HIA là gì?

Bài soạn lớp cao học và chuyên khoa cấp I.YTCC

HIA là một qui trình chính thức nhằm mục đích dự đoán những tác động tiềm tàng của các chính
sách trên sức khỏe, an sinh và bất bình đẳng y tế. Nó được áp dụng để hoạch định chính sách ở mức
chính quyền trung ương và địa phương và rất hiệu quả khi được áp dụng sớm trong qui trình triển
khai chính sách Có 2 loại HIA chính:
1. HIA mức độ chính sách
2. HIA mức độ dự án
HIA hiện được sử dụng
ở mức độ dự án ở nhiều nước (ở New Zealand, thường trong các tiến trình
quản lý nguồn tài nguyên). Hội đồng YTCC (Public Health Commission) đã xuất bản hướng dẫn về
thực hiện HIA mức độ dự án khi có luật quản lý nguồn tài nguyên
Tuy nhiên, điểm chính của hướng dẫn này là sử dụng HIA để hoạch định chính sách, điều này ít
phổ biến hơn nhưng thuyết phục hơn nhiều. Sự
đánh giá tác động về sức khỏe và an sinh ở mức
chính sách vẫn chưa đứng vững ở New Zealand và là một lãnh vực tương đối mới trên bình diện
quốc tế
HIA ở mức độ chính sách tập trung chính vào sức khỏe và các yếu tố quyết định sức khỏe, trong
khi đó nếu HIA được áp dụng cho quản lý môi trường thì sức khỏe chỉ là 1 thành tố. HIA liên quan
với chính sách có nguồn gốc từ YTCC cho thấy rằ
ng sức khỏe được quyết định chủ yếu từ các ban
ngành khác. HIA giúp đạt được các mục tiêu chính sách chẳng hạn như đưa ra quyết định “dựa vào
hệ quả” (outcome-based) mà quyết định đó tập trung vào những hệ quả thực sự đối với con người

phân bố của những tác động đó trong quần thể ư:
- quyết định tháo bỏ thuế nhập khẩu xe hơi đã qua sử dụng
- hạ thấp độ tuổi uống rượu bia
- đưa vào việc thử nghiệm đối với phúc lợi quốc nội
- chuyển sang cho thuê nhà Nhà nước trên thị trường
- đưa ra các tiêu chuẩn về bầu không khí Điều được thừa nhận là HIA mức độ chính sách di
ễn ra trong môi trường hành chính và chính trị rất
phức tạp. Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc triển khai và thực hiện chính sách trong đó chủ ý về
chính trị là một yếu tố rất quan trọng
Quyển chỉ dẫn này bao gồm hướng dẫn được áp dụng sắp tới khi cân nhắc những chính sách thay
thế trước khi đưa ra quyết định. Lý tưởng, HIA phải là một qui trình liên tục mà bắt đầu từ
giai
đoạn đầu triển khai chính sách và kết luận khi thực hiện xong chính sách

Hướng dẫn này bắt đầu từng giai đoạn theo thứ tự. Mục tới xem xét về cơ sở hợp lý để thực hiện

khi chính sách được thông qua lần cuối. Chẳng hạn như:
- quyết định tháo bỏ thuế nhập khẩu xe hơi đã qua sử dụng
- hạ thấp độ tuổi uống rượu bia
- đưa vào việc thử nghiệm đối với phúc lợi quốc nộ
i
- chuyển sang giá thuê thị trường đối với nhà Nhà nước
- đưa ra các tiêu chuẩn về bầu không khí

Bốn giai đoạn chính trong qui trình HIA là:
• Sàng lọc
• Xác định phạm vi
• Thẩm định và báo cáo
• Lượng giá
Tại sao thực hiện HIA?

HIA là một phương tiện mang tính thực tiễn giúp những nhà hoạch định chính sách áp dụng
phương pháp tiếp cận công việc để phát triển bền vững. Nó là công cụ trợ giúp thực tiễn giúp tạo
điều kiện tốt hơn cho hoạch định chính sách dựa vào chứng cứ, tập trung vào các hệ quả và nó kết
hợp đầu vào từ các ngành và các bên có liên quan

Một trong những mục tiêu của chiến lược y tế New Zealand là đánh giá các chính sách công v
ề tác
động của chúng trên sức khỏe và bất bình đẳng y tế. Chiến lược cho người khuyết tật ở New
Zealand là thúc đẩy hòa nhập xã hội, làm tăng sự tham gia toàn diện của những người khuyết tật.

thông vận tải
Ngoài ra, Ủy ban quyền con người (the Human Rights Commission) hiện nay đang kêu gọi đưa
HIA vào trong chính sách chính quyền địa phương và trung ương

Việc sử dụng HIA là 1 phần của những bước chuyển rộng hơn hướng về phát triển bền vững,
phối hợp liên ngành và tiếp cận chính phủ toàn diện HIA giúp tạo ra môi trường chính sách để xem xét thường qui nhiều tác động tiềm tàng. Nó
không những làm nổi bật những tác động tiêu cực trên sức khỏe mà nó còn tìm kiếm sửa đổi các
chính sách để tăng tối đa những ảnh hưởng tích cực trên sức khỏe
3. Giúp nhà hoạch định sách kết hợp bằng chứng để hoạch định chính sách
HIA thúc đẩy việc đóng góp nghiên cứu và bằng chứng khác cho việc hoạch định chính sách. Nó
có thể
làm mạnh hơn mối liên kết giữa nghiên cứu và chính sách
4. Thúc đẩy sự làm việc liên ngành qua việc khuyến khích các nhà hoạch định chính sách cộng tác
với các ngành khác
Điều này góp phần cho sự phát triển chính sách được lồng ghép nhiều hơn và thúc đẩy toàn bộ

Ai sẽ thực hiện HIA?

