1
Tiểu luận

Khủng hoảng nợ Châu Âu
2

Cuộc khủng hoảng nợ công đang giáng những “đòn chí mạng” vào các nền
kinh tế châu Âu. Nước đầu tiên bị khủng hoảng nợ tấn công là Hy Lạp, rồi tới
Ireland và hiện nay, nhiều quốc gia như Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Italia
cũng đang có lâm vào hoàn cảnh tương tự. Trước đó nhiều nước đang phát
triển, trong đó có Argentina cũng lâm vào khủng hoảng nợ, còn ở châu Á, năm
1997 cuộc khủng hoàng tài chính đã xảy ra bắt đầu từ cảnh nợ nần của Thái
Lan. Vậy nguyên nhân nào khiến các nền kinh tế phát triển của châu Âu cũng
lún sâu vào khủng hoảng nợ, và hiện nay các nước đang phải đối phó với tình
hình nợ công như thế nào? Những ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng nợ ở
Châu Âu đến các nước còn lại của t hế giới? Tương lai của đồng tiền chung
euro sẽ đi về đâu?
1. Nguyên nhân của khủng hoảng nợ Châu Âu
Theo Paul De Grauwe (02/2010) có 3 nguyên nhân:
- Hy Lạp : Quản lý yếu kém và sự không minh bạch.
- Thị trường t ài chính :
 Phát hành một lượng lớn trái phiếu chính phủ quốc tế kỳ hạn dài với

tình hình kinh tế khác nhau của mỗi quốc gia, sự vắng mặt của Quỹ bình
ổn bảo vệ khu vực đồng tiền chung Châu Âu- The European Financial
Stability Facility (EFSF) tránh khỏi bị tấn công đầu cơ.( Quỹ này sau
đó được lập vào ngày 9 tháng 5 năm 2010)
- Do chính phủ quản lý yếu kém và nền kinh tế bị ảnh hưởng của cuộc
khủng hoảng tài chính toàn cầu => Chính phủ tăng chi nhưng nguồn thu
không đảm bảo nên phải vay nợ.
2. Diễn biến khủng hoảng nợ Châu Âu
- Ngày 07/04/2010: Hy Lạp công bố năm 2009 thâm hụt ngân sách của nó
là 12,7%GDP trên mong đợi và không thể trấn an các nhà đầu tư rằng
Hy Lạp có thể xử lý cuộc khủng hoảng thâm hụt ngân sách, và nó cần sự
cứu trợ của Liên minh Châu Âu/ IMF. Tin này làm cho đồng euro giảm
mạnh so với đồng đô la Mỹ.
- Tổng số nợ của Hy Lạp vào cuối tháng 4/2010 khoảng 319 tỷ Euro.
Trong đó khoảng 294 tỷ Euro dưới hình thức là trái phiếu, số còn lại là
tín phiếu kho bạc với mệnh giá là 8.6 Euro. Hầu như tất cả các khoản nợ
này đều bằng Euro, số nhỏ (khoảng 2%) nợ bằng USD, JPY, CHF.
4

- Ngày 27/04/2010: Giá cổ phiếu trên toàn thế giới sụt giảm sau khi
Standard & Poor, một trong những cơ quan xếp hạng tín dụng hàng đầu
thế giới, hạ giá trái phiếu chính phủ Hy Lạp đến mức độ rất thấp. Trong
khi đó, chủ tịch của Liên minh châu Âu nói rằng cuộc đàm phán về các
khoản nợ Hy Lạp đang tiến hành. M ột gói cho vay 45 tỷ Euro đang được
xem xét, nhưng Đức vẫn chưa thông qua.
- Tháng 5/2010, Hy Lạp ký kết một thỏa thuận về gói cứu trợ 110 tỷ Euro
của các quốc gia thành viên khu vực đồng euro và IMF. Trong đó 80 tỷ
từ EUROZONE và 30 tỷ Euro từ IMF) với lãi suất thấp 5%. Đồng thời
gói cứu trợ này cũng nhằm tránh sự lây lan tình trạng nợ này đến các
nước khác trong khu vực Châu Âu. Tuy nhiên tình trạng nợ chưa được

tế IMF đòi hỏi để được cấp gói cứu trợ trị giá 130 tỷ euro (với 199 phiếu
đồng ý và 74 phiếu không đồng ý). Các biện pháp khắc khổ này bao
gồm cắt giảm 15.000 việc làm trong khu vực công, tự do hóa luật lao
động, hạ 20% mức lương tối thiểu từ 751 euro xuống còn 600 euro một
tháng.

