Dây qu
ấn
.n
má
y

,
Thá
n
y
điệ
n

n
g năm
.

thng ln), cng có th nhiu vòng dây (tit din dây nh và gi là dây
qun kiu ng dây). S vòng dây ca mi bi, s bi dây ca mi pha và
cách ni ph thuc vào công sut, in áp, tc , iu kin làm vic ca
máy và quá trình tính toán in t.
Yêu cu chính i vi dây qun 
ng c không ng b Roto lng sóc
nh sau :
1) in áp ca ba pha bng nhau. Trong dây qun ba pha, in áp ba pha
lch nhau 120° góc  in.
2) in tr và in kháng ca các mch song song và ca ba pha bng
nhau.
3) Có th u thành các mch song song mt cách d dàng khi cn thit.
4) Dùng vt liu dây dn in ít nht, phn u ni càng ngn càng tt 
thu gn chiu dài c
a máy và  tn vt liu.
5) D ch to và sa cha.
6) Cách in ga các vòng dây, các pha và vi t ít tn kém và chc
chn .
 án tt nghip

2

7) Kt cu chc chn, có th chu c ng lc c khi máy b ngn mch
t ngt hay khi khi ng.
Dây qun phn ng ca máy in xoay chiu c c trng bng nhng
s liu sau :
1) S rãnh Z
2) S cc t 2p
3) S mch nhánh song song a
4) S pha m


a) a’)

b) b’)

c) c’)

Hình 1.1 Cách sắp xếp đầu nối của dây quấn 1 lớp
Hình 1.1 ch q là s l (q=3) và s chn (q=4). Dây qun sp xp theo
hình 1.1a và 1.1a’ có khó khn vì các bi dây kích thc khác nhau mà
li è chng lên nhau. Vì vy trên thc t ngi ta sp xp dây qun theo
hai kiu chính
Kiu th nht có c im là kích thc các bi dây không gi
ng nhau và
xp ng tâm vi nhau nên không è chng lên nhau( hình 1.1b và
1.1b’).Kiu th hai có c im là kích thc các bi dây ging nhau
(hình 1.1c và 1.1c’) nhng phn u ni è chng lên nhau nên gi là dây
qun i xng hay ng khuôn. Mi kiu dây qun li chia làm nhiu
loi. Sau ây s phân tích tng loi mt.
1.DÂY QUN KIU NG TÂM :
Trong dây qun mt lp, vì di mi ôi cc, mt pha có m
t t bi dây
qun có 3p t bi dây.Nu p là s chn thì dây qun có s t bi dây là s
 án tt nghip

4

chn. Trong trng hp ó có th chia 1/2 s t bi dây t trong mt
mt phng còn li t lên mt mt phng khác (hình 1-2) và c gi là
dây qun ng tâm hai mt phng.

p= 2
q= 2
q= 4
p= 1
H×nh 1.5 d©y quÊn ®ång t©m ph©n t¸n
p
= 1
 án tt nghip

5

nói ca dây qun mi pha phân b trên mt mt phng và ta có loi dây
qun ba pha ng tâm ba mt phng (hinh 1-5), loi này còn gi là dây
qun ng tâm phân tán.

c im ca dây qun ng tâm là các bi dây có hình dáng và chiu dài
khác nhau. Khi có mch nhánh song song thì c im này có nh hng
rt ln.  cho in tr và in kháng trong các mch nhánh ca dây
qun hai mt phng b
ng nhau thì trong mi mch nhánh s bi dây trong
hai mt phng phi nh nhau. Gi a là s mch nhánh song song trong
mt pha thì s bi dây trong mi mch nhánh ca mt mt phng phi là
(p/2a).Vì ch trong trng hp (p/2a) là s nguyên chúng ta mi có th
thc hin c dây qun có tr kháng i xng. Khi a = 2 ch có p = 4, 8,
12….mi thc hin c iu ó.
i vi dây qun ba mt phng, vì dây qu
n mi pha t trong mt mt
phng nên tng tr ca các mch song song ca mt pha có th bng nhau
nhng tng tr ca các pha li không th bng nhau c. tránh c
iu ó, trong thc t ngi ta c qun các t bi dây hoàn toàn nh nhau