Hướng dẫn này được triển khai một cách cụ thể cho những nhà hoạch định chính sách để ghi nhớ.
Lý tưởng, các nhà hoạch định chính sách ở tất cả các ngành công nên dùng HIA cho các chính sách
quan trọng
Ví dụ, các nhà phân tích và tham mưu chính sách cho chính quyền trung ương trong các lãnh vực
chính sách chẳng hạn như nhà ở, việc làm hoặc thuế má nên sử dụng HIA. Các quan chức chính
quyền và nhà hoạch định chính sách địa phương ở các ngành như vận tải, kế hoạch, chính sách xã
hội hoặc môi tr

quan trọng, hội thảo các bên liên quan, các nhóm tập trung hoặc bồi thẩm đoàn nhân dân.
Những người sử dung hướng dẫn này có thể sửa và cải tiến những công cụ khi áp dụng-điều này
được kỳ vọng và khuyến khích khi các yếu tố theo bối cảnh sẽ ảnh hưởng các qui trình chính sách
và vì thế phải dàn xếp phương pháp tiếp cận. Việc giới thiệu HIA cũng là về việc xây dựng kinh
nghiệm khi áp dụng các công cụ này. Bạn cần biết những điều gì khác?

Phần này giới thiệu một khái niệm sức khỏe cho HIA ở New Zealand và tranh luận những khái
niệm về YTCC, các yếu tố quyết định sức khỏe, hệ quả sức khỏe, bất bình đẳng y tế và tầm quan
trọng của Hiệp ước Waitangi, đây là phần đầy đủ của HIA. Việc hiểu các khái niệm này là nền tảng
cho việc áp dụng hiệu quả hướng dẫnHIA để phát triển chính sách
Khái ni
ệm về sức khỏe


Khái niệm whānau ora, gia đình mạnh khỏe, là trung tâm của chiến lược y tế Maori, He Korowai
Oranga. Chiến lược đó nhận ra ảnh hưởng mà những chính sách công tác động trên sức khỏe và an
sinh của whānau và kêu gọi ngành công cộng chịu trách nhiệm phần mình hỗ trợ tình trạng sức
khỏe của whānau. Bộ y tế sẽ triển khai các công cụ đánh giá tác động dựa vào hướng dẫn này để
đánh giá chuyên biệt những tác động củ
a các chính sách trên whānau aura
Y tế công cộng
HIA cũng đưa ra khái niệm YTCC. YTCC là duy trì con người khỏe mạnh và cải thiện sức khỏe

Các yếu tố quyết định và các hệ quả sức khỏe

HIA đưa ra những khái niệm yếu tố quyết định sức khỏe và các hệ quả sức khỏe. Điều quan trọng là
hiểu được những từ này và mối liên quan giữa chúng
Điều ngày càng được chấp nhận là sức khỏe của quần thể không chủ yếu được quyết định bởi các
dịch vụ s

nhân như đụng xe máy hoặc tai nạn thể thao. Hệ
quả sức khỏe tích cực có thể đạt được mức khỏe
mạnh thể chất hay tình trạng cảm xúc tích cực
Các yếu tố quyết định sức khỏe góp phần đến các hệ quả sức khỏe theo nhiều cách khác nhau, trực
tiếp hoặc gián tiếp và thường phối hợp với các yếu tố nguyên nhân hoặc yếu tố trung gian khác. Ví
dụ khác, một người có thể sống với đi
ều kiện nhà ở dưới tiêu chuẩn do thu nhập thấp và lúc đó các
yếu tố này kết hợp có thể dẫn đến việc làm xấu đi bệnh hô hấp đã có trước đây chẳng hạn như hen
suyễn hay viêm phế quản. Chuỗi nguyên nhân thường phức tạp và do đa yếu tố- hiếm khi chỉ có vài
yếu tố liên quan như trong ví dụ được đơn giản hóa này
Sơ đồ sau đưa ra mộ
t số chuỗi nguyên nhân có thể giữa một sự thay đổi trong chính sách (dự thảo
chính sách thuê nhà có liên quan đến thị trường) và các hệ quả sức khỏe
Những dạng yếu tố quyết định sức khỏe có thể được xem xét khi áp dụng HIA là:
• Các yếu tố xã hội và văn hóa (ví dụ: hỗ trợ, tham gia xã hội, tiếp cận tài nguyên văn hóa