2.1. Hy Lạp
6

2.2. Hy Lạp (Greece’s Debt Crisis: Overview, Policy Responses, and
Implications_ Re be cca M. Nelson, Paul Belkin và Derek E.
Mix(14/05/2010); Muhammad Akram*, Liaqat Ali, Hafsa
Noreen và Monazza Karamat (6/2011))
Nguyên nhân nội sinh:
Chi tiêu Chính phủ tăng cao trong khi các khoản thu của Chính phủ lại
thấp
Từ năm 2001-2007, GDP của Hy Lạp đã tăng trưởng với tốc độ trung bình
hàng năm 4,3%, s o với Khu vực châu Âu thì mức trung bình là 3,1%. Tốc
độ tăng trưởng kinh tế cao xuất phát từ sự gia tăng trong tiêu dùng tư nhân
(mà chủ yếu là các khoản vay quá dễ dàng), bên cạnh đó là các khoản đầu
tư công được hỗ của chính phủ đã tăng lên 87% trong khi đó doanh thu chỉ
tăng 31% dẫn đến thâm hụt ngân sách vượt trên giới hạn thỏa thuận với EU
là 3%. Theo OECD, năm 2004, tỷ lệ tổng chi tiêu công ở Hy Lạp cao hơn
so với hầu hết các thành viên OECD khác. M ức chi tiêu của chính phủ Hy
Lạp trong năm 2009 lên tới 50% GDP. Nguyên nhân do sự phối hợp và tổ
chức kém trong quá trình quản lý ngân sách. Các hệ thống quản lý thiếu
năng lực về đánh giá và theo dõi hiệu quả của chi tiêu dẫn đến việc chi tiêu
quá mức và sự mơ hồ trong ‘dòng ngân sách’.
Hình 1: Lịch sử thâm hụt ngân sách của Hy Lạp


được lý giải do tham nhũng tràn lan ở Hy Lạp, thêm vào đấy tình trạng trốn
thuế tại Hy Lạp do mức thuế cao và hệ thống mã số thuế phức tạp, quá nhiều
quy định nhưng lại quản lý lỏng lẻo, kém hiệu quả của khu vực công. M ức độ
trốn thuế trong năm 2006 đã được ghi nhận là 30% tức là của 3.4% GDP (in.gr,
2009a) trong khi đó chi tiêu của chính phủ lại rất cao so với thu nhập. Chính tất
cả những y ếu tố trên đã đặt Hy Lạp đứng thứ 86/133 quốc gia theo bảng xếp
hạng quốc tế và ở mức thấp nhất trong Khu vực Châu Âu (Diễn đàn Kinh tế
Thế giới, 2009)
9

Hình 2: So sánh chi phí và doanh thu thuế (trung bình từ năm 2000-2007)

Nguồn: Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IM F), Thống kê GFS 2007
Nguyên nhân ngoại vi:
Tiếp cận nguồn vốn với lãi suất thấp
Việc gia nhập vào khu vực Châu Âu năm 2001 đã góp phần làm tăng tỷ
lệ nợ của Hy Lạp. Với sự đóng góp của 2 nền kinh tế lớn như Đức và Pháp
cộng với chính sách tiền tệ của ECB đã khiến cho các nhà đầu tư có một niềm
tin nhất định đối với các thành viên trong khối cộng đồng tiền chung Châu Âu.
Nhờ vào lợi ích ưu đãi với tư cách thành viên EU, Hy Lạp đã tiếp cận với
những khoản vay nước ngoài với lãi suất tốt hơn, dễ dàng hơn nhằm bù đắp cho
ngân sách chính phủ. Tuy nhiên điều đó góp phần làm trầm trọng thêm vấn đề
nợ của Hy Lạp.
Việc “thiếu nghi êm túc” trong thực thi các nguyên tắc của EU
Năm 1997, các thành viên EU đã thông qua Hiệp ước ổn định và tăng
trưởng nhằm tăng cường giám sát và thực thi các quy tắc tài chính công trong
Hiệp ước Maastricht năm 1992. Trong đó quy định mức thâm hụt ngân sách
của chính phủ không vượt quá 3% GDP và nợ công không vượt quá 60% GDP.
Mặc dù vậy, từ năm 2003 đã có hơn 30 trường hợp các quốc gia thâm hụt quá
mức, tuy nhiên họ chỉ bị khiển trách và bị buộc phải củng cố tài chính công và

