UBND TỈNH HÀ TĨNH
SỞ GIAO THÔNG VẬN TẢI
Số: /SGTVT
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Hà Tĩnh, ngày tháng 3 năm 2013
DỰ THẢO ĐỀ ÁN
PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG NÔNG THÔN TỈNH HÀ TĨNH
GIAI ĐOẠN 2013 - 2020
PHẦN I
SỰ CẦN THIẾT VÀ CÁC CĂN CỨ LẬP ĐỀ ÁN
1. Sự cần thiết lập đề án.
Hà Tĩnh là một tỉnh nông nghiệp, khoảng 84,4% dân số Hà Tĩnh đang
sống ở nông thôn và 60,56% lực lượng lao động xã hội của tỉnh đang làm việc
và sinh sống nhờ vào các hoạt động sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp.
Giao thông nông thôn bao gồm các tuyến đường huyện, đường xã, đường
thôn, xóm và đường trục chính nội đồng nối liền tới các khu vực kinh tế nông
nghiệp, phi nông nghiệp, các thị trường và các dịch vụ xã hội khác. Công trình
GTNT chủ yếu là đường bộ, cầu cống, bến đò, bến cảng đảm bảo hoạt động của
các loại phương tiện cơ giới hạng trung, hạng nhẹ và xe thô sơ phục vụ cho nông
nghiệp, nông thôn.
Giao thông nông thôn kết nối với đường quốc lộ, tỉnh lộ, đường đô thị, tạo
thành hệ thống giao thông liên hoàn được xem như là một yếu tố đầu vào cơ bản
để kích thích phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm và đảm bảo cung ứng tốt
hơn các công tác giáo dục, chăm sóc sức khỏe, tiếp cận tới các cơ sở kinh tế - xã
hội và các dịch vụ khác (tín dụng, công nghệ, thông tin, truyền thông, ).
Giao thông nâng thôn góp phần làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
nghiệp, làm thay đổi bộ mặt nông thôn, phân bố lại dân cư, khai thác tiềm năng
kinh tế đồi, rừng, diêm nghiệp, ngư nghiệp, thủy sản, du lịch; lưu thông hàng
hóa từ nơi sản xuất đến nơi chế biến, tiêu dùng, xuất khẩu.
Xây dựng Giao thông nông thôn là yêu cầu khách quan trong tiến trình xây
người nông dân đang dần thay đổi lối sống, gần hơn với văn minh đô thị. Tuy
nhiên, là một tỉnh nghèo còn nhiều khó khăn, có địa hình phức tạp, chiều dài
đường GTNT khá lớn, sự hỗ trợ từ ngân sách không đồng đều giữa các năm nên
dẫn phòng trào cũng không đồng đều; mức hỗ trợ của nhà nước quá thấp dẫn đến
sự đóng góp của nhân dân là quá lớn; do chủ yếu kinh phí do nhân dân đóng góp
nên nhà nước không kiểm soát được quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật dẫn đến nhiều
tuyến đường không đáp ứng với yêu cầu về phát triển kinh tế xã hội, sự tăng nhanh
của các phương tiện vận tải và nhu cầu về lưu thông hàng hóa nông sản của nông
dân. Để có một chiến lược dài hạn, chính sách hỗ trợ nhất quán, phù hợp thực tế
nhằm phát triển ổn định, xây dựng được một hệ thống giao thông nông thôn liên
hoàn, đáp ứng yêu cầu đòi hỏi phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn công
nghiệp hóa thì phải có một đề án để thực hiện.
Nội dung chủ yếu của Đề án là tổng hợp, đánh giá kết quả thực hiện phong
trào làm đường GTNT trong thời gian vừa qua, rút ra những bài học kinh nghiệm,
đề ra nguyên tắc, mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng cho việc ưu tiên và chuẩn bị
các kế hoạch, chương trình hành động cho việc đổi mới cơ chế chính sách hỗ trợ, tổ
chức chỉ đạo điều hành, đáp ứng được yêu cầu phát triển hệ thống GTNT trong
giai đoạn mới cũng như đáp ứng được yêu cầu của Chương trình mục tiêu quốc gia
về xây dựng nông thôn mới của tỉnh.
