Chương 7:
CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH TÍNH

Mục đích của chương này là giới thiệu các
phương pháp nghiên cứu định tính, phân biệt
giữa phương pháp nghiên cứu định tính và
phương pháp nghiên cứu định lượng.
Các nội dung chính trong chương này bao gồm:

7.1-Phương pháp định tính, sự khác biệt giữa các
phương pháp định tính và định lượng

7.2- Khi nào áp dụng các phương pháp nghiên
cứu định tính
 7.3-Các dạng của phương pháp định tính

7.4-Phân tích số liệu định tính
7.1-Sự khác biệt giữa các phương pháp định
tính và định lượng

Trong các nghiên cứu có hai loại phương pháp
thường được áp dụng đó là phương pháp định
lượng và phương pháp định tính. Sự khác biệt
chính giữa nghiên cứu định lượng và nghiên
cứu định tính không phải ở chất mà ở thủ tục
 Trong nghiên cứu định tính, các kết quả khám
phá không tìm qua các phương pháp thống kê
hoặc các thủ tục khác của việc định lượng.
7.1-Sự khác biệt giữa các phương pháp định
tính và định lượng (tt)


giống như các trường hợp nghiên cứu định
lượng. Các kỹ năng cần cho nghiên cứu định tính
là: suy nghĩ trừu tượng, phân tích tình hình mang
tính phê phán….
 Mặc dù đa số các nhà nghiên cứu nhấn mạnh cái
này hoặc cái khác, nhưng các phương pháp định
tính và định lượng có thể phối hợp và sử dụng
cho cùng một nghiên cứu.

Sự khác biệt giữa phương pháp định lượng và
định tính có thể so sánh qua biểu dưới đây:
Bảng 7.1: So sánh giữa các phương pháp đ
ịnh
lượng và định tính
CÁC PHƯƠNG PHÁP
ĐỊNH TÍNH:
ª Nhấn mạnh vào sự
hiểu biết
ª Tập trung vào sự
hiểu biết từ quan
điểm của người
cung cấp thông tin
ª Cách tiếp cận qua
lý lẽ và giải
thích
CÁC PHƯƠNG PHÁP
ĐỊNH LƯỢNG:
ª Nhấn mạnh vào
kiểm tra và bằng
chứng

ª Suy diễn giả
thuyết-tập trung
kiểm tra giả
thuyết
ª Kết quả được đònh
7.2
-
Khi nào áp dụng các phương pháp
nghiên cứu định tính?

Các nguyên nhân chính để thực hiện nghiên cứu
định tính và sử dụng các phương pháp định tính đó
là mục tiêu của nghiên cứu dự án và những thông
tin quá khứ và kinh nghiệm trước đây của người
nghiên cứu

Các vấn đề nghiên cứu tập trung vào sự khám phá
một kinh nghiệm hoặc hành vi, về một hiện tượng
còn ít biết tới-đây chính là những thí dụ điển hình
của các vấn đề yêu cầu cần có một nghiên cứu định
tính
7.2
-
Khi nào áp dụng các phương pháp
nghiên cứu định tính?

Nghiên cứu định tính vì vậy là phổ biến trong các khoa
học hành vi và khoa học xã hội

Có ba thành phần cơ bản của nghiên cứu định tính, bao

7.2
-
Khi nào áp dụng các phương pháp
nghiên cứu định tính?

Ở mức độ thứ nhất, vấn đề nghiên cứu là loại không cấu
trúc thì các phương pháp định tính là phù hợp

Ở mức độ thứ hai, chúng ta cần kiểm định các giả thuyết
khác nhau được nảy sinh qua nghiên cứu mức độ thứ nhất
thì các phương pháp định lượng là hữu ích. Các phương
pháp định lượng cho phép chúng ta chấp nhận hay bác bỏ
giả thuyết theo cách hiểu logic và vững chắc

Ở mức độ thứ ba, cả hai phương pháp định lượng và định
tính có thể được sử dụng. Thường có sự kết hợp hai
phương pháp này ở mức độ thứ ba. Phương pháp kết hợp
còn gọi là phương pháp hỗn hợp
7.3-Các dạng của phương pháp định tính

Các phương pháp định tính là phù hợp khi mục
đích nghiên cứu yêu cầu nghiên cứu sâu một hiện
tượng. Các phương pháp định tính khác nhau đối
với các lọai nghiên cứu khác nhau

Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng hai cách tiếp cận
định lượng và định tính có thể bổ sung cho nhau,
và không thể sử dụng tách biệt nhau. Theo quan
điểm này thì không có phương pháp hòan tòan là
định lượng hoặc hòan tòan là định tính

trở nên định lượng hơn và sử dụng các kỹ thuật
định lượng hơn

Tổng quan lịch sử, thảo luận nhóm và nghiên cứu
tình huống chủ yếu là các phương pháp nghiên
cứu định tính

Các phương pháp này sử dụng các kỹ thuật liên
quan nhiều đến định tính như đàm luận, phỏng
vấn sâu và bán cấu trúc
7.3-Các dạng của phương pháp đ
ịnh tính
(tt)

Trong trường hợp xem xét lại tổng quan lịch sử,
công việc của chúng ta là mô tả cái gì đã xảy ra
trong quá khứ để chúng ta có thể hiểu hiện tại
hoặc đặt kế họach cho tương lai

Phương pháp định tính thứ hai là thảo luận
nhóm. Trong dạng phương pháp nghiên cứu này
người nghiên cứu có thể nhận được cùng thời
điểm với một số câu trả lời từ khởi đầu một cuộc
thảo luận về một chủ đề nào đó có nhiều người
tham gia.
7.3-Các dạng của phương pháp định tính

Trong các lĩnh vực tương đối ít được biết tới, nơi
mà có ít kinh nghiệm và lý thuyết có khả năng
đáp ứng một chỉ dẫn, thì việc nghiên cứu chuyên

chúng ta xem dữ liệu là định lượng khi chúng
được phân tích thống kê và được thể hiện hay đo
bằng chữ số

Những dữ liệu không thể phân tích thống kê
được và khó để đo bằng chữ số thường gọi là dữ
liệu định tính, chẳng hạn như: mạnh, yếu, dễ
dàng hay khó khăn

Để phân tích được dữ liệu chúng ta phải mã hóa
chúng để có thể phân tích nhằm khái quát hóa và
trình bày theo một cách dễ hiểu.
7.4- Phân tích số liệu định tính

Một vấn đề cơ bản trong phân tích số liệu định tính là, một
mặt, số lượng quan sát là ít và, mặt khác, các thông tin
cho từng tình huống hoặc các tình huống là rất kỹ, điều
đó sẽ dễ dàng cho người nghiên cứu có thể đưa ra khối
lượng lớn các tình huống

Với các phương pháp định tính việc phân tích là khó khăn
bởi vì thu thập dữ liệu và phân tích số liệu thường được
thực hiện cùng một lúc, và đôi khi vấn đề nghiên cứu
được hình thành và hình thành lại trong cùng một thời
gian

Điều này thường dẫn đến các câu hỏi mới và thu thập dữ
liệu mới và không có bước phân tích số liệu rõ ràng. Hình
7.2 dưới đây minh họa quá trình này
Thu thập số liệu

thể được sử dụng cho phân tích và diễn giải, bất
luận nó có được định lượng hay không.
NHỮNG HẠN CHẾ CỦA LUẬN VĂN, LUẬN ÁN
KINH TẾ TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY
• Phương pháp luận nghiên cứu có vấn đề:
• Chẳng hạn, trong hầu hết các luận văn, luận án kinh
tế đều đề phương pháp nghiên cứu là Phương pháp
duy vật biện chứng Nhưng không làm rõ phương
pháp duy vật biện chứng là gì? Áp dụng ở đâu trong
luận văn,luận án? Để giải quyết mục tiêu nào?
• Có lẽ đa số các nghiên cứu luận án kinh tế tại Việt
nam nhầm lẫn giữa phương pháp tư duy và
phương pháp nghiên cứu
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ÁP DỤNG
TRONG KHOA HỌC KINH TẾ Ở CÁC NƯỚC
• Trong các nghiên cứu kinh tế thường đề cập hai loại
phương pháp đó là nghiên cứu định lượng và nghiên cứu
định tính.
• Những phương pháp nghiên cứu định tính bao gồm
• (1) Tổng quan lịch sử;
• (2) Thảo luận nhóm;
• (3) Nghiên cứu tình huống.
• Các phương pháp nghiên cứu định lượng là nghiên cứu
các mô hình nhân-quả như nghiên cứu thực nghiệm và
điều tra khảo sát định lượng.
THÍ DỤ: MÔ HÌNH NC ĐỊNH LƯỢNG
Nhân tố 1-X
1
Nhân tố 2-X
2