ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH
&
THUYẾT TRÌNH MÔN HỌC
GIAO TIẾP KINH DOANH
Làm thế nào để có bài thuyết trình hiệu quả trước công chúng?GV hướng dẫn : Nguyễn Lê Xuân Phương
Nhóm thực hiện: Nhóm 1
Giảng đường : QT123 - Khóa 37
TP.HCM 3/2014
Thành viên nhóm:
1. Nguyễn Thị Nguyên
2. Trần Tiến Phát
3. Lê Thị Thùy Vân
4. Nguyễn Thị Ý
5. Lê Thị Vương
6. Trần Mai Ngọc Nhân
7. Lê Hoàng Sơn
8. Nguyễn Thị Nga
9. Đỗ Duy Cưng
10.Hoàng Mạnh Hùng
Lời mở đầu
Thuyết trình là quá trình truyền đạt thông tin nhằm đạt được các mục tiêu cụ
thể: người nghe hiểu rõ được vấn đề, thuyết phục, tạo dựng sự hiểu biết và mối
quan hệ,…vv
Trong từ điển cụm từ “thuyết trình” có rất nhiều nghĩa nhưng chúng ta hiểu
từ “thuyết trình” theo nghĩa xuất phát từ “trình bày” có nghĩa là “đưa cho ai đó một
cái gì đó - nói điều gì đó với ai đó” hoặc giao tiếp với ai đó. “Thuyết trình” là một
1.Phần mở đầu: 11
2. Phần Thân Bài: 12
a/ Ngôn ngữ nói: Diễn thuyết hay đọc 12
b/ Ngôn ngữ cơ thể: 12
c/ Tâm thế khi thuyết trình : 13
d/ Phương tiện trợ giúp: 13
e/ Giao lưu khán giả : 13
f/ Giải quyết câu hỏi: 13
3.Phần kết luận: 14
I.Giai đoạn sau khi thuyết trình: 14
B. MỘT SỐ KINH NGHIỆM: 15
I.Sai lầm thường gặp phải: 15
II.Bí quyết thuyết trình thành công trước công chúng: 16
Tài liệu tham khảo: 3
1.Giáo trình giao tiếp trong kinh doanh 3
2.Website: http://bittuot.blogspot.com/2013/05/nhung-buoc-de-co-mot-bai-thuyet-trinh-thanh-
cong.html 3
3.Website: http://kenhtuyensinh.vn/lam-sao-de-co-1-bai-thuyet-trinh-hieu-qua-va-an-tuong 3
4.Website: http://www.globaledu.com.vn/Thong-Tin-Chi-Tiet/1350/Lam-the-nao-de-co-mot-buoi-
thuyet-trinh-thanh-cong 3
A. NỘI DUNG CHÍNH
I. Chuẩn bị trước khi thuyết trình:
Trong cuộc sống, chúng ta cần lưu ý một vấn đề, đó là: “Không chuẩn bị là chuẩn bị
cho thất bại”. Để thuyết trình thành công, chúng ta luôn phải giải quyết rất nhiều tình
huống phát sinh một cách linh hoạt. Do đó, công tác chuẩn bị càng trở nên quan trọng.
Chuẩn bị càng kỹ, tỉ lệ rủi ro càng nhỏ và cơ hội thành công của ta càng lớn. Để chuẩn bị
cho buổi thuyết trình, ta có nhiều việc phải làm, tập trung vào các mục sau:
1.Xác định chủ đề, tình huống:
a/ Chọn và giới hạn chủ đề:
- Chủ đề thuyết trình đã được cho sẵn: cần phải hiểu và nắm bắt được đề tài.
như thế v.v Những điều càng cơ bản, ta lại càng phải xác định rõ ràng, kỹ càng và
không được phép chủ quan. Một bài thuyết trình được coi là tốt nếu đạt được các mục
tiêu cơ bản sau:
- Không làm mất thời gian của người nghe.
- Cấu trúc bài thuyết trình tốt.
