Nghiên cứu khoa học

KHẢ NĂNG TÁI SINH CỦA
CÁC LOÀI CÂY GỖ LÁ
RỘNG DƯỚI TÁN RỪNG
TRỒNG LUỒNG
1
KHẢ NĂNG TÁI SINH CỦA CÁC LOÀI CÂY GỖ LÁ RỘNG
DƯỚI TÁN RỪNG TRỒNG LUỒNG

Hoàng Văn Thắng
Phòng Nghiên cứu Kỹ thuật Lâm sinh
Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam

TÓM TẮT
Kết quả điều tra khả năng tái sinh của một số loài cây gỗ lá rộng dưới tán rừng trồng Luồng ở
Ngọc Lặc - Thanh Hóa và Cầu Hai - Phú Thọ cho thấy có khoảng 12-22 loài cây gỗ lá rộng có khả
năng tái sinh dưới tán rừng trồng Luồng 15-16 tuổi. Trong đó, khoảng 4-8 loài cây gỗ lá rộng có giá
trị kinh tế cao và đang được sử dụng trồng rừng ở Việt Nam. Mật độ tái sinh của các loài cây gỗ
dưới tán rừng trồng Luồng ở Ngọc Lặc dao động trong khoảng từ 110-420 cây/ha, trong khi đó mật
độ cây tái sinh của các loài cây gỗ dưới tán rừng Luồng tại Cầu Hai là 74-919 cây/ha. Mật độ tái sinh
của các loài cây gỗ có giá trị kinh tế dao động trong khoảng từ 74-330 cây/ha. Mặc dù không chiếm

tiêu chuẩn điều tra. Tại mỗi khu vực điều tra, chọn 3 mô hình rừng trồng Luồng khác nhau, với mỗi
mô hình lập 3 tiêu chuẩn, diện tích mỗi ô là 500m
2
. Trong mỗi ô tiêu chuẩn lập 5 ô dạng bản, diện
tích mỗi ô dạng bản là 25m
2
(5mx5m), trong đó có 4 ô ở 4 góc và 1 ô ở giữa của ô tiêu chuẩn. Trong
mỗi ô dạng bản thu thập các chỉ tiêu về cây gỗ tái sinh dưới tán rừng trồng Luồng gồm: thống kê các
loài cây gỗ tái sinh, số cây tái sinh của từng loài và đo chiều cao của từng cây gỗ tái sinh trong ô.

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
Rừng trồng Luồng ở các địa phương được trồng chủ yếu trên đối tượng đất rừng sau nương
rẫy hoặc đất còn mang tính chất của đất rừng. Sau một thời gian trồng, dưới tán rừng Luồng đã xuất
hiện một số loài cây gỗ lá rộng bản địa tái sinh. Tuy nhiên, tổ thành loài cũng như mật độ và chất
lượng cây tái sinh phụ thuộc rất lớn vào điều kiện lập địa và thời gian kinh doanh rừng Luồng. Trong
đó, điều kiện lập địa là nhân tố có ảnh hưởng lớn nhất đến khả năng tái sinh của các loài cây gỗ.
Tổng hợp kết quả điều tra khả năng tái sinh của các loài cây gỗ trong các ô tiêu chuẩn dưới tán rừng
Luồng tại Ngọc Lặc Thanh Hóa được thể hiện trong bảng 1.
Bảng 1. Khả năng tái sinh của các loài cây gỗ dưới tán rừng trồng Luồng (15 tuổi)
2
ở Ngọc Lặc – Thanh Hóa
TT
Loài cây
tái sinh
Hvn
(m)
Mật độ tái
sinh
(cây/ha)
Tỷ lệ tổ

0 100
9 Côm tầng 2,8
310 10,9
12,3 87,7
10 Mán đỉa 1,4
243 8,5
17,5 82,5
11 Côm lá kèm 1,9
110 3,9
0 100
12 Đinh thối 1,1
111 3,9
10,0 94,0

Kết quả điều tra cho thấy số loài cây gỗ tái sinh dưới tán rừng trồng Luồng tại Ngọc Lặc -
Thanh Hóa trong các ô tiêu chuẩn dao động trong khoảng từ 10-12 loài, trong đó có một số loài có
giá trị kinh tế như Lim xanh, Dẻ sao, Đinh thối, Kháo, … Mật độ cây tái sinh trung bình của các loài
cây gỗ là 260 cây/ha, trong đó Thôi ba là loài có mật độ cây tái sinh cao nhất 420 cây/ha, tương ứng
với hệ số tổ thành là 14,7% và Côm lá kèm là loài có mật độ cây tái sinh thấp nhất, đạt 110cây/ha,
tương ứng với hệ số tổ thành là 3,9%. Nguồn gốc tái sinh của các loài hầu hết là đều từ hạt, trong đó
Dẻ sao, Lim xanh, Trâm tía và Côm lá kèm là các loài có nguồn gốc tái sinh đều từ hạt (100%). Mán
đỉa là loài có tỷ lệ tái sinh chồi cao nhất (17,5%). Nhìn chung các loài cây tái sinh đều có sinh trưởng
phát triển tốt, chiều cao trung bình của các loài cây tái sinh là 2m, trong đó Lim xanh là loài có chiều
cao trung bình cao nhất, đạt 2,9m và thấp nhất là Đinh thối có chiều cao trung bình là 1,1m. Như vậy
với chiều cao trung bình là 2m thì hầu hết các loài cây gỗ tái sinh dưới tán rừng Luồng tại Ngọc Lặc -
Thanh Hóa đều đã vượt qua được lớp cây bụi thảm tươi nên đều rất có triển vọng hình thành lớp
cây gỗ tái sinh dưới tán rừng Luồng.
Đối với các mô hình rừng trồng Luồng ở Cầu Hai - Phú Thọ, do được trồng trên đối tượng
đất còn mang tính chất đất rừng và hầu hết các mô hình đã được trồng trong thời gian dài (15-20
năm) nên dưới tán rừng trồng Luồng đã xuất hiện nhiều loài cây bản địa tái sinh, trong đó có một số