2. Các căn cứ lập đề án.
Đề án phát triển GTNT là một nội dung cụ thể hóa Quy hoạch phát triển
GTVT của tỉnh, GTVT cấp huyện đến năm 2020 và Kế hoạch của Tỉnh ủy,
UBND tỉnh về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn theo Chương trình
MTQG xây dựng NTM; các căn cứ lập đề án:
2
- Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ
về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới;
- Nghị quyết số 08-NQ/TU ngày 19/5/2009 của BCH Đảng bộ tỉnh về
nông nghiệp, nông dân, nông thôn Hà Tĩnh giai đoạn 2009-2015 và định hướng
đến năm 2020;
tải, và đi lại của nhân dân.
- Đường trục xã, liên xã: 1.598 km, đạt chuẩn NTM được 463 km (28,8%).
- Đường trục thôn, xóm: 2.991 km, đạt chuẩn NTM được 994 km (33,3%).
- Đường ngõ xóm: 4.586 km, đạt chuẩn NTM được 1.751 km (38,2%).
- Đường trục chính nội đồng: 5.209 km, đạt chuẩn NTM được 205 km (3,9%).
(chủ yếu là đường đắp đất ruộng tại chỗ nên nền đường chưa đạt yêu cầu)
2. Kết quả thực hiện phong trào xây dựng GTNT từ năm 1996 - 2012.
3
- Mở mới đường đất: 1.748 km
- Nâng cấp mặt đường nhựa, BTXM: 5.605 km.
- Mặt cấp phối, đá dăm: 9.584 km.
- Xây dựng cầu BTCT: 971 cầu/11.905 md.
- Sửa chữa cầu các loại: 981 cầu/10.647 md.
- Xây dựng cống các loại: 15.809 cái/59.186 md.
- Sửa chữa cống các loại: 8.771 cái/ 26.762 md.
- Huy động ngày 27.622.138 ngày công của nhân dân.
- Tổng kinh phí ước thực hiện 3.841.591 triệu đồng.
Trong đó:
+ Ngân sách tỉnh hỗ trợ: 220.681 triệu đồng.
(trong đó bao gồm chương trình dự án vốn ngân sách, riêng năm 2011
là 30,6 tỷ đồng, năm 2012 là 69,7 tỷ đồng).
+ Ngân sách huyện hỗ trợ: 172.799 triệu đồng.
+ Ngân sách xã hỗ trợ: 405.109 triệu đồng.
+ Nhân dân đóng góp: 1.851.955 triệu đồng.
+ Nguồn vốn lồng ghép các dự án khác: 1.180.966 triệu đồng.
3. Tổng hợp, đánh giá về cơ chế hỗ trợ trong phong trào xây dựng GTNT
Từ khi tái lập tỉnh (1992) đến nay, tỉnh Hà Tĩnh đã chú trọng quan tâm đầu
tư nhằm phát triển GTNT, kết quả đạt được rất khả quan, làm cho bộ mặt nông
thôn có nhiều đổi thay, mạng lưới đường GTNT ngày càng hoàn thiện, sự đi lại
của nhân dân được cải thiện rõ rệt, cụ thể:
ngành cấp tỉnh với các huyện, thị đã tạo nên sức mạnh tổng hợp trong phong
trào làm GTNT. Đặc biệt ngành GTVT đã chuẩn bị tốt công tác tập huấn, hướng
dẫn về công tác khảo sát thiết kế, tổ chức thi công, giám sát chất lượng công
trình cụ thể nhất là công tác quản lý điều hành thực hiện đầu tư XDCB nguồn
vốn huy động đóng góp từ nhân dân; các phòng, ban của huyện, thị xã làm việc
một cách công khai dân chủ quyết toán kinh phí cụ thể trước nhân dân, nên được
dân đồng tình tin tưởng dẫn đến công việc tiến triển nhanh và ngày càng có
nhiều địa phương tham gia.
Đánh giá chung:
- Kể từ khi phát động phong trào làm GTNT- MN, tỉnh Hà Tĩnh luôn được
duy trì và phát triển mạnh mẽ, khối lượng năm sau đều cao hơn năm trước (bình
quân hàng năm đạt từ 400-500km), những thành tích đó đã liên tục được Chính
phủ, Bộ GTVT tặng cờ thi đua xuất sắc; đặc biệt năm 2012 trong cuộc họp tổng
kết 10 năm "Phong trào toàn dân làm GTNT-MN", tỉnh Hà Tĩnh là một trong 3
tỉnh đã được Chính phủ tặng "Huân chương lao động hạng nhì cho những thành
tích đã đạt được về phong trào toàn dân làm GTNT-MN từ năm 2001-2010".