- Thực hiện bài thuyết trình lôi cuốn và hấp dẫn.
- Nhấn mạnh được những điểm quan trọng.
- Tạo lập được mối quan hệ thân thiện với người nghe.
a. Mục đích tổng quát:
Khi đã có chủ đề rồi, ta cần phải xác định rất rõ ràng ta muốn gì:
- Mục đích cung cấp thông tin cho thính giả?
- Mục đích thuyết phục thính giả thực hiện điều gì?
- Hay chỉ đơn thuần là giải trí?
Thông thường khi xác định rõ mục đích, ta sẽ biết mình phải làm gì, tập trung nói vào
đâu, phương pháp nào là phù hợp.
b. Mục tiêu cụ thể:
Dựa trên mục đích, các thông tin phân tích và nhu cầu của mình, diễn giả thiết lập
mục tiêu cụ thể cho bài thuyết trình. Mục tiêu cụ thể của bài thuyết trình phải đảm bảo
những yêu cầu sau:
- Cụ thể, rõ ràng.
- Có thể lượng hoá hoặc kiểm tra được.
- Có thể đạt được.
- Hướng đến kết quả.
- Thời gian thực hiện.
3. Phân tích khán thính giả và diễn giả:
“Biết người, biết ta trăm trận trăm thắng”. Thành công của một bài thuyết trình không
chỉ phụ thuộc vào yếu tố chủ quan của diễn giả mà cả của thính giả. Phân tích diễn giả và
thính giả giúp chúng ta có những giải pháp hữu hiệu cho bài thuyết trình của mình.
a/ Phân tích khán thính giả:
Cần hiểu rõ điều mình muốn nói, ai là người sẽ nghe bài thuyết trình, lí do họ nghe
cuốn? Làm thế nào để có một thân bài chặt chẽ phù hợp? Làm thế nào để có một kết luận
chắc chắn, dễ nhớ và đi vào lòng người?
a/ Phần mở bài:
Gồm:
-Giới thiệu và làm quen
-Thông báo nội dung trình bày
- Thông báo thời gian và phương thức tiến hành
Phần mở bài là phần nhập đề, là bước tiếp xúc đầu tiên với người nghe, do đó mở bài
phải sắc xảo để có thể:
- Thu hút người nghe ngay từ khi bắt đầu thuyết trình.
- Tạo bầu không khí ban đầu.
- Giúp người nghe chuyển từ trạng thái thiếu tập trung sang trạng thái lắng nghe.
b/ Phần thân bài:
Đây là phần quan trọng nhất của bài nói, cần giải quyết vấn đề theo một trình tự hợp
lý. Thân bài cần thiết kế phù hợp với nội dung, thời gian và bối cảnh của hội trường.
Phần này đem đến nhiều thông tin nhất cho thình giả. Có một số yêu cầu:
- Xây dựng nội dung thân bài từ 3 đến 5 ý phần nhỏ
- Đưa ra các ý chính, tập trung vào phần quan trọng
- Triển khai các ý nhỏ một cách chi tiết
- Đảm bảo tính khoa học và logic
- Sắp xếp theo thứ tự thời gian hợp lý
Và để thuyết trình hiệu quả cần chuẩn bị hình ảnh, âm thanh, vv cho phần nội dung
chính này. Khi sử dụng công cụ Power Point hổ trợ, cần lưu ý:
- Phông màu nền và chữ dễ nhìn và tạo nên sự chú ý đến nội dung
- Slide ngắn gọn, rõ ràng . Một slide khoảng từ 5-6 dòng
- Slide tối đa 2 kiểu chữ.
c. Phần kết luận:
Khi kết thúc thuyết trình, người nghe cũng không thể nhớ được nội dung chính bài
thuyết trình nếu như không có kết luận. Phần kết luận giúp cho thính giả nắm được những
điểm chính của bài thuyết trình và lưu lại những ấn tượng về diễn giả và bài thuyết trình.
