần cấp và nhất thờiDiễn biến của bệnh TTPL
Diễn biến của bệnh TTPL
1.
1.
Đặc điểm tiến triển mãn tính: 90% BN TTPL
Đặc điểm tiến triển mãn tính: 90% BN TTPL
tiến triển mãn tính
tiến triển mãn tính
2.
2.
Đặc điểm tái phát: 95 – 98% BN TTPL tái phát
Đặc điểm tái phát: 95 – 98% BN TTPL tái phát
3.
3.

2.
2.
Thấy lo lắng viển vông không thể thư giãn
Thấy lo lắng viển vông không thể thư giãn
3.
3.
Rối loạn giấc ngủ (mất ngủ, rối loạn nhịp thức
Rối loạn giấc ngủ (mất ngủ, rối loạn nhịp thức
ngủ…)
ngủ…)
4.
4.
Mệt mỏi
Mệt mỏi
5.
5.
Dễ kích thích cáu bẳn
Dễ kích thích cáu bẳn
6.
6.
Hoảng sợ không lý do
Hoảng sợ không lý do
7.
7.
Thu mình, từ chối giao tiếp, từ chối ăn uống
Thu mình, từ chối giao tiếp, từ chối ăn uống
8.
8.
Thờ ơ với mọi người và với bản thân, không tự
Thờ ơ với mọi người và với bản thân, không tự

Do tác dụng phụ của thuốc khi dùng thuốc kéo dài:
run, chậm chạp, cứng đờ, táo bón, nhìn mờ… gây trở
run, chậm chạp, cứng đờ, táo bón, nhìn mờ… gây trở
ngại trong sinh hoạt, giao tiếp của BN
ngại trong sinh hoạt, giao tiếp của BN
-
Do BN và gia đình cảm thấy phiền toái khi phải uống
Do BN và gia đình cảm thấy phiền toái khi phải uống
thuốc hàng ngày kéo dài
thuốc hàng ngày kéo dài Những phiền toái do người bệnh TTPL gây ra
Những phiền toái do người bệnh TTPL gây ra
2.
2.
Bỏ nhà đi lang thang
Bỏ nhà đi lang thang
Là 1 tình trạng hay gặp ở những BN bị bệnh kéo
Là 1 tình trạng hay gặp ở những BN bị bệnh kéo
dài, BN trở nên mãn tính, bỏ nhà đi lang thang
dài, BN trở nên mãn tính, bỏ nhà đi lang thang
không mục đích, không có mục đích, sống vạ vật
không mục đích, không có mục đích, sống vạ vật
→
→
cần chuyển BN đến trạm hoặc BV tâm thần để
cần chuyển BN đến trạm hoặc BV tâm thần để
khám, điều chỉnh thuốc và quản lý
khám, điều chỉnh thuốc và quản lý

5. Tự sát:
5. Tự sát:
Do hoang tưởng: phản ứng với hoang tưởng hoặc bị
Do hoang tưởng: phản ứng với hoang tưởng hoặc bị
hoang tưởng chi phối
hoang tưởng chi phối
Ảo thanh ra lệnh, bình phẩm, mạt sát, chê bai
Ảo thanh ra lệnh, bình phẩm, mạt sát, chê bai
Trầm cảm sau phân liệt
Trầm cảm sau phân liệtĐiều trị bệnh TTPL
Điều trị bệnh TTPL
1.
1.
Can thiệp về tâm lý: giúp BN và gia đình nhận
Can thiệp về tâm lý: giúp BN và gia đình nhận
thức được bệnh TTPL, chấp nhận bệnh, cảm
thức được bệnh TTPL, chấp nhận bệnh, cảm
thông và quan tâm đến mặc cảm của BN; tránh
thông và quan tâm đến mặc cảm của BN; tránh
căng thẳng và mâu thuẫn trong gia đình và cộng
căng thẳng và mâu thuẫn trong gia đình và cộng
đồng
đồng
2.
2.
Liệu pháp lao động và tái thích ứng xã hội: áp
Liệu pháp lao động và tái thích ứng xã hội: áp

•
Tiếp tục theo dõi BN sau khi ra viện, kiên trì điều
Tiếp tục theo dõi BN sau khi ra viện, kiên trì điều
trị củng cố và tích cực chữa các bệnh cơ thể,
trị củng cố và tích cực chữa các bệnh cơ thể,
tránh cho BN quá căng thẳng, mệt mỏi, lao động
tránh cho BN quá căng thẳng, mệt mỏi, lao động
quá sức để đề phòng bệnh có thể tái phát
quá sức để đề phòng bệnh có thể tái phátPhục hồi chức năng tâm lý xã hội và lao động
Phục hồi chức năng tâm lý xã hội và lao động
nghề nghiệp cho BN TTPL
nghề nghiệp cho BN TTPL
PHCN là quá trình, là cơ hội tạo cho Bn TTPL bị
PHCN là quá trình, là cơ hội tạo cho Bn TTPL bị
thiệt thòi đạt được mức độ tối ưu về chức năng
thiệt thòi đạt được mức độ tối ưu về chức năng
sinh hoạt, giao tiếp, tâm lý xã hội, lao động
sinh hoạt, giao tiếp, tâm lý xã hội, lao động
nghề nghiệp trong cộng đồng
nghề nghiệp trong cộng đồng
Lý do phải PHCN cho BN TTPL:
Lý do phải PHCN cho BN TTPL:
BN sau khi được điều trị, có thể hết triệu chứng
BN sau khi được điều trị, có thể hết triệu chứng
rối loạn tâm thần nhưng vẫn không làm việc
rối loạn tâm thần nhưng vẫn không làm việc
được, nội tâm bất hạnh


- Giải thích cho gia đình, cho BN hiểu thế nào là
- Giải thích cho gia đình, cho BN hiểu thế nào là
bệnh TTPL
bệnh TTPL
- Chấp nhận BN TTPL, lập các chương PHCN tâm lý,
- Chấp nhận BN TTPL, lập các chương PHCN tâm lý,
lao động nghề nghiệp cho từng BN TTPL
lao động nghề nghiệp cho từng BN TTPL
- Giải thích tại sao phải uống thuốc, uống như thế
- Giải thích tại sao phải uống thuốc, uống như thế
nào
nào
- Hướng dẫn cho họ biết các tác dụng phụ của thuốc
- Hướng dẫn cho họ biết các tác dụng phụ của thuốc
- Giúp gia đình biết cách ứng xử với những biểu hiện
- Giúp gia đình biết cách ứng xử với những biểu hiện
bất thường của BN
bất thường của BNTheo dõi tác dụng phụ của Aminazin tại
Theo dõi tác dụng phụ của Aminazin tại
cộng đồng
cộng đồng
1.
1.
Dị ứng
Dị ứng
2.