Thị trường hàng hóa và tài chính: Mô hình IS – LM
[Goods and Financial Markets: the IS – LM Model]
Nguyễn Hoài Bảo
Macroeconomics/Nguyễn Hoài Bảo
1
Nguyễn Hoài Bảo
Bộ môn Kinh tế học – Khoa Kinh tế Phát triển – Đại học Kinh tế TP.HCM
August 5, 2010
Nội dung bài giảng này
• Xây dựng mô hình IS – LM
• Dùng mô hình IS – LM để phân tích các chính sách tài khóa
(ngân sách) và tiền tệ trong mối liên hệ qua lại giữa thị
trường hàng hóa – dịch vụ và thị trường tài chính.
•
Quan điểm khác nhau giữa Keynesian và Monetarist trong
Macroeconomics/Nguyễn Hoài Bảo
2
•
Quan điểm khác nhau giữa Keynesian và Monetarist trong
chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ.
• Ngân hàng trung ương nên sử dụng lãi suất mục tiêu hay
cung tiền mục tiêu?
Lịch sử của mô hình IS - LM
• John M. Keynes công bố quyển General Theory of Employment,
interest and Money vào năm 1936.
• John Hick, năm 1937 tóm lượt những điểm chính về liên hệ giữa
thị trường hàng hóa và thị trường tài chính trong Keynes (1936)
• Alvin Hansen (1949, 1953) sau đó phát triển những ý tưởng của
Hick và họ gọi là mô hình IS – LM, với IS là quan hệ giữa đầu tư
(Investment) và tiết kiệm (Saving) trong thị trường hàng hóa và
LM là sự tương đồng giữa thanh khoản (Liquidity) và tiền

i
1
= ∂I/ ∂i < 0
Đường IS
• Khi lãi suất tăng thì đầu tư giảm sẽ dẫn đến tổng chi tiêu dự
kiến giảm (vì đầu tư là một phần của tổng chi tiêu dự kiến)
và sản lượng cân bằng giảm.
• Khi lãi suất giảm thì đầu tư tăng sẽ dẫn đến tổng chi tiêu
dự kiến tăng và sản lượng cân bằng cũng tăng.
• IS là mối quan hệ giữa lãi suất và sản lượng nói trên khi
nền kinh tế cân bằng, và chúng nghịch biến với nhau.
Macroeconomics/Nguyễn Hoài Bảo
5
nền kinh tế cân bằng, và chúng nghịch biến với nhau.
Quan hệ IS:
Y = C + G + I(i) hay i = i(Y)
Với
∂Y/ ∂i < 0 hoặc ∂i/ ∂Y < 0
Mô tả việc xây dựng IS bằng đồ thị
Y
AE
C
0
+ I
0
+ G
0
– c
1
T

Y
0
*
Lãi suất (i)
i
0
Y
1
*
E
1
i
1
IS
Y
1
*
Chính sách ngân sách và ảnh hưởng lên IS
• Khi lãi suất không đổi, chính phủ thực hiện chính sách mở
rộng ngân sách, khi đó đường IS dịch chuyển sang phải. Và
ngược lại, chính sách thu hẹp làm IS dịch sang trái.
•
Tất cả những biến còn lại (biến ngoại sinh trong mô hình),
Macroeconomics/Nguyễn Hoài Bảo
7
•
Tất cả những biến còn lại (biến ngoại sinh trong mô hình),
chẳng hạn chi tiêu tự định, đầu tư tự định …cũng có tác
động lên IS tương tự như G và T. Nếu chúng tác động làm
sản Y tăng thì IS dịch sang phải; và ngược lại

LM
Macroeconomics/Nguyễn Hoài Bảo
9
Lượng tiền thực
Thu nhập
Y
0
M
i
0
Y
0
L(i)
E
0
Y
1
L(i)
i
0
E
0
Y
1
Chính sách tiền tệ và ảnh hưởng lên LM
• Ngân hàng trung ương mở rộng tiền tệ sẽ làm lãi
suất giảm, khi đó đường LM dịch chuyển xuống
dưới.
•
Ngân hàng trung ương thu hẹp tiền tệ sẽ làm lãi

nhập giảm. Thu nhập giảm sẽ tác động lên cầu tiền và làm cầu
tiền giảm, với giả định cung tiền thực không thay đổi thì lãi suất
sẽ giảm. Lãi suất giảm sẽ tác động trở lại trên thị trường hàng
hóa ở biến đầu tư, trong tình huống này đầu tư sẽ tăng và làm
tăng thu nhập lên một ít. Kết quả cuối cùng trong mô hình IS - LM
: lãi suất giảm và thu nhập giảm.
Tác động của chính sách mở rộng ngân sách
Lãi suất - i
LM
E
i
0
E
1
i
1
Macroeconomics/Nguyễn Hoài Bảo
13
Thu nhập
Y
0
E
0
IS
0
Ban đầu lúc lãi suất chưa kịp thay đổi, tăng G/giảm T làm thu nhập tăng từ Y
0
lên Y,
nhưng lãi suất tăng gây ra hiện tượng lất át (crowding out) làm giảm Y xuống còn
Y