- Hãy tạo không khí vui vẻ một tí: và dĩ nhiên là có liên quan đến chủ đề. Không phải
ai cũng thích sự hài hước và sẽ hơi mạo hiểm nếu bạn hoàn toàn không biết gì về người
nghe, nhưng thực sự sẽ không có cái gì có thể đánh gục khán giả của bạn hiệu quả bằng
những tiếng cười thoải mái.
- Đưa ra những trích dẫn phù hợp: ( hoặc câu danh ngôn nổi tiếng ) Ngoài việc trình
bày cho mọi người hiểu về chủ đề, bạn cũng có thể tạo ra sự tín nhiệm từ phía người nghe
bằng cách chứng minh rằng bạn nắm rõ về đề tài mình nói đến mức có thể tìm ra những
trích dẫn vô cùng phù hợp với chủ đề.
-Thuật lại một câu chuyện có liên quan: Hầu hết mọi người chỉ diễn thuyết một vài
lần trong đời nhưng chúng ta lại kể chuyện hằng ngày. Kể ra một câu chuyện nào đó có
thể là cách thoải mái và tự nhiên để tạo đà cho phần còn lại của bài thuyết trình.
- Sử dụng câu hỏi tu từ : Là câu hỏi với câu trả lời là hiển nhiên, có tác dụng lôi kéo
sự chú ý của khán giả.
Sau khi có được sự chú ý của thính giả, điều chúng ta cần làm tiếp theo đó là cho
họ biết mục đích của bài thuyết trình là gì, họ sẽ nhận được gì từ đó. Mục tiêu thuyết
trình không rõ ràng thì rất khó có thể thành công. Diễn giả cũng cần phải giới thiệu khái
quát những nội dung chính và lịch trình làm việc. Điều này giúp cho người nghe có định
hướng để nắm bắt được từng nội dung của bài thuyết trình.
2. Phần Thân Bài:
a/ Ngôn ngữ nói: Diễn thuyết hay đọc
Thuyết trình một cách tự nhiên, như đang trò chuyện với khán giả. Tránh nói một cách
đều đều như trả bài, cũng không nên chỉ nhìn và đọc lại bài thuyết trình đã chuẩn bị sẵn.
- Nhiệt tình: chứng tỏ quan điểm rõ ràng và tích cực, niềm yêu thích về chủ đề bạn đang
nói thông qua giọng nói và các biểu cảm trên nét mặt. Nét mặt tươi vui, đừng quên những
nụ cười sẽ giúp bạn tự tin hơn và lấy thiện cảm với người nghe
- Rõ ràng: giọng điệu của bạn cần rõ, chậm, đủ nghe, tránh nói lắp bắp và lòng vòng, lan
man chỉ một vấn đề.
Trình bày ngôn từ thật đơn giản, dễ hiểu: để tránh việc người nghe hiểu nhầm và sẽ gây
khó khăn cho bạn lúc đặt và trả lời câu hỏi. Sử dụng thành thạo phương tiện hỗ trợ để
giúp người nghe hiểu hơn.
được nội dung theo cách logic nhất, đồng thời giúp người nghe tiện theo dõi và tránh
được sự rườm rà.
e/ Giao lưu khán giả :
- Quan sát thái độ, đọc các dấu hiệu thân thể
- Nhận biết những dấu hiệu tiêu cực
- Nhận biết những dấu hiệu tích cưc
- Thỉnh thoảng hỏi xem sự nắm bắt của khán giả tới đâu . Bác Hồ đã có câu nói nổi
tiếng: “Tôi nói đồng bào nghe rõ không?” rất hiệu quả.
- Đặt câu hỏi liên quan đến nội dung cần nói, để khán giả được suy nghĩ trước, và họ
sẽ cảm thấy liên quan hơn và dễ tiếp thu hơn. Khi đó người thuyết trình phải phản
ứng nhanh, làm sao vẫn dẫn câu chuyện theo ý ban đầu của mình, đừng để bị câu trả
lời của khán giả làm lạc đường.
f/ Giải quyết câu hỏi:
- Nêu rõ cho khán giả biết thời điểm đặt câu hỏi (sau mỗi đoạn nói, sau khi kết thúc,
hay bất cứ lúc nào) phù hợp với buổi thuyết trình hôm đó. Cũng có thể giới hạn số câu
hỏi và yêu cầu từng người hỏi một.
