Bệnh lùn tuyến yên
Người lùn chỉ có chiều cao: nam dưới 130cm, nữ dưới 120cm.
Bệnh lùn có thể là một bệnh riêng biệt nhưng cũng có thể là
triệu chứng của một số bệnh nội tiết hoặc không phải nội tiết;
trong đó lùn do tuyến yên là một bệnh di truyền vì thiếu hoàn
toàn hoặc một phần hormon phát triển (GH). 1. Nguyên nhân sinh bệnh
Có nhiều nguyên nhân gây bệnh lùn: do tuyến yên, suy toàn bộ
chức năng tuyến yên dẫn đến thiếu hormon phát triển, các
hormon hướng sinh dục, TSH, ACTH làm cho các tuyến nội
tiết như tuyến sinh dục, tuyến giáp, tuyến thượng thận cũng bị
giảm, vì các hormon của các tuyến nội tiết này cũng có tác dụng
kích thích sự phát triển nên khi suy giảm dẫn đến cơ thể bị lùn;
do di truyền, các cơ quan, tổ chức không mẫn cảm với hormon
phát triển GH; do chấn thương, nhiễm khuẩn, u mạch máu cùng
nhiều nguyên nhân khác ở vùng dưới đồi, tuyến yên.
2. Biểu hiện lâm sàng
Người mắc bệnh lùn do tuyến yên thường có các biểu hiện như
sau: cơ thể vẫn cân đối; da có thể có màu hơi vàng, nhăn nheo,
khô, lớp mỡ dưới da ít, nhưng cũng có người béo, mỡ tập trung
chủ yếu ở bụng, vú, đùi, và vùng mu; cơ bắp kém phát triển, các
xương đều ngắn, phần đặc của xương mỏng, xương sọ có kích
thước như sọ trẻ con, các cơ quan nội tạng kích thước bé, nhưng
chức năng không bị rối loạn; đối với thể lùn do suy chức năng
toàn bộ tuyến yên, nhịp tim thường chậm, huyết áp thấp, cơ
quan sinh dục không phát triển: ở nữ buồng trứng, tử cung, âm
đạo nhỏ, tuyến vú kém phát triển, không có ham muốn tình dục,
vô kinh; ở nam có thể có chứng ẩn tinh hoàn; phát triển về trí tuệ
bình thường ở các thể lùn do di truyền; lùn do tổn thương thực

giống bệnh lùn do tuyến yên: lùn cân đối, cơ quan sinh dục
không phát triển, trí tuệ bình thường, nhưng có những triệu
chứng rất đặc trưng, khác với lùn do tuyến yên, đó là: nếp da ở
cổ rất đặc biệt; loa tai thấp; có các tật bẩm sinh ở các cơ quan,
bộ phận như hẹp eo động mạch chủ, dính ngón, biến dạng khớp
cổ tay; không có chromatin sinh dục
4. Điều trị
Để điều trị bệnh lùn do tuyến yên cần phối hợp nhiều biện
pháp:
- Dinh dưỡng: bệnh nhân cần được ăn các thức ăn giàu chất đạm
(thịt, cá, trứng, sữa) và sinh tố các loại.
- Kích thích cơ thể phát triển: sử dụng các steroid có tác dụng
đồng hóa, với điều kiện tốt nhất để chỉ định dùng các loại thuốc
này là chưa có hiện tượng cốt hoá sụn đầu xương (lứa tuổi từ 5 -
20 tuổi), điều trị kéo dài một đợt 3 tháng, nghỉ 3 - 4 tuần, lại
điều trị tiếp.
- Kích thích phát triển các tuyến sinh dục: sử dụng các thuốc:
chorionin gonadotropin 1.000-1.500 đơn vị, một tuần cho 1-2
lần, một đợt điều trị từ 10-15 lần tiêm. Đối với nam: sau một đợt
điều trị bằng thuốc trên cho dùng hormon sinh dục nam như
methyltesteron 5mg đặt dưới lưỡi, hoặc testosteron propionat
1ml tiêm bắp thịt, mỗi tuần cho 2-3 lần, trong vài tháng. Đối với
nữ, cho sử dụng hormon sinh dục nữ như: oestradiol dipropionat
0,1mg tiêm bắp cách ngày hoặc ethynilestradiol, microfollin
0,01-0,02mg đặt dưới lưỡi hàng ngày, trong một vài tháng