Vào tháng 11 năm 2010, Ireland chính thức kêu gọi hỗ trợ từ IMF và EU
đồng ý 1 gói cứu trợ € 85 tỷ và soạn thảo một ngân sách mới. N gân sách mới
của Ireland là kế hoạch bốn năm cắt giảm $ 20 tỷ USD thông qua giảm chi tiêu
11

và đưa ra các loại thuế mới, những cắt giảm này bao gồm trợ cấp thất nghiệp
rộng rãi và các khoản thanh toán phúc lơi.
Nợ công (% của GDP)
Qu
ốc gia

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

Ireland 31,2

26,7

22,8

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

Ireland

11

11

11

11

11

11

1049


thiết.
12

Ngoài ra, Chính phủ còn gặp khó khăn trong việc điều chỉnh tài chính
do sự chống đối chính trị mạnh mẽ. Hơn nữa, vào ngày 23 tháng 3, Thủ tướng
Jose Socrates của Bồ Đào Nha từ chức sau khi không giành chiến thắng hỗ trợ
cho gói thắt lưng buộc bụng thứ tư trong một năm. Thị trường phản ứng bằng
cách cắt giảm xếp hạng tín dụng của Bồ Đào Nha ngày 29 tháng 3 năm 2011,
trong khi lợi tức trái phiếu 10 năm t ăng trên 8%.
Ngày 06 tháng 4, Thủ tướng Bồ Đào Nha thừa nhận rằng nước ông cần
một khoản giải cứu từ EU với 78 tỷ Euro gắn liền với một gói thắt lưng buộc
bụng .Bồ Đào Nha cùng “tham gia” với Hy Lạp và Ireland trong cuộc khủng
hoảng nợ công khu vực châu Âu. M ức nợ công của Bồ Đào Nha thấp hơn đáng
kể hơn so với Hy Lạp, và ngành ngân hàng là tương đối ổn định hơn so với
Ireland. Quỹ cứu hộ đang có đủ để đối phó với tình hình của Bồ Đào Nha.

3. Ảnh hưởng của khủng hoảng nợ Châu Âu tới các nước trên thế giới
3.1. Tác động đối với kinh tế Mỹ (The European Sovereign Debt Crisis:
Responses to the Financial Crisis- Lazaro Sandoval, Erika Beltran,
Sodgerel Ulziikhutag, Temuun Zorigt/ 2011)
Tác động của cuộc khủng hoảng ở châu Âu đối với M ỹ chủ yếu thông
qua các mối liên hệ về tài chính. Lo ngại nhất là các ngân hàng Mỹ có thể miễn
cưỡng hơn trong việc cho vay, do không biết chắc họ sẽ chịu ảnh hưởng từ
châu Âu như thế nào. Đến nay, lãi suất liên ngân hàng của Mỹ mới chỉ tăng
nhẹ. Tuy nhiên, căng thẳng trong lĩnh vực ngân hàng ở châu Âu có thể dẫn đến
việc các ngân hàng không muốn chấp nhận rủi ro ngày càng gia tăng ở Mỹ.
Nếu lòng tin của nhà đầu tư và thị trường đối với EU tiếp tục giảm thì
đồng euro có thể giảm về giá trị. Sự giảm giá của đồng euro có khả năng cản
trở nền kinh tế M ỹ bằng cách giảm xuất khẩu Mỹ và tăng nhập khẩu từ EU.
Với kết quả như vậy thì thâm hụt thương mại Mỹ sẽ tăng

đã rút hơn 25 tỷ USD ra khỏi các thị trường mới nổi. Các nước Trung và Đông
Âu chịu tác động nhiều nhất từ quyết định này.
Giá cổ phiếu trên các thị trường mới nổi cũng đã giảm mạnh trong tháng
9, chứng tỏ những tài sản có nguy cơ rủi ro cao đã được bán nhằm giảm thiểu
biến động trong danh mục đầu tư.
14