- Đối với các câu hỏi cố tình dồn bạn vào chân tường, hãy mỉm cười và bình tĩnh tìm
một câu trả lời tích cực. Nếu bạn không biết câu trả lời, có thể nói “ Hiện tôi chưa có câu
trả lời, bạn có thể để lại danh thiếp, và tôi chắc chắn sẽ gửi câu trả lời cho bạn sau” Tuy
nhiên , chỉ làm điều này 1 đến 2 lần thôi. Cách khác bạn có thể chuyển câu hỏi sang cho
các thính giả trả lời. Nếu câu hỏi đi quá xa chủ đề hay chiếm quá nhiều thời gian bạn bạn
cần biết cách ngắt lời hợp lý.
3.Phần kết luận:
“Lời nói gió bay” - đây chính là sự khác biệt giữa văn nói và văn viết. Vì vậy trong
thuyết trình luôn phải có kết luận. Trong khoảng thời gian tập trung vào phần thân bài,
người nghe có thể mất tập trung nên có thể không tiếp thu được toàn bộ thông tin mà ta
thuyết trình. Kết luận giúp người nghe tóm tắt lại những ý chính ta đã trình bày và hơn
nữa kết luận chính là thông điệp cuối cùng ta gửi đến thính giả. Với thông điệp cốt lõi
này, thính giả có thể liên tưởng đến toàn bộ phần nội dung của bài thuyết trình.
* Thông báo trước khi kết thúc
Ngay cả những người thuyết trình thành công nổi tiếng cũng vấp phải những sai sót
trong buổi thuyết trình.Có những sai sót nhỏ, nhưng cũng có những sai sót mà không thể
cứu vãn được, khiến bạn thất bại. Có những nhà lãnh đạo thuyết tình trước công chúng đã
nỗ lực truyền tải hết kiến thức học thuật mà họ có được nhưng lại không hề thu hút được
sự chú ý của người nghe. Sau đây là một số những sai lầm không đáng có trong một buổi
thuyết trình.
- Không có sự chuẩn bị chu đáo cho bài thuyết trình
Chuẩn bị ở đây không phải chỉ chuẩn bị nội dung chủ để mà còn phải nắm bắt đối
tượng nghe bạn thuyết trình là ai, họ thuộc tầng lớp nào, họ muốn gì? Chủ đề bạn muốn
nói đến có hấp dẫn không? Phải chuẩn bị thật kỹ lưỡng chứ đừng vớ đại nội dung nào dễ
nói, phải tìm hiểu nghiên cứu sâu, kỹ. Bạn phải nắm rõ kỹ thuật trình bày powerpoint, các
slide bố cục logic, hành ảnh minh họa bắt mắt, con số thống kê hợp lý. Quan trọng là bạn
phải luyện tập nhiều lần cho nhuần nhuyễn tránh sa đà vào các chi tiết phụ, mất thời gian.
Nếu như thiếu sự chuẩn bị như vậy có nghĩa là ta đã không tôn trọng người nghe, vì họ sẽ
đánh giá bạn không có sự đầu tư chobàithuyết trình của mình hơn nữa làm tốn thời gian
của họ.Quan trọng nhất là bạn đã không biết nắm bắt cơ hội để bạn bước tới thành công.