HIA có liên quan đến các hệ quả sức khỏe theo cả 2 nghĩa sức khỏe quần thể toàn bộ và những khác
biệt giữa các nhóm hoặc bất bình đẳng y tế
Bất bình đẳng y tế
Phần quan trọng c
ủa HIA là dự báo những tác động tiềm tàng của các chính sách trên các bất bình
đẳng y tế
Ở New Zealand, cũng như các quốc gia khác có những bất bình đẳng y tế trong những nhóm kinh
tế-xã hội, nhóm chủng tộc, những người sống ở những vùng địa lý khác nhau và giới tính nam-nữ.
Những yếu tố này tương tác nhau và dẫn đến những tác động tích lũy thông qua cuộc sống và qua
các thế hệ. Những bất bình đẳng y tế không phải là ngẫu nhiên. Nó là b
ằng chứng cho thấy những
nhóm bất lợi về mặt xã hội có sức khỏe kém hơn và tiếp cận những dịch vụ sức khỏe tồi hơn
Những nguyên nhân chính của bất bình đẳng y tế là những bất bình đẳng trong phân phối, và sự
tiếp cận về những nguồn tài nguyên quan trọng như thu nhập, giáo dục, việc làm và nhà ở
Một dạng bất bình đẳng kinh tế-xã hội là việ
c khám phá ở New Zealand triển vọng sống sút giảm
khi sự nghèo khổ ở khu vực cư trú tăng lên. Những bất bình đẳng y tế theo địa lý có thể tác động
thông qua các yếu tố như tiếp cận các dịch vụ y tế, tính sẵn có của thực phẩm an toàn, giá cả phải
chăng, an toàn giao thông và mạng lưới vận tải, chất lượng và tính thích đáng về nhà ở.
sống khu nhà ở
dưới tiêu chuẩn
stress
Sức khỏe tâm
thần xấu đi
Sức khỏe tâm
thần xấu đi
Bệnh hô hấp
tăng lên. Ví dụ,
hen PQ, viêm
p
hế
q
u
ả
n
Bệnh nhiễm trùng
tăng lên. Ví dụ: bệnh
não mô cầu
Sức khỏe
xấu đi
Tiếp cận
chăm sóc sức
khỏe giảm
Tác động của bản sắc dân tộc có liên quan gần với yếu tố quyết định sức khỏe thuộc nhóm xã hội
và kinh tế. Ở New Zealand, người Māori ở mọi mức độ kinh tế-xã hội có tình trạng sức khỏe kém
hơn không phải người Māori. Những bất bình đẳng dân tộc kéo dài gợi cho thấy còn có những đặc
điểm khác của xã hội chúng ta tạo ra sức khỏe kém ở Māori và các nhóm ng
ười khác như các dân
tộc Thái Bình Dương. Chủ nghĩa phân biệt chủng tộc có tổ chức, các tác động của việc thực dân

Đối với quan điểm mở rộng về nguyên tắc của Hiệp
ước, tham khảo Te Puni Kōkiri, Chen hoặc
Durie
Đối với các câu hỏi giúp thẩm định một chính sách theo nguyên tắc Hiệp ước, coi phần thẩm định
của tài liệu này

Thực hiện HIA như thế nào?
Phần này của hướng dẫn sẽ đưa ra cách thực hiện từng giai đoạn sau đây:
1) Sàng lọc

cũng quan trọng đối với những nhà hoạch đònh chính sách là thấy được giá trò việc sử dụng HIA
là kỹ thuật thích hợp để thực hiện công việc (bằng cách làm nổi bật ảnh hưởng có thể có trên con
người ), khác hơn là cái gì đó áp đặt từ bên ngoài.
Xác đònh chính sách cho HIA
Cần thiết phải nói rõ chính sách tuân thủ theo HIA. HIA luôn luôn xem xét ít nhất 2 lựa chọn –
ví dụ, so sánh phương hướng hành động mới với việc giữ nguyên hiện trạng
Trọng tâm cuả HIA là đánh giá hệ quả lường trước của chính sách về tác động của nó trên sức
khỏe công đồng
Nếu chính sách được biểu hiện dưới kết quả (Output) hơn là dạng hệ quả (outcome), lúc đó cần
phải thêm việc nữa là mở rộng những viễn cảnh về những kết quả nào có thể tạo ra. Những kết
quả này được sử dụng làm đại diện cho chính sách để có thể phân tích hiệu quả hơn khi sử dụng
HIA. Một ví dụ sau đây:
Cấp bằng bảo hộ phát hiện DNA người
Người ta áp dụng HIA trong nghiên cứu về việc cấp bằng bảo hộ phát hiện DNA người, câu hỏi
sau đây là cơ sở của HIA:
Chính sách hiện hành chấp nhận cấp bằng bảo hộ phát hiện chuỗi DNA người gây ra tác động
sức khỏe tiềm tàng nào và các chức năng sinh học của chuỗi DNA?
Thoạt đầu người ta nghó rằng câu hỏi này sẽ là cơ sở chắc chắn cho HIA. Tuy nhiên, khi áp dụng
lăng kính sức khỏe, người ta thấy rõ là những tác động sức khỏe tiềm tàng sẽ phụ thuộc vào
hành vi hiện tại và tương lai của những người giữ bằng sáng chế (họ có thực thi bằng sáng chế
không, họ tính giá bao nhiêu, hay họ hành động trên cơ sở thương mại hoàn toàn và thực thi
bằng sáng chế để đạt lợi nhuận tối ưu không)
Vì vậy, người ta đồng ý những giả đònh sau đây và sử dụng chúng làm cơ sở để áp dụng lăng
kính sức khỏe:
• Giả đònh rằng trong tương lai những bằng sáng chế sẽ được điều khiển theo lối thương mại
để đạt lợi nhuận tối đa (viễn cảnh “tình huống xấu nhất” nhưng thực tế)
• Giả đònh rằng giá của thử nghiệm gen sẽ tăng lên do việc cấp bằng sáng chế
Sơ đồ dưới đây chỉ ra các giai đoạn trong tiến trình HIA áp dụng cho các chính sách từ giai đoạn
sớm:
Hình 3: Tiến trình HIA

Thẩm định
Báo cáo và
tiến trình
lượng giá của
HIA
Sử dụng cơng cụ đã chọn để:
- Đánh giá bằng chứng
-Thi
ế
t l
ậ
p
các tác đ
ộ
n
g
ưu tiên
Khuyến cáo và chứng minh
lựa chọn hành động là đúng
Lượng giá tác động
của HIA