Cùng thời gian này, khoảng 855 tỷ USD vốn đầu tư đã được hồi hương
về Khu vực đồng euro, chủ yếu về Pháp, như kết quả của việc giảm đầu tư
ngoài Liên minh châu Âu (EU).
Trong khi đó, các
ngân hàng
lớn như Commerzbank của Đức, Unicredit
của Italy tuyên bố sẽ giảm nguồn tín dụng mới cấp cho các thị trường mới nổi.
Áo áp dụng quy định nghiêm ngặt hơn đối với các ngân hàng của nước này
đang là các chủ đầu tư lớn đối với Croatia, Czech, Hungary và Rumani.
Một số nhà đầu tư cũng đã t ìm cách đầu tư vào những "thiên đường an
toàn" như thị trường trái phiếu ở Mỹ, Canada, Australia và một số nước Bắc
Âu khác, hoặc đầu tư vào thị trường Nhật Bản.
Theo nghiên cứu của BIS, chiều hướng nói trên đang khiến các nhà đầu
tư lo ngại bởi lẽ việc các ngân hàng Khu vực đồng euro hạn chế cho vay đối
với các công ty hoặc hộ gia đình ở các thị trường mới nổi có thể làm gia tăng
chiều hướng sụt giảm tăng trưởng kinh tế ở các quốc gia này.
3.3. Ảnh hưởng của khủng hoảng nợ Châu Âu tới các nước đang phát
triển và các quốc gia ở Châu Phi (Isabella Massa, Jodie Keane and Jane
Kennan/10/2011; Gil Seong Kang, Abdul B. Kamara and Zuzana
Brixiova_staff of The African De velopment Bank G roup Chief Economist
Complex 14/07/2010)
Cuộc khủng hoảng nợ công khu vực Châu Âu có khả năng ảnh hưởng
tới các nước đang phát triển và các nư ớc ở Châu Phi thông qua 3 kênh truyền

về cuộc suy thoái toàn cầu mới đã dẫn đến sự sụp đổ tâm lý của những nhà đầu
tư ưa thích rủi ro, Chỉ số mức độ rủi ro có thể chấp nhận được của Credit
Suisse đang ở mức thấp trong vòng 30 năm ( theo JP Morgan, 2011). Những
thay đổi trong tâm lý đầu tư trên thị trường có thể khiến các khoản đầu tư bị trì
hoãn hoặc hủy bỏ, điều đó làm giảm các dòng đầu tư vào các nước đang phát
triển. M ặt khác, cuộc khủng hoảng nợ châu Âu có thể tạo ra những cơ hội cho
các quốc gia mới nổi trên thị trường do các nhà đầu tư có thể tái phân bổ danh
mục đầu tư từ trái phiếu quốc gia tiên tiến tìm đến trái phiếu quốc gia mới nổi.
Thứ hai, gói thắt lưng buộc bụng trong nhiều nền kinh tế châu Âu đã
dẫn tới sự gia t ăng đáng kể tỷ lệ thất nghiệp và tăng trưởng suy yếu vẫn đang
phục hồi từ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu trước đây. Điều này có thể
tác động đến các nước đang phát triển theo nhiều cách.
Kế hoạch củng cố tài chính đã buộc các chính phủ châu Âu cắt giảm chi
tiêu. Anh đã công bố cắt giảm chi tiêu chính phủ với mức lớn nhất kể từ Thế
chiến II với 83 tỷ bảng Anh, còn ở Pháp kế hoạch cắt giảm chi tiêu là 45 tỷ
16

Euro, trong khi đó Đức công bố cắt giảm chi tiêu công với tổng số hơn 80 tỷ
Euro. Những kế hoạch cắt giảm này có thể dẫn đến việc giảm nguồn vốn viện
trợ cho các nước đang phát triển bao gồm cả châu Phi. Việc giảm nguồn vốn
viện trợ đã bắt đầu tăng gánh nặng tài chính cho một số quốc gia đang phát
triển.
Bên cạnh đó, tăng trưởng tại Châu Âu có phần chậm lại đã có những t ác
động nghiêm trọng đối với các nước đang phát triển ví dụ như nhu cầu đối với
hàng hóa và dịch vụ giảm. Sự suy giảm trong nhu cầu đối với các mặt hàng
xuất khẩu đã có những ảnh hưởng bất lợi đến doanh thu thuế, đặc biệt là nguồn
thu từ thương mại và những ngành liên quan đến tài nguyên như dầu và khoáng
sản, nó đã gây khó khăn cho các quốc gia trong việc duy trì mức chi tiêu công
dự kiến bao gồm đầu tư cơ sở hạ tầng dài hạn. Đặc biệt, các nước có thâm hụt
tài khóa cao sẽ dễ bị tổn thương hơn.