- Không có cảm xúc, không truyền được cảm hứng, thiếu lửa nhiệt huyết khi thuyết
trình
Đây là một trong những sai lầm có nhiều bạn biết trước nhưng lại dễ mắc phải.Vì có
nhiều yếu tố tác động nhưng để khắc phục không phải là không được, bạn phải cố
gắng.Để có thể truyền được cảm xúc, thì trước tiên bạn phải yêu thích chủ đề mình nói,
dành hết tâm huyết, dồn cảm xúc, truyền lửa nhiệt huyết vào chủ đề để nói trước khản
giả. Bạn phải có khả năng kết nối được người nghe, thu hút được họ về mặt cảm xúc
cũng như thể hiện bạn thực sự quan tâm đến người nghe nếu không bài thuyết trình của
bạn sẽ trở nên chán ngấy, khó hiểu. Nói mà thiếu cảm xúc, ánh mắt không linh động,
không có cử chỉ hành động diễn tả, bạn sẽ biến bài thuyết trình của mình thành bài ca ru
ngủ.
- Không có mục đích thông điệp thuyết trình rõ ràng
Bài thuyết trình của bạn sẽ không tạo được sự nổi bật nếu thiếu một thông điệp rõ
ràng. Trước khi bạn soạn bài thuyết trình, hay ngồi ôn nhẩm, luyện tập trước bạn có nắm
3. Hãy là chính mình:
Nhiều người cảm thấy cần phải rập khuôn theo phong cách của ai đó khi nói trước
đám đông, đó là vì họ cảm thấy họ không đủ tự tin để lôi cuốn sự chú ý của khán giả.
Một số cảm thấy bị “căng” và nghiêm túc quá mức và quên rằng tính hài hước cũng là
một công cụ quan trọng của diễn giả. Đừng nên chỉ tập trung vào vấn đề chính, đôi khi
những giai thoại cá nhân hay những mẩu chuyện nhỏ cũng là một cách rất tốt để hoà nhập
với khán giả.
4. Khán giả là bạn bè:
Khán giả luôn ở đó, bởi vì họ quan tâm tới những gì bạn sẽ nói và muốn nghe bạn nói
về vấn đề đó. Họ muốn bạn phải làm tốt. Đừng nghĩ khán giả như là một khối người đối
đầu, hãy xem họ chỉ là một nhóm cá nhân riêng lẻ. Hãy cố gắng nhìn vào một ai đó một
lúc. Khi nói chuyện với khán giả, tiếp thu những ý kiến phản hồi của họ để hoàn thành
bài thuyết trình của mình.
5. Bạn sẽ vượt qua thôi mà:
Chưa bao giờ có ai từng nghe thấy có một ai đó chết trên bục diễn thuyết cả. Bạn cũng
không bị thở dốc, hụt hơi, quên mất tên mình hay bị nổi nóng. Đấy là những chuyện gây
ám ảnh cho bất cứ ai phải đứng trước đám đông. Người ta gọi đó là cơn ác mộng của diễn
viên. Việc đó hoàn toàn bình thường. Sử dụng một số kỹ thuật thư giãn trước khi bắt đầu.
Bạn có thể tìm một nơi để nhảy lên nhảy xuống hoặc dậm chân thật manh, điều này sẽ
giúp bạn cảm thấy vững vàng và giảm bớt căng thẳng. Lắc bàn tay và co duỗi nắm tay.
Điều này sẽ làm tay bạn bớt run. Nếu run tay thực sự là một vấn đề thì hãy nắm lấy một
tấm danh thiếp hay nắm vào bục diễn thuyết khi nói chyện. Lè lưỡi ra, trợn mắt và há
miệng to hết cỡ, sau đó nhăn tít mặt lại. Việc này sẽ làm thư giãn các cơ mặt của bạn. Hít
thật sâu và thở mạnh ra tiếng để làm ấm giọng của bạn. Tưởng tượng như bạn đang ở trên
một đám mây, không gì có thể làm hại đến bạn khi bạn đang ở trong đó. Hãy cố gắng giữ
hình ảnh ấy trong đầu khi bạn đang đứng trên diễn đàn. Sẽ trở nên dễ dàng hơn! Nói
chuyện trước công chúng càng nhiều, việc đó càng trở nên dễ dàng hơn. Có khi bạn còn
cảm thấy thích nữa ấy chứ.
Tài liệu tham khảo:
1. Giáo trình giao tiếp trong kinh doanh