Chương 5:
GIẢI PHẨU – SINH LÝ
HỆ BÀI TiẾT (P1)
(Anatomy and physiology of urinary system)

Bài tiết là quá trình thải các chất cặn bã,
các chất thừa ra khỏi cơ thể, giúp cho cơ thể
không bị nhiễm độc và luôn giữ được cân bằng
nội môi. Tham gia vào chức năng này có nhiều
cơ quan khác nhau như hệ hô hấp, tuần hoàn,
tiêu hóa, da, thận Vì vậy, khi nghiên cứu
chức năng của từng hệ cơ quan trong cơ thể,
các sản phẩm bài tiết khác nhau của quá trình
trao đổi chất đã được đề cập đến. Trong
chương này chỉ trình bày chức năng của thận
và da.

I. SƠ LƯỢC VỀ SỰ BÀI TIẾT
Các chất không tham gia trao đổi chất
(muối, chất độc, thuốc…) gọi là chất bài tiết.
Tác dụng của sự bài tiết:
+ Duy trì ổn định pH, áp suất thẩm thấu, cân bằng
nội môi (máu, bạch huyết…)
+ Thải các chất độc (ure, uric), cặn bã bài tiết:
phổi, tuyến mồ hôi, nước tiểu hoặc phân.
+ Tham gia điều hòa nhiệt độ qua việc bài tiết mồ
hôi

Sản phẩm
phân giải


II. CẤU TẠO THẬN VÀ ĐƠN VỊ THẬN
1. Cấu tạo thận
+ Ở động vật có vú, thận gồm một đôi hình hạt đậu.
Mỗi quả thận dài khoảng 10-12 cm, rộng 5-7 cm và dày
3-4 cm, nặng 100-120 gram. Hai quả thận nằm sát phía
lưng của thành khoang bụng, hai bên cột sống (trong
khoảng từ đốt sống ngực XII đến thắt lưng I-II) . + Quả
thận phải thường nhỏ hơn và nằm thấp hơn thận trái độ
một đốt sống. Bọc bên ngoài mỗi thận là bao liên kết
sợi, trên bao liên kết phát triển một lớp mô mỡ dày bao
phủ hai thận. + Cắt thận theo chiều dọc và nhìn mặt cắt
bằng mắt thường, ta thấy thận chia làm hai lớp :
- Lớp vỏ màu nâu có nhiều nốt chấm
- Lớp tủy màu trắng đục, có các đường tia
của tháp Manpighi
- Các đơn vị thận len lõi, sâu trong lớp vỏ
của thận tạo nên một hệ thống chức năng để lọc
máu hình thành nước tiểu

+ Hai quả thận Bò có hơn 8 triệu đơn vị thận
với tổng diện tích bề mặt hấp thu khoảng 30,5m
2
+ Thận Lợn có hơn 1,4 triệu đơn vị thận với
tổng diện tích bề mặt hấp thu khoảng 7,2m
2
+ Cừu: 1 triệu; mèo : 40 vạn; thỏ: 28,5 vạn

Cầu thận

Thành ống trong quản cầu Manpighi

Ống lượn gần
Ống lượn xa
Quay Henle
Ống góp

3. Tuần hoàn ở thận
+ Tuần hoàn máu ở thận đi quan hai lần mao mạch
sau đó mới tập hợp vào tĩnh mạch thận:
- Động mạch thận sau khi đi vào thận chia ra các
nhánh đi vào tiểu cầu thận đó là động mạch tiểu cầu
thận. Động mạch này chia ra thành nhiều vòng mao
mạch, các mao mạch này lại tập hợp thành động mạch
đi ra.
- Động mạch đi ra lại chia thành nhiều mao mạch bao
quanh ống thận nhỏ. Cuối cùng chúng tập hợp thành
tĩnh mạch đổ vào tính mạch thận Tuần hoàn ở thận
Động mạch đi vào
Động mạch đi ra
Tĩnh mạch thận

Động mạch đi vào
Động mạch đi ra
Tĩnh mạch thận