Dây qun móc xích có th gi là dây qun kiu phân tán, ch khác nhau là
cnh dài và cnh ngn ca bi dây trong t bi dây trong t bi dây xen
vào nhau nh  hình 2-3.
H×nh 1.6 D©y quÊn ®ång khu«n ph©n t¸n
q= 4
p= 2
H×nh 1.7 D©y quÊn mãc xÝch
p = 2
q = 4
q = 3
p = 2
H×nh 1.6 D©y quÊn ®ång khu«n ph©n t¸n
q= 4
p= 2
 án tt nghip

7


lp còn gim nh lng tiêu hao ng  phn u ni khi máy ln và khi
 án tt nghip

8

ch to có th c gii hóa do ó gim giá thành và có th chn s vòng
dây ca mi pha tng i d dàng khi mun duy trì t l gia Avà B

.
Ngoài ra có kh nng chn q là phân s  ci thin dng sóng sc in
ng.iu này có mt giá tr c bit i vi máy in ng b nhu cc
công sut ln.
Tuy nhiên nó cng có nhc im là vic lng dây qun vào rãnh cng
nh vic sa cha gp khó khn hn.
Dây qun hai lp ca máy i
n xoay chiu có th ch to thành dây qun
xp hoc dây qun sóng.Trong ó dây qun xp là ch yu còn dây qun
sóng ch dùng i vi Roto dây qun ca ng c in không ng b và
i vi máy phát in tuabin nc công sut ln.
Bây
gi ta s nghiên cu vic thc hin trin khai mt s  qun dây c
th :
9

vi nhau.Nói chung s nhánh song song ca mi pha là k vi iu kin k
chia úng 2p.
Hình trình bày s  qun dây kiu qun sóng. n gin trên hình ch
trình bày cách ni dây ca mt pha.Vì mi pha vn gm nhng phn t
ging nh ca dây qun xp nên s.. cm ng ca hai loi dây qun ó
hoàn toàn bng nhau mc dù cách qun dây ca chúng khác nhau.i vi
dây qun sóng  mi pha hình thành hai nhóm bi dây: các bi dây di
các cc N ni ni tip nhau thành nhóm th nht và các bi dây di các
cc S ni ni tip nhau thành nhóm th hai.Thí d nh nu bt u t A
1

n X
1
thì sau khi i quanh phn ng q vòng ( ây q =2) ta t nhóm các
bi dây 2 ,14,1,13 nm di các cc N.Cng nh vy nu bt u t X
2

n A
2
thì sau khi i vòng quanh phn ng hai vòng ta có nhóm các bi
dây 8, 20 ,7 ,19 nm di các cc S.Sc in ng ca hai nhóm bi dây
nm di các cc khác tên s có chiu ngc nhau, u ca hai nhóm bi
dây ó có kí hiu là “*”.Vì vy nu mun mi pha có mt nhánh thì phi
ni X
1
vi A
2
 s.. ca hai nhóm cùng chiu nhau.

2.1Ch
n loi lõi st stato máy làm bng thép k thut in cán ngui dy
0,5(
mm) (do nó có u im nh là sut tn hao nh ,cng  t cm
cao,cht lng b mt tt, bng phng tt nên h s ép cht lá thép
cao…)và có kí hiu là 2212.
+ng thi chn kt cu cách in rãnh là cp B
2.2 Bc cc :

cm12,0166
4
15.3
p2
D
 =
×
=
×
=

2.3 Dòng in pha nh mc :

A22,0196
0,870,873
11.10
cos.3.
.10P
II
33
m1


11

2.6 Bc rng Roto :

cm1,4054
34
15,21
Z
D
t
2
'
2
=
×
=
×
=

2.7 B rng rng Stato :
()
(
)
cm0,69520,71
36
0,710,05215,3
b
Z
h2bD

"
Z
1
=−
×
+
×
=−
+
=

vy ta có:
cm0,6814
2
0,66760,6952
2
bb
b
"
Z
'
Z
Z
11
1
=
+
=
+
=


(
)
()
cm0,8587
0,2
34
0,21,978215,21
d
Z
dh2D
b
2
2
21r
'
"
2Z
'
=
−
+×−×
=
−
+−
=cm
bb

