CÂN BẰNG PHƢƠNG TRÌNH BẰNG PHƢƠNG PHÁP ĐẠI SỐ (PHẦN II)
Người soạn: Bùi Thanh Sơn – tổ Toán Câu lạc bộ TNV ZUNI
Ở phần trước mình đã trình bày về cách cân bằng phương trình bằng hệ phương trình đại
số. Ở phần này, mình sẽ hướng dẫn các bạn một cách nhanh để cân bằng phương trình…
trong tích tắc.
Như đã nói ở phần 1, chúng ta có thể dễ dàng cân bằng một phương trình hóa học bằng
cách giải hệ phương trình tìm ra hệ số. Nhưng có một nhược điểm đó là đối với các
phương trình không quá phức tạp thì cách này xem ra không hiệu quả lắm. Do đó, chúng
ta cần đơn giản hóa phương pháp này.
1. Cơ sở lý luận:
Đầu tiên, chúng ta hãy xem xét cơ sở lý thuyết của phương pháp này. Ta hãy xét phương
trình đơn giản sau:
FeS
2
+

O
2
→ Fe
2
O
3
+SO
2
Nếu làm theo phương pháp ở phần 1 thì chúng ta sẽ phải đặt ẩn và lập hệ rất mất thời
gian. Thay vào đó, chúng ta có thể viết lại thế này:
FeS
2
O

ta sẽ là
2 FeS
2
+

11 O
2
→ 2 Fe
2
O
3
+ 8 SO
2
Tuy nhiên, nếu chúng ta linh động bằng cách đặt ẩn số lần lượt là x;y;-z;-t. Thì ta có thể
dễ dàng chuyển phương trình qua 1 bên thành: (1)





2. Phƣơng pháp:
Chúng ta có thể dễ dàng nhận ra, phương trình (1) là các hệ số của Fe, 2 là S và 3 là O.
Từ phương trình hóa học của đề ta có bảng rút gọn sau:
Fe: 1 0 2 0
S: 2 0 0 1
O: 0 2 3 2
Sử dụng máy tính 570 ES- plus, dùng mode 5 -> 2 (hoặc các máy khác với

2
O
Dễ dàng thấy chúng ta không chỉ đơn giản đặt hệ số vào phương trình là xong. Để có thể
làm nhanh chúng ta cần có 1 “thủ thuật” khác. Các bạn có thể thấy các hệ số chúng ta
quan tâm nhất đó là các hệ số của HNO
3
; Fe(NO
3
)
3
; N
2
và H
2
O (bới lẽ hệ số của Fe(NO
3
)
3

sẽ bằng với hệ số của Fe). Do đó phương trình trên có thể viết đơn giản là:
HNO
3
→ Fe(NO
3
)
3
+ N
2
+ H
2

hiệu quả trong việc cân bằng phương trình. Mình mong các bạn sẽ vận dụng hiệu quả và
đem lại lợi ích cho các bạn. Chúc các bạn học tốt và có một kì thi mĩ mãn.