được hiểu là ít thích đáng, tốn thời gian hoặc tốn tiền
• Tập trung vào các hệ quả chính sách, hoặc nếu chưa rõ, hãy triển khai và sử dụng những viễn
ảnh
• Sử dụng những nhóm đánh giá đa khung bao gồm những chuyên gia YTCC ở nơi có thể. Nếu
nhóm HIA nội bộ
không thành thạo thực hiện HIA thì hãy dùng người thực hành HIA có kinh
nghiệm hoặc bảo đảm những người trong nhóm tham dự khóa đào tạo HIA
• Nếu người Maori không lãnh đạo nhóm thực hiện HIA thì điều quan trọng là trong nhóm HIA
phải có người Maori
• Chuẩn bị để nghiên cứu 1 số vấn đề vì thường có khoảng trống thông tin và kiến thức
• Sự liên lạc có hiệu quả là phần không thể thiếu của HIA, đặ
c biệt là giữa nhân viên thực hiện
HIA và các bên có liên quan Điều quan trọng là phải hiểu rõ HIA có thể giúp tiến trình hoạch định chính sách của bạn như thế
nào. Kemm (2000) xác định một số cách là tăng giá trị. HIA có thể:
- xác định những yếu tố tích cực và tiêu cực cần phải xác định
- định lượng độ lớn của các ảnh hưởng chính xác hơn
- làm rõ bản chất các thỏa hi
ệp trong việc hoạch định chính sách
- chấp nhận biện pháp tốt hơn làm giảm nhẹ những ảnh hưởng có hại và tăng cường các
ảnh hưởng tích cực.
- thực hiện tiến trình ra quyết định minh bạch hơn với sự tham gia các bên có liên quan
- thay đổi văn hóa để các nhà hoạch định chính sách luôn luôn cân nhắc vấn đề sức khỏe
Phần sau sẽ tiếp tục thảo luận từ
ng giai đoạn trong 4 giai đoạn của HIA chi tiết hơn

• Tập trung vào các hệ quả chính sách, hoặc nếu chưa rõ, hãy triển khai và sử dụng những viễn
ảnh
• Sử dụng những nhóm đánh giá đa khung bao gồm những chuyên gia YTCC ở nơi nào có thể.
Nếu nhóm HIA nội bộ không thành thạo thực hiện HIA thì hãy dùng người thực hành HIA có
kinh nghiệm hoặc bảo đảm có những người trong nhóm tham dự khóa đào tạo HIA
• Nếu người Maori không lãnh đạo nhóm thực hiện HIA thì điều quan trọng là trong nhóm HIA
phải có người Maori
• Chuẩn bị để nghiên cứu 1 số vấn đề vì thường có khoảng trống thông tin và kiến thức
• Sự liên lạc có hiệu quả là phần không thể thiếu của HIA, đặc biệt là giữa nhân viên thực hiện
HIA và các bên có liên quan
•
Bảo đảm mối quan hệ tốt ở mức chỉ đạo, cũng như ở mức nhân viên và công chức. Nếu 1 cơ
quan hợp tác làm việc với 1 cơ quan khác về HIA, cần phải có những cuộc họp trực tiếp giữa
các cơ quan chỉ đạo cũng như sự hợp tác ở mức độ công chức
tình huống, sự hiểu biết giới hạn về những tác động tiềm tàng trên sức khỏe đồng nghĩa với sự
không quan tâm của cộng đồng. Trong trường hợp này, vẫn có thể đánh giá HIA
Bảng 1 trang 25 là bảng kiểm giúp cho những người sử dụng đánh giá có cần thực hiện HIA
không ? Bảng này được thiết kế để giúp bạn quyết định xem HIA có cần thiết và phù hợp không.
Có thể có ba kết lu
ận khác nhau:
1/ Cần thiết tiến hành HIA
2/ Không cần thiết tiến hành HIA nhưng có thể thực hiện những khuyến cáo để cải thiện những tác
động tiêu cực trên sức khỏe
3/ Chưa thể quyết định thế này hay thế kia do thông tin chưa đầy đủ. Nếu thông tin hiện có chưa đủ
để quyết định,việc sàng lọc nên được lập lại khi thu thập thông tin đầy đủ hơn
Hướng dẫn :
Đố
i với mỗi thành phần chính sách, mỗi lựa chọn chính sách, hay viễn tưởng chuỗi hệ quả chính
sách:
- Kiểm tra kỹ bảng kiểm sàng lọc và khoanh tròn một trong 3 câu trả lời « có », « không »

cực đến sức khỏe hay
không? (hãy suy nghĩ xem
sự thay đổi chính sách sẽ tác
động đến các yếu tố quyết
định sức khỏe như yếu tố
kinh tế xã hội, yếu tố môi
trường hoặc là lối sống hay
không? xem bảng 3 ở phần
thẩm định)
có/ không biết không
Việc thay đổi chính sách
theo đề xuất có khả năng
mang những tác động tiêu
cực đến sức khỏe hay
không?
có/ không biết không
Những tác động tiêu cực
tiềm tàng trên sức khỏe có
có/ không biết không
thể ảnh hưởng đến số đông
con người hay không?(bao
gồm cả việc xem xét những
tác động trong tương lai và
qua nhiều thế hệ)
Những tác động tiêu cực
tiềm tàng trên sức khỏe có
thể gây chết, tàn tật hoặc
nhập viện không?
có/ không biết không
Những tác động tiêu cực

Bước kế tiếp
Sau khi hoàn thành bảng này, quyết định xem có cần thiết tiến hành HIA không. Nếu có, thực hiện
giai đoạn kế tiếp là giai đoạn xác định phạm vi