2
bb
S =−×
+
=−×
+
=

Trong ó : * h
12
= h
r1
-h
41
=17,90-0,5=17,40mm
 án tt nghip

12

* h
n
= 1,8mm :chiu cao nêm trong rãnh stato.
Din tích cách in rãnh :
S
c
= c.(2h
42
+b
1
)+b

3,153,23
2
11
=−
−
=−
−
=

2.11 Chiu cao gông Roto :

cmdh
DD
h
r
t
g
894,22,0
6
1
798,1
2
4,521,15
6
1
2
'
222
=+−
−

2
2,03,2
2
2,03,2
2
dd
hh
2
dd
2
dd
S
=
⎟
⎠
⎞
⎜
⎝
⎛
+
−−×
+
+
+×
=
⎟
⎠
⎞
⎜
⎝

II XÁC NH THÔNG S KT CU
3.1 Xác nh kiu dây qun:
-Nh  phn kt lun chng I ta ã chn dây qun xp hai lp s dng
bc ngn vi y =7
-Vy ta có :
778,0
9
7
===
τ
β
y

Vi :
9
4
36
2
1
===
p
Z
τ

Nh vy ta có s  dây qun nh hình v vi các thông s :
Z
1
=36; m=3; y =7 ; =9 ; q=3
Trong ó :
3

20
sin3
2
20
3sin
2
sin
2
sin
=
×
×
=
×
×
=
α
α
q
q
r
k

 Trong ó :
°
=×== 20
36
360
2
360
S  DÂY QUN XP 3 PHA HAI LP VI Z =36; 2p= 4 ; q =3;  =7/9 ; m =3
 án tt nghip

1 3.3S vòng dây ni tip mt pha :

vòng101
01046,0509019,011,14
220962,0
.f.k.k4
Uk
W
dqs
1E
'
1
=
××××
×
=
Φ
×
=

Trong ó : - chn :  =0,64 ; k
s

11
1r
=
×
×
=
×
×
=

Vy ta ly: u
r1
=17
Nh vy s vòng dây chính xác ng vi u
r1
=17 là :

vòng102
1
1732
a
uqp
W
1
1r
1
=
×
×
=

l
10.
B
44
=
××
=
τ××α
Φ
=
δδ
δ

Ta có :

%5%17,1100
85,0
84,085,0
100
B
BB
B
'
<=×
−
=×
−
=Δ
δ
δδ

1
/7735,6
504,280
1900
mmA
A
AJ
J ===

Trong ó : - A: ti ng

A/cm280,504
15,3
10222,019632
D
WIm2
A
11
=
×
×
×
×
=
×
×××
=

- tit din dây s b


3.7 H s lp y rãnh :

725,0
430,110
535,1217
S
dnu
k
2
1r
2
c11r
l
=
××
=
××
=

Trong ó : + S
r
=110,43mm
2
:din tích có ích ca rãnh(theo 1.9).
Nhvy h s k
l
=0,725 là hoàn toàn thõa mãn công ngh cho phép
(k
l
=0,70 – 0,75).

do có rng rãnh ca Stato và Roto.H s này c tính nh sau: k

=k
1
×
k
2
Vi : -k
1
h s khe h không khí do rng rãnh ca Stato.
-k
2
h s khe h không khí do rng rãnh ca Roto.
Trong ó :

1899,1
045,07343,43352,1
3352,1
11
1
1
=
×−
=
−
=
δν
δ
t
t

⎠
⎞
⎜
⎝
⎛
=
δ
δ
ν
b
b


0446,1
045,03333,14054,1
4054,1
22
2
2
=
×−
=
−
=
δν
δ
t
t
k


⎞
⎜
⎝
⎛
+
⎟
⎠
⎞
⎜
⎝
⎛
=
δ
δ
ν
b
b

Vy k

= k
1
× k
2
=1,1899 × 1,0446 =1,2429
Ta có sc t ng  khe h không khí là :
F

=1,6.B



 Trong ó : k
c
=0,95 h s ép cht lõi st.
Theo bng V-6 ph lc V trang 608 sách TKM ca tác gi Trn Khánh
Hà và Nguyn Hng Thanh ta tra c cng  t trng trên rng
Stato là H
Z1
=20,7 A/cm.
Nh vy sc t ng trên rng Stato là :
F
Z1
=2.h
z1.
H
Z1
=2×1,790×20,7 =74,106 A
Trong ó : h
Z1
=h
r1
=1,790 cm.
4.3 Sc t ng trên rng Roto là : F
Z2