- Mặc dù khối lượng xây dựng đường GTNT trong những năm qua là đáng
kể, huy động được rất nhiều sức dân nhưng chưa đáp ứng được tiêu chuẩn
đường NTM về cả quy mô (chiều rộng nền, mặt đường), chất lượng (nền, kết
cấu mặt đường) và đặc biệt là so với hiện trạng thì vẫn còn một khối lượng cần
tiếp tục thực hiện là rất lớn (khoảng hơn 10.000 km các loại), trong đó việc huy
động sức dân để xây dựng đường trục xã, đường trục chính nội đồng là hết sức
khó khăn (thời gian qua chủ yếu thực hiện việc xây dựng đường trục thôn và
đường ngõ xóm).
4. Những tồn tại trong phong trào xây dựng GTNT.
- Cán bộ phụ trách giao thông ở cấp huyện, xã còn thiếu, nhiều địa phương
chỉ có một người nhưng phải kiêm nhiều việc (giao thông, xây dựng và địa
chính); về chuyên môn lại không đúng chuyên ngành, trình độ hạn chế, trong khi
đó mỗi huyện quản lý hàng ngàn km đường, mỗi xã bình quân khoảng 40-50km
đường, dẫn đến việc lập kế hoạch, tổ chức triển khai thực hiện đến việc lập hồ
hoàn với hệ thống đường huyện, đường tỉnh, đường quốc lộ nhằm phục vụ
nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, xoá đói giảm nghèo của địa phương.
Phấn đấu tất cả các xã đều hoàn thành tiêu chí số 2 (giao thông) theo
Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới tỉnh Hà Tĩnh.
Đề ra được các cơ chế, chính sách hỗ trợ để huy động các nguồn lực
nhằm tăng tốc độ đầu tư về nâng cấp, cứng hóa các loại trục thôn xóm,
đường ngõ xóm, đường trục chính nội đồng để đến năm 2013 và 2015 các xã về
đích theo đúng kế hoạch; đồng thời tạo đà kế hoạch đến năm 2020 có 100% số
xã đạt tiêu chí nông thôn mới với kế hoạch cho từng giai đoạn (riêng đường trục
xã đề nghị đầu tư theo chương trình dự án bằng các nguồn vốn chương trình
mục tiêu, ngân sách và ODA)
1.2. Mục tiêu cụ thể:
* Năm 2013: Xây dựng tối thiểu 1112 km đường GTNT các loại đạt tiêu
chí, bao gồm:
- Đường trục thôn, xóm xây dựng được 187 km (cụ thể cho các xã về đích
năm 2013 là 25km, các xã về đích năm 2015 là 36 km, các xã còn lại 126 km);
nâng số km đạt tiêu chí là 1181 km, đạt 39,5% cho toàn tỉnh.
6
- Đường ngõ, xóm xây dựng được 263 km (cụ thể cho các xã về đích
năm 2013 là 43 km, các xã về đích năm 2015 là 55 km, các xã còn lại 165 km);
nâng số km đạt tiêu chí là 2014 km, đạt 43,9% cho toàn tỉnh.
- Đường trục chính nội đồng xây dựng được 513km (cụ thể cho các xã
về đích năm 2013 là 85 km, các xã về đích năm 2015 là 148 km, các xã còn lại
280 km); nâng số km đạt tiêu chí là 867 km, đạt 16,7% cho toàn tỉnh.
* Giai đoạn 2014 - 2015: Xây dựng tối thiểu 2414 km đường GTNT các
loại đạt tiêu chí, bao gồm:
- Đường trục thôn, xóm xây dựng được 324 km (cụ thể cho các xã về đích
năm 2015 là 75 km, các xã còn lại 252 km); nâng số km đạt tiêu chí là 1594 km,
đạt 53,3% cho toàn tỉnh.
- Đường ngõ, xóm xây dựng được 440 km (cụ thể cho các xã về đích năm
đúng quy định của Thủ tướng Chính phủ tại quyết định số 695/QĐ-TTg ngày
08/6/2012.
7
- Ngân sách từ chương trình NTM hỗ trợ theo quy định đã được UBND
tỉnh phân bổ tại Quyết định số 193/QĐ-UBND ngày 15/01/2013 và quyết định
số 10/2013/QĐ-UBND ngày 22/02/2013 tương đương 10% giá trị công trình.
- Phần kinh phí còn lại huy động từ nguồn đóng góp của nhân dân, ngày
công lao động và các nguồn hợp pháp khác.
2.2. Điều kiện được hỗ trợ ngân sách tỉnh phải đảm bảo.