Ulziikhutag, Temuun Zorigt/ 2011)
4.1 Sử dụng đầu tư nước ngoài và kích thích kinh tế để cải thiện nền
kinh tế hiện tại của họ:
Một thay thế bổ sung để vượt qua cuộc khủng hoảng nợ hiện nay là nhìn tới
những quốc gia có nền kinh tế lớn để tìm kiếm sự hổ trợ. Trong chuyến thăm
Châu Âu mùa thu năm ngoái 2010, Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo công
bố sự hỗ trợ đối với Hy Lạp và EU. Ông Bảo tăng cường hỗ trợ bằng cách
thông báo việc tạo ra một quỹ trị giá 5 tỷ USD để hỗ trợ ngành công nghiệp tàu
của Hy Lạp. Trung Quốc cũng hứa sẽ đầu tư vào trái phiếu Hy Lạp cũng như
sẽ thực hiện một nỗ lực để hỗ trợ các nước Châu Âu và Hy Lạp vượt qua cuộc
khủng hoảng. "
Tuy nhiên, có đi cũng phải có lại, Trung Quốc đã bày tỏ cam kết của mình
để Eurozone phục hồi và đồng thời Trung Quốc cũng sử dụng cuộc khủng
hoảng này như là m ột phương tiện để làm chệch hướng những lời chỉ trích
quốc tế của mình về chính sách thương mại và việc tăng giá đồng nhân dân tệ.
4.1 Thoát khỏi Liên minh Tiền tệ châu Âu
Thoát khỏi Liên minh Tiền tệ châu Âu (EM U) vẫn có thể là một lựa
chọn. Đức tại một thời điểm đe dọa là sẽ không hỗ trợ tài chính cũng như loại
bỏ các các quốc gia vô trách nhiệm không theo EM U hướng dẫn. Mặc dù loại
bỏ cưỡng bức hay tự nguyện của một quốc gia ra khỏi EM U là bất hợp pháp,
18

nhưng việc ra khỏi EMU như là một cách tốt hơn thay thế cho chiến lược thắt
lưng buộc bụng hiện nay. Bởi vì các nước thành viên gặp khó khăn về tài chính
có khả năng kéo toàn bộ khu vực châu Âu xuống, việc ra khỏi EMU có thể
được hoan nghênh bởi các thành viên khác như là một cách để ngăn chặn thiệt
hại thêm cho toàn bộ khu vực Châu Âu. Một hành động như vậy sẽ cho phép
các quốc gia mắc nợ cao dễ thực hiện các chính sách tiền tệ riêng của họ.
Thông qua mất giá tiền tệ, các quốc gia này có thể làm dịu bớt biện pháp t ài
khóa khắc khổ và kích thích nền kinh tế thông qua việc xuất khẩu tăng lên do

Diễn viên chính sẽ là nhóm các quốc gia ngoại vi, trọng tâm là Hy Lạp,
tiếp đến là Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Ireland. Đây là các nhân tố đe doạ
sự tồn t ại của khu vực và họ phải rời bỏ tư cách thành viên sử dụng chung đồng
euro.
Đề xuất giữa các lãnh đạo cấp cao Berlin, Paris nâng cao khả năng một
hoặc nhiều quốc gia ngoại vi phía nam sẽ phải rời khỏi khu vực đồng euro,
trong khi phần cốt lõi phía bắc hội nhập kinh tế s âu hơn, bao gồm cả những
lĩnh vực nhạy cảm là chính sách tài khoá, thuế cá nhân và doanh nghiệp. Đây là
cách duy nhất để tăng cường kỷ luật, kỷ cương, sự ổn định và đảm bảo tính bền
vững trong tương lai của đồng euro. Với đề xuất như trên, khối tiền tệ chung sẽ
nhỏ hơn nhưng phát triển nhanh hơn, tạo ra khoảng cách ngày một lớn với các
thành viên còn lại của EU, hình thành một “châu Âu hai tốc độ”.
Có ý kiến cho rằng để Hy Lạp ra khỏi khối tiền tệ chung sẽ có lợi cho
nước này trong dài hạn. Trên thực tế, Hy Lạp khó có thể trả nợ trong khung
thời gian đưa ra và cũng là bất hợp lý nếu cố chờ đợi thêm sự cứu trợ từ IMF
hay các quốc gia châu Âu khác.
20