7 Kháo 2,1 221 2,7 50 50
8 Khế rừng 1,6 37 0,4 0 100
9 Lim xanh 3,6 331 4.0 33,3 66,7
3
10 Mãi táp 2 110 1,3 33,3 66,7
11 Má đỉa 0,6 37 0,4 0 100
12 Máu chó 2,3 74 0,9 50 50
13 Nanh chuột 2,6 257 3,1 14,3 85,7
14 Ngát 2,4 294 3,6 50 50
15 Ràng ràng mít 1,7 919 11,1 52 48
16 Re gừng 1,3 37 0,4 0 100
17 Sồi phảng 1,1 74 0,9 0 100
18 Thau lĩnh 2 221 2,7 33,3 66,7
19 Thừng mực 1,7 221 2,7 33,3 66,7
20 Trám trắng 1,8 330 4,0 11,1 88,9
21 Trọng đũa 1,4 699 8,4 26,3 73,7
22 Vải rừng 3,8 74 0,9 0 100

Số liệu bảng 2 cho thấy sau 16 năm trồng, dưới tán rừng Luồng đã thấy xuất hiện 22 loài
cây gỗ tái sinh tự nhiên. Phần lớn các loài cây gỗ tái sinh là loài ít có giá trị kinh tế, như Ba gạc
(0,9%), Hu bét (27,1%), Ràng ràng mít (11,1%), Trọng đũa (8,4%), Bứa (3,1%), Tuy nhiên, một
số loài cây gỗ tái sinh có giá trị kinh tế cao nhưng chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổ thành loài cây tái sinh
như Lim xanh và Trám trắng (đều chiếm tỷ lệ 4,0%), Re gừng (0,4%), Chò nâu (0,9%), Sồi phảng
(0,9%), Kháo (2,7%). Mặc dù các loài cây gỗ tái sinh có giá trị kinh tế không chiếm tỷ lệ cao trong tổ
thành loài nhưng chúng đều rất có triển vọng. Chiều cao của các loài cây tái sinh có giá trị đạt được
tương đối tốt, Lim xanh cao trung bình là 3,6m; Giổi xanh 5,7m; Trám trắng 1,8m; Re gừng 1,3m và
Sồi phảng là 1,1m. Đây là những loài cây rất có triển vọng cho việc lựa chọn để trồng hỗn loài với
Luồng.
Như vậy, có thể thấy tổ thành loài cây gỗ tái sinh dưới tán rừng Luồng trồng tại Ngọc Lặc -
Thanh Hóa và Cầu Hai - Phú Thọ phần lớn là các loài cây đã có phân bố tự nhiên trong khu vực. Do

Regeneration of native broad-leaf species under THE CANOPY of Dendrocalamus
membranaceus Munro plantation
Hoang Van Thang
Silvicultural Techniques Research Division
Forest Science Institute of Vietnam

Summary
Results on an investigation into planting broad-leaf species under Dendrocalamus
membranaceus show that there are about 12-22 native broad-leaf species which can regenerate
under the canopy of a 15-16 year old Dendrocalamus membranaceus Munro plantation in Ngoc Lac -
Thanh Hoa and Cau Hai- Phu Tho Provinces. This include about 4-8 species of trees which have a
high economic value and are used in plantations in Vietnam. The density of native broad-leaf species
planted under the canopy of D.membranaceus Munro plantation at Ngoc Lac ranges from 110 to 420
trees/ha and at Cau Hai - Phu Tho from 74 - 919 trees/ha. The density of native broad-leaf species
which have an economic value ranges from 74 -330 trees/ha. Although not accounting for high rates
of regeneration tree species, they are able to grow relatively well. The average height of these tree
species is 1,1-5,7 m. These species have good growth and have the potential to be planted mixed
with D.membranaceus Munro

Key words: Regeneration, Native broad-leaf species, Plantation of Dendrocalamus membranaceus
Munro, Ngoc Lac- Thanh Hoa, Cau Hai - Phu Tho.