Tiết 5-6:
Bài tập về Liên kết văn bản, Bố cục văn bản,
Mạch lạc trong văn bản.
Bài tập 1: Hãy tìm bố cục của văn bản “Lũy làng” – Ngô Văn Phú và nêu nội
dung của từng phần. Nhận xét về trình tự miêu tả ( học sinh làm nhanh vào phiếu
học tập ).
* Gợi ý: Mở bài: Từ đầu … mầu của lũy.
Giới thiệu khái quát về lũy tre làng ( phẩm chất, hình dáng, màu sắc).
Thân bài: Tiếp… không rõ.
Lần lượt miêu tả 3 vòng của lũy làng.
Kết bài: Còn lại.
Phát biểu cảm nghĩ và nhận xét về loài tre.
Tác giả quan sát và miêu tả từ ngoài vào trong, từ khái quát đến cụ thể. Bài
văn rất rành mạch, rõ ràng, hợp lí, tự nhiên.

Bài tập 2: Tìm bố cục của truyện “Cuộc chia tay của những con búp bê”.
(HS làm nhanh vào phiéu học tập)
* Gợi ý: MB: Từ đầu một giấc mơ thôi.
Giới thiệu nhân vật, sự việc - nỗi đau khổ của 2 anh em Thành Thủy.
TB: Tiếp ứa nước mắt trùm lên cảnh vật.
Những cuộc chia tay với búp bê, với cô giáo và bạn bè.
KB: Anh em bắt buộc phải chia tay nhưng tình cảm anh em không bao giờ
chia lìa.
Bài tập 3: Có bạn đã học thuộc và chép lại bài thơ sau:
Đã bấy lâu nay bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ.
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá.
Vườn rộng, rào thưa khó đuổi gà.
Đầu trò tiếp khách trầu không có.

Một mảnh tình riêng ta với ta.
(Qua đèo Ngang - Bà huyện Thanh Quan)
* Gợi ý:
- Về hình thức:
+ Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.
+ Luật trắc (chữ thứ 2 câu 1 là trắc: tới), vần bằng “tà-hoa-nhà-gia-ta”
+ Luật bằng trắc, niêm: đúng thi pháp. Ngôn từ liền mạch, nhạc điệu trầm
bổng du dương, man mác buồn.
+ Phép đối: câu 3-câu 4, câu 5-câu 6, đối nhau từng cặp, ngôn ngữ, hình
ảnh cân xứng, hài hòa.
- Về nội dung:
+ Phần đề: tả cảnh đèo Ngang lúc ngày tàn “bóng xế tà”. Cảnh đèo cằn cỗi
hoang sơ “cỏ cây chen đá, lá chen hoa”.
+ Phần thực: tả cảnh lác đác thưa thớt, vắng vẻ về tiều phu và mấy nhà chợ
bên sông.
+ Phần luận: tả tiếng chim rừng, khúc nhạc chiều thấm buồn (nhớ nước và
thương nhà).
+ Phần kết: nỗi buồn cô đơn lẻ loi của khách li hương khi đứng trước cảnh
“trời non nước” trên đỉnh đèo Ngang trong buổi hoàng hôn.
- Chủ đề:
Bài thơ tả cảnh đèo Ngang lúc ngày tàn và thể hiện nỗi buồn cô đơn của khách
li hương.
Qua đó ta thấy các ý trong 4 phần: đề, thực, luận, kết và chủ đề bài thơ liên
kết với nhau rất chặt chẽ, tạo nên sự nhất trí, thống nhất.