Thuốc dùng tại chỗ chữa
bệnh tai mũi họng Thuốc điều trị dạng xịt.
Lâu nay, chúng ta mới chỉ chú ý đến việc dùng thuốc toàn thân để điều
trị bệnh lý tai – mũi – họng mà quên mất một điều việc sử dụng thuốc tại chỗ
một cách hợp lý lại là một biện pháp quan trọng trong điều trị và dự phòng
bệnh lý ở các cơ quan này.
Nhỏ mũi
Đây là đường đưa thuốc phổ cập nhất, tuy nhiên có rất nhiều điều cần lưu ý
khi sử dụng thuốc qua đường này. Trước khi nhỏ mũi cần hút hết chất dịch nhầy ứ
đọng trong hốc mũi, đặc biệt với trẻ nhỏ thì cần hút mũi đúng cách bằng ống hút
mũi.
Khi nhỏ mũi, tốt nhất là ở tư thế nằm ngửa, nếu không có điều kiện nằm
ngửa thì ngồi và ngửa đầu tối đa ra sau. Hướng đầu ống nhỏ về phía mũi nhưng cố
gắng không để chạm vào mũi, mỗi lần nhỏ từ 1 – 2 giọt, sau khi nhỏ dùng tay day
vào hai bên mũi hoặc hít nhẹ để thuốc ngấm sâu.
Các thuốc nhỏ mũi thường được sử dụng là:
Thuốc co mạch (có tác dụng co mạch, tạo sự thông thoáng cho đường thở)
như naphazolin 0,05% hay 0,1%, ephedrin 1%. Tuy nhiên không được dùng thuốc
loại này cho trẻ dưới 6 tháng tuổi, không nhỏ nhiều lần trong ngày và kéo dài vì
gây viêm mũi và tổn thương hệ thống niêm mạc của mũi. Với trẻ dưới 6 tháng tuổi
nên sử dụng NaCl 0,9% để nhỏ.
Thuốc sát khuẩn: Thường dùng là argyrol 1% đến 3%, đây là dẫn chất của
nitrat bạc nên thuốc phải được bảo quản trong lọ có màu, không dùng thuốc kéo
dài và thuốc đã quá hạn. Thuốc vừa có tác dụng sát khuẩn, vừa có tác dụng làm
săn niêm mạc và chống xuất tiết nên được dùng cho trẻ nhỏ trong viêm VA, viêm
mũi cấp tính.
Thuốc kháng viêm: Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại, tuy nhiên với
các viêm mạn tính thì nên sử dụng loại có corticoid kết hợp với kháng sinh. Chú ý

thường dùng là các dung dịch
kiềm nhẹ như kali clorat 1% -
3%, hoặc đơn giản là dùng muối
ăn pha loãng.

Cần súc miệng thường xuyên và đúng
cách.
Cần lưu ý là không nên ngậm vào rồi nhổ ra ngay mà nên cố gắng ngậm lâu
tối đa, súc vài lần, mỗi lần vài ba ngụm, mỗi ngày nên súc 1 – 3 lần. Không nên
dùng các nước súc răng miệng để súc họng vì các dung dịch này thường có pH
acid.
Xịt mũi họng
Ngày nay các thuốc ở dạng sương mù đang được sử dụng phổ biến ở nước
ta với rất nhiều chủng loại và thành phần khác nhau. Nguyên lý sử dụng là khi
bấm nút, thuốc được phun ra dưới dạng các hạt nhỏ li ti có kích thước từ 15 – 100
micro mét. Sử dụng loại thuốc nào với liều lượng ra sao phụ thuộc vào bệnh và chỉ
định của bác sĩ, tuy nhiên cần lưu ý:
Trước khi xịt thuốc cần xì mũi hoặc súc họng để thuốc tới niêm mạc.
Nếu khi xịt gây ho, hắt hơi, sặc thì nên ngừng vài phút trước khi xịt tiếp lần
hai.
Với các thuốc xịt có chất gây co mạch, sau khi xịt cần chờ một lát để thuốc
có tác dụng, không nên xịt trong nhiều ngày.
Với các thuốc xịt có corticoid, không xịt nhiều lần trong ngày, không dùng
kéo dài vì khi đó cần chú ý tới tác động toàn thân của corticoid cũng như uống
hoặc tiêm.