Giai đoạn 2: Xác định phạm vi

Xác định phạm vi nhằm tạo cơ sở để thực hiện HIA. Mục đích là làm nổi bật các vấn đề chính cần
được xem xét để xác định và định dạng HIA, và để sang một bên các vấn đề khác làm lãng phí thời
gian và tiền bạc không phục vụ cho các vấn đề chính. Xác định phạm vi chỉ đơn giản là quản lý dự
án tốt.
Một số phương diện đặc biệt cần xem xét trong xác định phạm vi là những mối quan tâm của công
đồng về việc đề xuất chính sách, cũng như mối quan tâm về kỹ thuật, và những câu hỏi thực tế về
tổ chức như thế nào để thực hiện HIA.
Hướng dẫn
Trong giai đoạn này bạn sẽ:
1 / viết một kế hoạch đánh giá (hoặc kế hoạch dự án) để bắt đầu công việc
2 / quyết định chiều sâu của HIA và sử dụng công cụ đánh giá nào
HIA là một quá trình lặp đi lặp lại và xác định phạm vi có thể liên tục trong suốt quá trình HIA. Ví
dụ, nếu thông tin mới xuất hiện gây nghi ngờ những giả định trước đó, bạn có thể trở lại giai đoạn
xác định phạm vi sau đó và tái- xác định phạm vi ( re- scope) công việc theo một cách nào đó. Nó
giúp để nhớ rằng hiếm khi có thể xác định tất cả các vấn đề liên quan
Một mục tiêu đặc thù của quá trình xác định phạm vi là xác định giới hạn của công việc (cần cả qui
mô lẫn chiều sâu của phân tích), và mối liên quan với công việc khác như thế nào. Các mục tiêu
cho công việc phải được xác định. Việc xác định các tài nguyên cần cho HIA cũng rất quan trọng,
bao gồm xác định nhóm dự án
Dựa trên các câu trả lời cho những câu hỏi trên (và bất kỳ những vấn đề liên quan khác), một kế
hoạch đánh giá có thể được soạn thảo để đưa ra các thông số cho công việc. Điều này sẽ giúp thiết
lập chính xác những gì sẽ liên quan đến công việc, những ai sẽ thực hiện công việc, và khi nào công
việc sẽ được thực hiện (tức là tiến trình phân biệt với nội dung)
Tiến trình HIA có hai chức năng:

Hướng dẫn:(guidance)
Xác định phạm vi
- bắt đầu:
một số câu hỏi có thể được yêu cầu để giúp thực hiện tiến trình xác định phạm vi bao gồm:
- mục đích và mục tiêu của HIA?
- phạm vi và các giới hạn của HIA?
+ Điều gì được đưa vào và bị loại trừ?
+ Giới hạn về thời gian và địa điểm?
+ Khi nào sẽ thực hiện đánh giá?
+ Thờ
i gian thực hiện bao lâu?
- Ai sẽ thực hiện HIA và cần có kỹ năng gì?
- Các bên liên quan nào tham gia vào việc đánh giá chính sách?
- Phạm vi địa lý của HIA? (nghĩa là cộng đồng nào đang được xem xét – một vùng đặc biệt hay khu
vực chính quyền địa phương, toàn bộ New Zealand, gia đình có con cái ở New Zealand?)
- Phạm vi thời gian của HIA? (nghĩa là bạn quan tâm đến 5 năm tới hoặc những gì xảy ra trong 20
năm?) Bạn sẽ giảm mức tác động trong tương lai bao nhiêu?
- Nế
u toàn bộ chính sách không được đánh giá, thì những phần nào của chính sách được đánh giá?
- Sẽ sử dụng chính sách so sánh nào đối với HIA: lựa chọn chính sách thay thế, hoặc so sánh với
hiện trạng?
- Những dữ liệu nào có sẵn, hoặc cần thu thập, để giúp mô tả những lựa chọn chính sách thay thế
hoặc tình trạng hiện tại?
- Nếu những hệ quả của chính sách này vẫn chưa được biết, cần phải đưa ra 1 số giả định để dự
đoán các hệ quả có thể xảy ra?
- Những mối quan tâm nào của cộng đồng về lĩnh vực chính sách được nêu ra?
- Ai là những người quan trọng để tham khảo ý kiến như là một phần HIA? (Hãy suy nghĩ 1 cách có
hệ thống ai là người quan tr
ọng có liên quan)


trong hai công cụ thẩm định). Bảng sẽ được hoàn tất theo 2 bước:
1 / Trả lời các câu hỏi, sau đó
2 / Xác định mức độ toàn diện thích hợp nhất - hoặc ít toàn diện hoặc toàn diện hơn
Điều quan trọng là hãy nhớ rằng mỗi tình huống sẽ khác nhau, tuy nhiên, những trường hợp đặc
biệ
t phải được chú ý đến. Cuối cùng, việc quyết định về mức độ đánh giá tốt nhất trong mỗi tình
huống sẽ tùy thuộc vào sự đánh giá và xét đoán qua thực tế

Bảng 2: Bảng kiểm xác định phạm vi - chọn lựa mức độ HIA thích hợp

Câu hỏi Trả lời Hướng dẫn chọn mức
độ công cụ thích hợp
Mức độ tòan diện
Ít hơn/Nhiều hơn

Mức độ của sự thay
đổi chính sách theo
đề xuất có ý nghĩa
không?
Mức độ chuyển đổi chính
sách càng lớn, công cụ
càng toàn diện hơn Có những tác động
tiềm tàng quan trọng
nào trên sức khỏe do

khung thời gian ngắn,
nên chọn một công cụ ít
toàn diện hơn
Mức độ quan tâm về
chính trị?
Mức độ quan tâm về
chính trị càng cao, công
cụ càng toàn diện hơn

Có những lý do
chính trị nào khác
không?

