1
V. Từ trường không đổi

2
Lịch sử về từ trường trái đất
 Hiệntượngkimla bànluônchỉ
theo hướng bắc-nam đượcphát
hiệnvàokhoảng năm 1000.
 1600: William Gilbert làm thí
nghiệmvàchỉ ra rằng hiệntượng
trên có thể giảithíchnếugiả
thiếtcả trái đấtlàmột nam châm
cựclớn.
“The Earth is a huge magnet, and
its magnetic influence extends far
into space”
3
Nội dung
 Tương tác giữacácdòngđiện.
 Từ trường. Véc tơ cảm ứng từ.
 Định luậtBiot-Savart-Laplace.
 Từ trường củadòngđiệnthẳng, dòng điệntròn. Lưỡng cựctừ.
 Định luậtvề dòng toàn phần đốivớitừ trường. Ứng dụng nó để
tính từ trường của ống dây điệnthẳng, của ống dây điệntròn.
 Định lý Ostrogradsky-Gauss đốivớitừ trường.
 Tác dụng củatừ trường lên dòng điện. LựcAmpere.
 Dòng điệnkíntrongtừ trường. Cơ sở củacácdụng cụđo điện.
4
Mụctiêu
 Nắm được quy luật tương tác giữa các dòng điện (điện
tích chuyển động) thông qua định luật Ampere.

châm tác dụng lên mộtdòngđiện
,
mộtnamchâmtácdụng
lên một nam châm
đều có cùng mộtbảnchất.
 Các lựctương tác này đượcgọilàtừ lực.
9
V.2
Từ trường. Véc tơ cảm ứng từ.
10
1. Khái niệmtừ trường
 Tương tự nhưđiệntrường, mộtsố vấn đề cũng nảy sinh:
-Trongtrường hợphaidòngđiện, lựctương tác giữa chúng
được truyềnnhư thế nào ?
-Vớimộtdòngđiện, tính chấtcủa không gian xung quanh
dòng điệncóbị thay đổi không ?
 Chương trình VậtlýPT: thôngthường khi xảyratương tác
giữahaivậtthì:
-cácvậtphảitiếp xúc nhau,
-hoặcgiữacácvậtphảicómộtmôitrường vậtchất trung
gian.
11
Khái niệmtừ trường (cont. 1)
 Các giả thuyếtvàkhái niệmtừ trường:
- Thuyếttácdụng xa: từ lực được truyềnmộtcáchtứcthờitừ
dòng điệnnàytớidòngđiệnkiamàkhôngcầnmôitrường
trung gian, tứcvậntốctruyền →∞.
- Thuyếttácdụng gần: không gian bao quanh các dòng
điệnbị biến đổivàtồntạimột dạng đặcbiệtcủavậtchấtgọi
là từ

s
2
cùng đặt trong chân không là một vector dF:
-cóphương vuông góc vớimặtphẳng chứaphầntử I
1
.d
s
1
và
pháp tuyến n.
-cóchiềusaochobavector d
s
1
, n và dF
0
tạo thành mộttam
diệnthuận.
-cóđộ lớnbằng:
trong đó µ
0
= 4π×10
-7
H/m - hằng số từ.
 Mở rộng cho mộtmôitrường: dF = µ.dF
0
trong đó µ là độ từ thẩmcủamôitrường.
2
222111
0
0

)(
4 r
rsdIsdI
Fd
r
r
r
r
×
×
π
µ
µ
=
16
4. Vector cảm ứng từ.
 Ý nghĩa: đặctrưng cho từ trường về mặt định lượng.
 Vector cảm ứng từ:
-Liênhệ giữa điệntrường và từ trường
- Đơnvị vector cảm ứng từ: Tesla (T).
⎟
⎠
⎞
⎜
⎝
⎛
επε
==→
⎟
⎠

.
4
1

3
0
3
11220
4
)(
4
r
rsId
Bd
r
rsdIsdI
Fd
r
r
r
r
r
r
r
×
π
µ
µ
=→
×

r
×
π
µ
µ
=
18
5. Nguyên lý chồng chấttừ trường
 Nguyên lý:
Vector cảm ứng từ B do mộtdòngđiệnbất kì gây ra tạimột
điểmbằng tổng các vector cảm ứng từ dB do tấtcả các phần
tử nhỏ củadòngđiện gây ra tại điểm ấy.
 Trường hợptừ trường do nhiềudòngđiệnsinhra:
Vector cảm ứng từ B của nhiềumộtdòngđiệnbằng tổng các
vector cảm ứng từ do từng dòng điệnsinhra.
∑
=
=+++=
n
i
in
BBBBB
1
21

rrrrr
19
6. Vector cường độ từ trường
 Ý nghĩa: là đạilượng vector không phụ thuộcvàotínhchất
củamôitrường trong đó đặtdòngđiện.