Đẩy một quốc gia ra khỏi liên minh tiền tệ được xem là điều cấm kỵ
trong thời gian trước vì: “Điều này sẽ phủ nhận tất cả những giá trị đã xây dựng
trong suốt 60 năm qua. Việc sẽ vẽ lại bản đồ địa lý và làm phát sinh những
căng thẳng mới. Điều này có thể sẽ là sự kết thúc thực sự của châu Âu”, một
nhà ngoại giao EU nói với Reuters.
Kịch bản 2: Đức rời bỏ liên minh tiền tệ
Đức cùng một số quốc gia nhỏ khác, như Áo, Phần Lan và Hà Lan, theo
đề xuất của cựu lãnh đạo liên đoàn Công nghiệp Đức Hans-Olaf Henkel sẽ là
người ra đi khỏi khối tiền chung euro. Lúc này có thể có hai khả năng xảy ra,
hoặc là các quốc gia còn lại vẫn duy trì đồng euro mà không có Đức (nhánh
2b), hoặc là t an rã một khi Đức rút khỏi để trở về với đồng tiền riêng của mỗi
quốc gia (nhánh 2a).

pháp tăng cường thanh khoản tạm thời. Điều này sẽ khó đạt được nếu Berlin và
Paris tiếp tục đối đầu trong phương án để ECB đóng vai trò là người cho vay
cuối cùng.
Còn Barry Eichengreen (February 2010) trong bài viết “The Breakup of
the Euro Area” (http://www.nber.org/chapters/c11654) đã đưa ra lập luận rằng,
có những rào cản về pháp lý và chính trị để ngăn một nước rời bỏ khối liên
minh trong khi không nên đánh giá thấp khả năng có thể vượt qua được cuộc
khủng hoảng. Các phân t ích của ông đã tập trung vào các kịch bản trong mười
năm tới. Tầm nhìn dài hơn như thế nào? Đồng euro vẫn còn tồn t ại, ít có khả
năng rằng một quốc gia tham gia sẽ dùng lại tiền tệ quốc gia của nó như là một
phương pháp điều trị hợp lý cho những căn bệnh kinh tế của nó. Thị trường
thích ứng với loại tiền tệ duy nhất, khiến nỗ lực để làm xáo trộn nó tương ứng
với chi phí cao hơn. Kỳ vọng thích ứng với sự tồn tại của nó: không có kinh
nghiệm đầu tay với lựa chọn thay thế, người dân công nhận sự tồn tại của một
loại tiền tệ châu Âu như là trạng thái bình thường của công việc và coi việc sử
dụng lại một loại tiền tệ quốc gia là vượt quá giới hạn cho phép. 22
3/Isabella Massa, Jodie Keane and Jane Kennan/10/2011; Gil Seong Kang,
Abdul B. Kamara and Zuzana Brixiova_staff of The African Development
Bank Group Chief Economist Complex 14/07/2010
4/ The Breakup of the Euro Area, Barry Eichengreen 02/ 2010
5/The causes of the D ebt Crisis in Europe and the Role of Regional Integration,
Carlo Panico, 09/2010
6/ The European sovereign debt crisis, is Germany to Blame? Brigitte Young
and Willi Semmler, 2011
7/ The Europ ean Sovereign Debt Crisis: Responses to the Financial Crisis-
Lazaro Sandoval, Erika Beltran, Sodgerel Ulziikhutag, Temuun Zorigt/ 2011
8/ The Greek affair: A cause or a symptom of the European Union instability?,
Patrica Blazey and Robert Wetton, 2010
9/ The Greek Sovereign Debt Crisis: Antecedent, Consequeces and Reforms
Cap acity, Muhammad Akram*, Liaqat Ali, H afsa Noreen và M onazza Karamat
6/2011
10/ Portugal t he debt crisis and EMU membership a lost opportunity, Paulo
Vila M aior- Associate Professor- Faculty of Human and Social Sciences-
University Fernando Pessoa
11/. EMU- Sovereign debt crisis fundamention, exp ection, and
contagions(Michael G. Arghyroua * and Alexandros Kontonikasb *(2011)
12/. The Breakup of the Euro Area” (http://www.nber.org/chapters/c11654) -
Barry Eichengreen (February 2010
13/ Thinking the unthinkable on a euro break-up – G avyn Davies_28/11/2011 24