- Đầu tư cứng hóa mặt đường đảm bảo các Tiêu chuẩn kỹ thuật theo yêu
cầu, đạt tiêu chí nông thôn mới được quy định Quyết định số 315/QĐ-BGTVT
ngày 23/02/2011 của Bộ Giao thông vận tải.
- Có kế hoạch đầu tư được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
- Công tác lập hồ sơ, xây dựng công trình đảm bảo chất lượng và tuân thủ
đúng các thủ tục quy định hiện hành.
2.3. Kinh phí hỗ trợ.
Kinh phí hỗ trợ bằng Xi măng của tỉnh cho từng giai đoạn cụ thể như sau:
- Năm 2013: Tổng khối lượng hỗ trợ xi măng là 129.965 tấn, tương đương
167 tỷ đồng; Tổng mức đầu tư đạt được 1.064 tỷ đồng.
- Giai đoạn 2014 - 2015: Tổng khối lượng hỗ trợ xi măng là 219.361 tấn,
tương đương 299 tỷ đồng (tính cho trượt giá 0,5%); Tổng mức đầu tư đạt được
1.685 tỷ đồng.
- Giai đoạn 2016 - 2020: Tổng khối lượng hỗ trợ xi măng là 397.372 tấn,
tương đương 568 tỷ đồng (tính cho trượt giá 10%); Tổng mức đầu tư đạt được
3.094 tỷ đồng.
Tổng hợp: Tổng khối lượng hỗ trợ xi măng là 746.698 tấn, tương đương
1.034 tỷ đồng; Tổng mức đầu tư xây dựng đạt được là 5.843 tỷ đồng.
3. Giải pháp huy động vốn:
Thực hiện đa dạng các nguồn vốn nhằm huy động tối đa các nguồn lực
trên địa bàn theo phương châm dựa vào nội lực của cộng đồng địa phương là
và khả năng huy động các nguồn hợp pháp khác để lập kế hoạch, trình về sở
GTVT tổng hợp báo cáo UBND tỉnh phê duyệt.
b. Cấp quyết định đầu tư:
UBND xã là cấp quyết định đầu tư, phê duyệt Báo cáo kỹ thuật - dự toán
công trình. Báo cáo kỹ thuật - dự toán được lập theo hướng đơn giản hoá, theo
mẫu thống nhất do Sở Giao thông vận tải hướng dẫn.
c. Chủ đầu tư:
- Ban quản lý xây dựng nông thôn mới hoặc Ban quản lý công trình (sau
đây gọi tắt là Ban quản lý xã) do UBND cấp xã quyết định thành lập là chủ đầu
tư công trình. Ban quản lý xã phải có sự tham gia của đại diện một số ban,
ngành, đoàn thể chính trị xã, phường, thị trấn; trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố,
đại diện tiêu biểu của nhân dân trong thôn, buôn, xóm, khối phố. Chủ tịch hoặc
Phó Chủ tịch UBND cấp xã làm Trưởng Ban.
- Nơi nào cộng đồng dân cư có đủ năng lực và điều kiện thì UBND cấp xã
thành lập Ban phát triển thôn, xóm, khu phố, tổ dân phố (sau đây gọi tắt là Ban
phát triển thôn) để làm chủ đầu tư công trình. Ban phát triển thôn có sự tham gia
của đại diện đoàn thể chính trị ở thôn; trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố và đại
diện tiêu biểu của nhân dân trong thôn, buôn, xóm, khối phố. Trưởng Ban là
người có uy tín, trách nhiệm và năng lực tổ chức triển khai do cộng đồng thôn,
xóm trực tiếp bầu và Chủ tịch UBND cấp xã quyết định công nhận.
5. Quy trình thực hiện:
a. Chuẩn bị đầu tư:
- UBND cấp xã tổ chức tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách đầu
tư GTNT của tỉnh; tổ chức họp dân; công bố mức hỗ trợ của Nhà nước và mức
đóng góp của nhân dân trong khu vực; xác định quy mô kỹ thuật để làm cơ sở
thiết kế, dự toán mẫu do Sở Giao thông vận tải hướng dẫn. Nếu đạt được thoả
thuận (có biên bản cam kết), UBND cấp xã tổng hợp, lập kế hoạch trình UBND
cấp huyện trước ngày 31/10 hàng năm để được xem xét, cân đối, bố trí vốn kế
hoạch theo thứ tự ưu tiên.
9
cung ứng xi măng và ủy quyền cho UBND các huyện thực hiện.