Sự thay đổi chính sách
càng phức tạp về chính
trị, công cụ càng toàn
diện hơn

Mức độ quan tâm
của cộng đồng?
Mức độ quan tâm của
cộng đồng về sự thay đổi
chính sách càng cao, công
cụ càng toàn diện hơn

Có "cửa sổ cơ hội"
cho công việc

chọn khác theo ý mình
- Nếu có những ý tưởng tốt về tác động, cải thiện hoặc giảm nhẹ được nêu ra, hãy ghi nhận để xem
xét sau trong giai đoạn thẩm định và báo cáoBước kế tiếp
Tóm lại, xác định phạm vi bao gồm triển khai một kế hoạch đánh giá, quyết định công việc toàn
diện mức độ nào, và xác định các yếu tố quyết định sức khỏe có liên quan
Các thông tin được thu thập và đưa ra trong giai đoạn xác định phạm vi sẽ được sử dụng trong giai
đoạn tiếp theo của HIA - giai đoạn thẩm định và báo cáo, các công cụ thẩm định cung cấp trong gói
này bao gồm lăng kính sức khỏe và thẩm định sức khỏe

BƯỚC 3: THẨM ĐỊNH VÀ BÁO CÁO
Lời tựa
Giai đoạn này của HIA tập trung vào việc mô tả những lợi ích và những nguy cơ tiềm tàng đối với
sức khỏe, sau đó xác định bản chất và tầm quan trọng của chúng. Để làm được điều này, những yếu
tố quyết định sức khỏe có liên quan đến chính sách cần được xác định. Một khi quy mô của các tác
động tiềm tàng đến sức khỏe được xác định, cần đánh giá tầm quan trọng hoặc ý nghĩa của những
tác động đến sức khỏe.
Mục đích là để thẩm định tiềm năng của một đề xuất về chính sách ảnh hưởng đến sức khỏe quần
thể
khi được thực hiện. Cuối cùng, giai đoạn này cũng xác định những thay đổi thích hợp đối với
chính sách để nâng cao, bảo vệ sức khỏe và an sinh
Giai đoạn thẩm định có 4 phần riêng biệt:
1) Xác định các yếu tố quyết định sức khỏe liên quan đến chính sách được đánh giá.
2) Sử dụng một công cụ thẩm định để xác định những tác động sức khỏe.
3) Đánh giá tầm quan trọng của những tác động sức khỏe – gọi là giai đoạn đánh giá tác động
4) Báo cáo những thay đổi thích hợp đối với chính sách.
Hai công cụ thẩm định được mô tả trong tài liệu này:
• Những lăng kính sức khỏe

Sử dụng nguồn thông tin vượt tầm thông thường của quá trình phát triển chính sách truyền thống là
trọng tâm đối với HIA hiệu quả. Các nguồn thông tin từ cộng đồng là một thành phần quan trọng
cộng thêm vào các nhóm chuyên gia tham gia nghiên cứu thường lệ, các lĩnh vực chính sách liên
minh và các đại lý cung cấp d
ịch vụ.
Nguồn lực từ cộng đồng có thể là những nhóm người hay những cá nhân chủ chốt. Người ta nhờ
đến họ để xác định “vị trí” tác động (trong giai đoạn xác định phạm vi), mức độ và tầm quan trọng
của nó (XĐ phạm vi và thẩm định) và những cơ hội để làm giảm nhẹ hay tăng cường của chính
sách.
Có thể tham khảo việc phân loại người tham gia như sau khi chu
ẩn bị 1 chương trình HIA.
• Các tổ chức chính quyền và các cơ quan tư vấn luật pháp.
• Những cộng đồng người Hapu, Iwi, Maori.
• Các Viện giáo dục đại học hay kiến thức thực hành phổ thông
• Các tổ chức chuyên môn.
• Những hội đồng, ủy ban.
• Các tổ chức phi chính phủ dựa vào cộng đồng
Các phương pháp thẩm định
Không có một phương pháp HIA nào hoàn hảo. Mỗi phương pháp đều có cả những mặt mạnh và
những hạn chế. Tuy nhiên, tất cả các phương pháp đều có khả năng xác định và đo lường những tác
động theo cách nào đó cũng như khả năng lý giải những tác động.
Lý tưởng nhất, một loạt các phương pháp có thể được s
ử dụng ở những giai đoạn khác nhau trong
tiến trình. Một vài phương pháp như bảng kiểm phù hợp hơn cho các giai đoạn sàng lọc và xác định
phạm vi, trong khi đó những phương pháp khác như mô hình hệ thống thì hữu dụng để hiểu được
những hệ thống môi trường và các quá trình liên quan đến các thành phần môi trường khác nhau.
Việc lựa chọn phải phù hợp với vấn đề chính sách đang nói đến (nghĩa là “ngựa nào đường đua
ấy”). Lý tưởng là kết hợp những phương pháp với nhau, nên sử dụng cả hai phương pháp định tính
và định lượng nếu có thể.
Một vài ví dụ về những phương pháp có thể được sử dụng trong HIA:

Chúng ta ngày càng chấp nhận rằng sức khỏe của quần thể không phải chủ yếu được quyết định bởi
các dịch vụ y tế, nhưng hầu hết là bởi những ảnh hưởng về mặt xã hội, văn hóa, kinh tế và môi
trường. Lựa chọn các yếu tố quyết định sức khỏe nên được thực hiện bất kể công cụ thẩm định
được chọ
n.
Bảng 3 liệt kê một loạt các yếu tố quyết định tiềm ẩn của sức khỏe và an sinh. Nó đưa ra một yếu tố
quyết định tổng quát và những ví dụ cụ thể dưới mỗi tiêu đề. Chỉ một vài yếu tố trong số đó sẽ liên
quan đến chính sách được đánh giá.
Các yếu tố quyết định đặc thù và ví dụ được cung cấp ở đây không tạo ra m
ột danh sách đầy đủ hay
danh sách ưu tiên. Sử dụng bảng như một điểm khởi đầu, xác định danh sách của chính bạn các yếu
tố quyết định có liên quan mà áp dụng cho chính sách đặc thù đang nghiên cứu. Quá trình này nên
được thực hiện bất chấp công cụ thẩm định đã được chọn. Hướng dẫn giúp xác định các yếu tố
quyết định mà sẽ được cung cấp sau. Bảng 3, cũng như 2 ví dụ v
ề các yếu tố quyết định liên quan
đến một chính sách giao thông công cộng và chính sách cấp bằng bảo hộ phát hiện gen.
Nên nhớ rằng các yếu tố quyết định sức khỏe có thể tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến sức khỏe
và an sinh
Bảng 3: Những ví dụ về các yếu tố quyết định sức khỏe
Phân loại các yếu tố
quyết định sức khỏe
Những ví dụ về các yếu tố quyết định sức khỏe cụ thể
Các yếu tố xã hội và văn
hóa
Hỗ trợ xã hội, gắn kết xã hội
Sự cô lập về mặt xã hội
Sự tham gia vào cộng đồng và các hoạt động công cộng
Những kết nối gia đình
Sự tham gia về văn hóa và tinh thần
Sự biểu hiện các giá trị và thực hành văn hóa

Tiếng ồn
Tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh
Các dịch vụ dựa vào
cộng đồng
Tiếp cận với và chất lượng của: việc làm, các cơ hội về giáo
dục, nơi làm việc, nhà ở, phương tiện vận chuyển công cộng,
chăm sóc y tế, các dịch vụ dành cho người khuyết tật, các dịch
vụ xã hội, chăm sóc trẻ, dịch vụ giải trí, những tiện nghi cơ
bản và lập chính sách.
Các yếu tố cá nhân/hành
vi
Hành vi cá nhân (ví dụ, chế độ ăn, hoạt động thể chất, hút
thuốc lá, uống rượu)
Các kỹ năng sống
An toàn cá nhân
Niềm tin của con người vào tương lai và ý thức kiểm soát
cuộc sống của chính họ
Tình trạng việc làm
Trình độ học vấn
Mức thu nhập và thu nhập còn lại sau khi đã đóng thuế
Mức độ căng thẳng
Lòng tự trọng và sự
tự tin
Các yếu tố sinh học Tuổi sinh học

Hướng dẫn nhằm giúp xác định các yếu tố quyết định sức khỏe
Hỏi những câu hỏi sau nhằm giúp chọn những yếu tố liên quan:
• Sử dụng bảng như một gợi ý, các yếu tố chính nào quyết định sức khỏe có thể bị
ảnh hưởng bởi chính sách này?
• Các yếu tố quyết định nào khác ngoài các yếu tố trong bảng có thể có liên quan?

Các yếu tố quyết định sức
khỏe – việc sử dụng phương
tiện vận chuyển hành khách
Các ví dụ
Các yếu tố văn hóa-xã hội Hỗ trợ xã hội, gắn kết xã hội
Sự tham gia trong cộng đồng, các vấn
đề văn hóa và công cộng, và sự cô lập
xã hội
Mức độ và sự sợ tội ác và nhận
thức về sự an toàn

Các yếu tố kinh tế Tiếp cận giáo dục, việc làm và đào tạo
Các yếu tố môi trường Chất lượng không khí
Việc sử dụng năng lượng
Các dịch vụ dựa vào cộng đồng Tiếp cận với chăm sóc y tế, các dịch
vụ dành cho người khuyết tật, các dịch
vụ xã hội, chăm sóc trẻ, dịch vụ giải trí
và những tiện nghi cơ bản
Những tiện nghi cho người khuyết tật
Các yếu tố cá nhân/hành vi Hoạt động thể chất
Sự an toàn cá nhân, cảm giác lo lắng,
nỗi sợ hãi và ý thức kiểm soát cuộc
sống của chính họ