1
Ban đầu lúc lãi suất chưa kịp thay đổi, giảm G/tăng T làm thu nhập giảm từ Y
0
xuống Y, nhưng lãi suất giảm làm tăng Y đến Y
1
. Cân bằng cuối cùng ở E
1
(Y
1
; i
1
)
Y
0
Y
IS
0
Tác động của chính sách tiền tệ và cơ chế lan truyền
• Khi thực hiện chính sách nới lỏng tiền tệ sẽ làm lãi suất giảm.
Lãi suất giảm sẽ dẫn đến đầu tư tăng và làm thu nhập tăng.
Thu nhập tăng lại làm cầu tiền tăng và khi đó lãi suất tăng lên trở
lại một ít. Kết quả cuối cùng trong mô hình IS - LM: lãi suất giảm
và thu nhập tăng.
Macroeconomics/Nguyễn Hoài Bảo
15
• Khi thực hiện chính sách thu hẹp tiền tệ sẽ làm lãi suất tăng.
Lãi suất tăng sẽ dẫn đến đầu tư giảm và làm thu nhập giảm.
Thu nhập giảm lại làm cầu tiền giảm và khi đó lãi suất giảm đi
một ít. Kết quả cuối cùng trong mô hình IS - LM: lãi suất tăng và
thu nhập giảm.

; i
1
)
E
1
Y
1
i
1
i
Tác động của thắt chặt tiền tệ
Lãi suất - i
LM
1
E
1
i
1
E
0
i
0
i
LM
0
Macroeconomics/Nguyễn Hoài Bảo
17
Thu nhập
Y
1

Tăng cung tiền Không Xuống dưới Tăng Giảm
Giảm cung tiền Không Lên trên Giảm Tăng
Bài tập: Chính sách hỗn hợp
Kết quả thu nhập và lãi suất sẽ như thế nào nếu hai chính ngân sách và tiền tệ
thực hiện cùng lúc?
Thảo luận
• Hiệu quả của chính sách ngân sách và tiền tệ phụ thuộc vào
nhân tố nào?
• Khi nào thì chính sách ngân sách kém hiệu quả?
• Khi nào thì chính sách tiền tệ kém hiệu quả?
• Trả lời cho những vấn đề trên sẽ hình thành hai trường phái kinh
tế:
•
Nhóm thứ nhất
thuộc về quan điểm của những người theo
Macroeconomics/Nguyễn Hoài Bảo
19
•
Nhóm thứ nhất
thuộc về quan điểm của những người theo
Keynes (keynesian): cho rằng chính sách tiền tệ có rất ít tác dụng
để giúp nền kinh tế toàn dụng khi có suy thoái. Thay vào đó nên
sử dụng chính sách tài khóa.
• Nhóm thứ hai thuộc về quan điểm của những người theo trường
phái tiền tệ (monetarist): ngược lại, cho rằng chính sách tài khóa
có rất ít tác dụng để giúp nền kinh tế trở lại toàn dụng khi có suy
thoái xảy ra, thay vào đó là nên sử dụng chính sách tiền tệ.
Quan điểm của Keynesian
Macroeconomics/Nguyễn Hoài Bảo
20

sách ngân sách và vì thế chính sách này có thể làm tăng
thu nhập và đưa sản lượng về mức tiềm năng.
• Monetarist: hiện tượng lấn át xảy ra rất mạnh khi mở rộng
chính sách ngân sách và vì thế chính sách này không thể
làm tăng thu nhập và đưa sản lượng về mức tiềm năng.
Macroeconomics/Nguyễn Hoài Bảo
24
làm tăng thu nhập và đưa sản lượng về mức tiềm năng.
Thay vào đó là nên dùng chính sách tiền tệ.
Chính sách tiền tệ: ấn định cung tiền hay lãi suất mục tiêu?
Ngân hàng trung ương
đặt mục tiêu cung tiền
IS dao độngIS dao động LM dao độngLM dao động
Macroeconomics/Nguyễn Hoài Bảo
25
Ngân hàng trung ương
đặt mục tiêu lãi suất