- UBND các huyện, thành phố, thị xã liên hệ với nhà cung ứng để cung
cấp xi măng cho các xã theo kế hoạch xây dựng (để thuận tiện cần đề nghị cung
cấp qua đại lý hoặc có đại diên của nhà cung ứng xi măng trên địa bàn tỉnh) ;
- Thanh toán tỷ lệ hỗ trợ với đúng các loại đường đã có trong quy hoạch
nông thôn mới; UBND xã Đại diện chủ đầu tư là đơn vị chịu trách nhiệm quyết
toán công trình;
6. Quản lý, vận hành và duy tu, bảo dưỡng:
Sau khi nghiệm thu, chủ đầu tư phải bàn giao công trình và toàn bộ hồ sơ,
tài liệu có liên quan đến công trình cho UBND cấp xã để giao cho thôn, xóm có
trách nhiệm quản lý sử dụng và bảo trì.
UBND cấp xã có trách nhiệm chỉ đạo các thôn, xóm lập kế hoạch huy
động công sức của nhân dân địa phương và nguồn vốn hợp pháp khác để duy tu,
10
bảo dưỡng công trình cùng với Ngân sách Nhà nước hỗ trợ hằng năm theo Đề án
112 về duy tu, bảo dưỡng đường GTNT.
7. Các giải pháp khác:
- UBND các cấp, các cơ quan thông tin đại chúng tăng cường công tác
tuyên truyền, quán triệt chủ trương của tỉnh về công tác phát triển đường GTNT,
nâng cao nhận thức trong các cấp uỷ đảng, chính quyền, các tổ chức đoàn thể
chính trị - xã hội, cán bộ, đảng viên và mọi tầng lớp nhân dân, khơi dậy tính tích
cực, tự giác của cộng đồng dân cư, các thành phần kinh tế để tham gia đóng góp
phát triển giao thông nông thôn, không trông chờ, ỷ lại vào nguồn vốn đầu tư
của ngân sách Nhà nước.
- Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, có hình thức động viên khen
thưởng kịp thời đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thành tích xuất sắc
trong việc tham gia phát triển giao thông nông thôn.
PHẦN IV
TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Sở Giao thông Vận tải:
Phối hợp với Văn phòng ban điều phối chương trình nông thôn mới tham
mưu về chính sách đầu tư và hỗ trợ các chương trình lồng ghép để đẩy nhanh kế
hoạch xây dựng, đặc biệt là đường trục xã đảm bảo về đích tiêu chí số 2 theo kế
hoạch của tỉnh;
4. UBND cấp huyện:
Chỉ đạo cụ thể hóa và tổ chức thực hiện Đề án trên địa bàn; cân đối kế
hoạch, lập danh mục công trình đầu tư hàng năm; báo cáo kết quả thực hiện cho
Sở Giao thông vận tải và các sở, ngành có liên quan.
5. UBND cấp xã:
- Lập kế hoạch phát triển đường GTNT hàng năm tại địa phương, triển
khai lấy ý kiến của cộng đồng dân cư để báo cáo UBND cấp huyện.
- Phê duyệt Báo cáo kỹ thuật - dự toán các công trình thực hiện theo
phương thức “Nhân dân làm công trình - Nhà nước hỗ trợ vật tư”, trong đó có
phương án sử dụng vốn Nhà nước do các Ban quản lý xã, Ban phát triển thôn
lập.
- Chỉ đạo, kiểm tra, giám sát quá trình chuẩn bị đầu tư, thi công xây dựng,
sử dụng các nguồn vốn đầu tư xây dựng đường GTNT.
- Định kỳ công khai kế hoạch huy động, tổ chức thực hiện và kết quả đầu
tư phát triển GTNT trên địa bàn để nhân dân biết, đồng thời tạo điều kiện cho
cộng đồng tham gia quản lý, giám sát.
6. Ban Quản lý xã, Ban phát triển thôn:
- Làm chủ đầu tư các công trình thực hiện theo phương thức “Nhân dân
làm công trình - Nhà nước hỗ trợ vật tư”, quản lý và triển khai thực hiện từ bước
chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư, nghiệm thu bàn giao, đưa công trình vào khai
thác, sử dụng.
- Tổ chức huy động đóng góp của nhân dân, quản lý tài chính, công khai
phương án, dự toán sử dụng các nguồn vốn để cộng đồng biết, thực hiện và giám
sát.
SỞ GIAO THÔNG VẬN TẢI HÀ TĨNH