(A) Tác động của đề xuất chính sách về các yếu tố quyết định sức khỏe
(B) Thẩm định về sự cộng tác, sự tham gia và bảo vệ
(C) Thẩm định các bất bình đẳng
Bạn sẽ chọn một trong các công cụ thẩm định này ở giai đoạn xác định phạm vi.
Các công cụ thẩm định được nêu lên trong những trang sau. Mỗi công cụ nhằm mục đích xác định
trước tiên những tác động chính đối với sức khỏe, và sau đó đánh giá qui mô và tầm quan trọng của
những tác động đó. Một thành phần quan trọng là một thành phần đặc thù để nói đến những nguyên
lý của Hiệp ước Waitangi. Mức độ chi tiết về điều này phụ thuộc vào tính toàn diện của công cụ.
Cho dù bất kỳ công cụ nào được chọn, điều đầu tiên là sử dụng các yếu tố quyết định sức khỏe liên
quan đến lựa chọn chính sách đề xuất đang được xem xét (được chọn trong giai đoạn xác định
phạm vi). Những yếu tố quyết định này được sử dụng để quyết định những tác động chính đến sức
khỏe và những yếu tố quyết định sức khỏe sẽ là gì. Mỗi công cụ thẩm định cũng đòi hỏi sự hiểu biết
rõ ràng về định nghĩa của chính sách và những hệ quả tiềm tàng.
Lăng kính sức khỏe yêu cầu người sử dụng xem xét hàng loạt các câu hỏi, bao gồm xác định
những tác động tiềm tàng của chính sách trên các yếu tố quyết định sức khỏe và những hệ quả về
sức khỏe, và xác định những ảnh hưởng tiềm tàng trên các bất bình đẳng và các vấn đề về Hiệp ước.
Công cụ thẩm định sức khỏe đòi hỏi sự cân nhắc và thời gian nhiều hơn Lăng kính sức khỏe. Nó
có vài thành phần như đã được nêu ở trên. Đó là những hoạt động được liên kết và nối tiếp nhau,
nên sử dụng tất cả để đạt được 1 HIA thỏa đáng.
Việc xác định những tác động trên các yếu tố quyết định sức khỏe trong Thẩm định Sức khỏe thì
toàn diện hơn so với việc xác định được thực hiện trong giai đoạn xác định phạm vi. Một ma trận
đưa ra một loạt các yếu tố quyết định tiềm tàng cần xem xét. Quá trình này có ý định sẽ giúp làm
nổi bật những tác động không lường trước được và giá trị thêm vào lớn nhất của HIA có thể nằm tại
đây.
Khi đó công cụ hướng dẫn người sử dụng tiến hành thẩm định những bất bình đẳng, sự cộng tác, sự
tham gia và bảo vệ.
Hướng dẫn
Bất kể những công cụ đánh giá đặc thù nào được chọn, giai đoạn đánh giá tác động nên
được thực hiện sau khi sử dụng công cụ thẩm định. Điều này được trình bày trong phần
cuối của mục thẩm định (trang 54). Khi bạn tiến hành bạn sẽ thấy rằng mỗi giai đoạn sẽ

vùng này nhưng tiêu cực ở vùng khác.
Ghi nhận những tác động rõ ràng hay có thể của 1 chính sách dùng những câu hỏi bảng kiểm, rồi
tạo thành nhóm và chọn ưu tiên những tác động trước khi dùng ma trận đánh giá tác động cho
những phân tích sâu hơn (xem thêm phần lượng giá tác động, trang 56)
BẢNG KIỂM VỀ TH
ẤU KÍNH SỨC KHỎE
1. Những tác động tiềm tàng của đề xuất chính sách trên những yếu tố quyết định sức khỏe được
xác định là gì? (Những yếu tố quyết định sức khỏe đã được xác định trước đó trong giai đọan thẩm
định trong những nhóm sau đây.)
- yếu tố văn hóa, xã hội
- yếu tố kinh tế
- yếu tố về môi tr
ường
- những dịch vụ dựa vào cộng đồng
- yếu tố cá nhân, sinh học
2. Những tác động tiềm tàng trên hệ quả sức khỏe là gì?
(Xem mô hình sức khỏe Te Whare Tapa Wha ở phần “bạn cần phải biết những điều gì khác?”-
nghĩa là 4 thành phần được liệt kê. Ngoài ra, coi lại câu hỏi 1 để giúp trả lời câu hỏi này. Xem xét
lần lượt từng yếu tố quyết định)
-
sức khỏe thể chất
- sức khỏe tâm thần
- sức khỏe gia đình, cộng đồng
- sức khỏe tinh thần
3. Đề xuất chính sách sẽ giải quyết những nguyên tắc về hợp tác, tham gia, bảo vệ như thế nào?
(xem phần định nghĩa “bạn cần phải biết những điều gì khác?”)
4. Những ảnh hưởng tiềm tàng lên bất bình đẳ
ng y tế là gì?
(xem xét các bất bình đẳng giảm hay mở rộng – xem phần cơ sở có giải thích những bất bình đẳng
y tế. Ai bị ảnh hưởng nhiều nhất)

. Có thể tách nguồn tài chính chăm sóc sức
khỏe dựa vào kỹ thuật di truyền đắt tiền
(quảng cáo) ra khỏi những dịch vụ về sức
khỏe khác.
. Có thể
đưa những nỗ lực nghiên cứu và phát
triển vào những vấn đề có ảnh hưởng tới số
lượng lớn và những quần thể giàu có hơn
. Chính sách có thể kích thích sự phát triển về
thử nghiệm di truyền (gia tăng tính tiện ích)
nhưng nó cũng gây nghi ngờ vì việc bảo hộ
bằng phát hiện có thể hạn chế sự phát triển
của kỹ thuật xét nghiệm nếu nó ngă
n chặn sự
tiếp cận để nghiên cứu sâu hơn về gene.
. Tăng nhu cầu (chi phí xã hội) về các dịch vụ
sức khỏe thứ cấp - mặt khác, những thử
nghiệm có thể loại trừ những nhu cầu giám
sát sâu hơn, dẫn tới việc tiết kiệm chi phí
chăm sóc sức khỏe. Nhìn chung, dường như
có sự tăng về nhu cầu và chi phí.

Tạo và phân phối tài sản/ cơ hội phát triển kỹ
năng/tiện ích và chất lượng của nghiên cứu
. Có thể kích thích nghiên cứu dẫn đến tăng
trưởng kinh tế (hay cản trở tùy vào hành vi
của người giữ quyền sở hữu này )
. Quyền sở hữu phát hiện này đòi hỏi phải
bảo mật nghiên cứu làm giảm đi sự cộng tác,
và phát triển những kỹ năng.