-Ta có mt  t thông  rng Roto :

T1,31
0,9516,00,9496
1,405416,00,84

Z2
= 7,38A/cm.
-Vy sc t ng trên rng Roto :
F
Z2
= 2.h’
z2
.H
Z2
= 2×1,871×7,38 = 27,6159 A
Trong ó chiu cao tính toán ca rng Roto bng :

cm1,871
3
0,32
1,978
3
d
hh
1
1r1z
=−=−=4.4 Tính sc t ng  gông Stato F
g1
:
-Mt  t thông  gông Stato :

T1,54

)
cm16,5556
4
2,2123,3
p2
hD
L
1gn
1g
=
−×
=
−
=

trong ó : - D
n
=23,3 cm ng kính ngoài ca Stato
- h
g1
=2,21 cm chiu cao gông Stato (theo 2.10).
-Vy sc t ng  gông Stato bng :
F
g1
= L
g1
×H
g1
=16,5556× 10,4 =172,178 A
4.5 Sc t ng  gông Roto F

g1
=3,90A/cm
-Chiu dài mch t  gông Roto:

(
)
(
)
cm086,51
4
2,8945,4
p2
hd
L
2gt
2g
=
+×
=
+
=

-Vy sc t ng  gông Roto bng :
F
g2
=L
g2
×H
g2
=6,5108× 3,90 =25,3921 A

0,90191022,7
1050,99792
kW2,7
Fp
I
dq1

=
××
×
=
××
×
=

-Dòng in t hóa phn trm :

38,43%100
22,0196
8,4627
100
I
I
%I
m


=×=×=
kr
1
1
r1
××=

Trong ó :
- L
1
: chiu dài dây qun mt pha ca Stato.
- a
1
: s mch nhánh song song.
- s : tit din tác dng ca dây dn
- Khi tính toán máy in không ng b thng ly k
r
=1.
-  : in tr sut ca vt dn.

Theo qui nh nhit  làm vic tính toán ca máy là 75ºC i vi cách
in cp B.Do vy in tr sut ca vt liu dây dn ng  75ºC là 
75

=1/46 mm
2
/m.
4.9 Chiu dài phn u ni ca dây qun Stato :
l
n1
=k

1
=1.55 và B =1.0cm tra theo bng 3.4 trang 69 sách TKM ca tac
gi Trn Khánh Hà và Nguyn Hng Thanh .
4.10 Chiu dài trung bình ca 1/2 vòng dây ca dây qun Stato :
l
tb
=l
1
+l
n1
=16,0 + 18,1815 = 34,1815 cm
4.11chiu dài dây qun mt pha ca Stato :
L
1
=2×l
tb
×W
1
×10
-2
=2 × 34,1815×102×10
-2
=69,7303cm
4.12 in tr tác dng ca dây qun Stato :

45910,
1,65121
7303,96
46
1

1
1
11
=×=×=
∗

4.14 in tr tác dng ca dây qun Roto ;

1,44.10
48,3072
1016,0
23
1
S
10l
r
4
2
2r
2
2
Altd
−
−
−
=
×
×=
×
×=

2
2
v
Alv
−
−
−
=
××
××
×=×=

Trong ó : -D
v
=12,890 cm ng kính vành ngn mch.
- a =23,20mm kích thc dc trc vành ngn mch.
- b =13,80mm kích thc ngang trc vành ngn mch.
4.16 in tr Roto :

1,6799.1010
0,3675
0,01622
1,44

r2
rr
44
22
v
td2

4.17 H s qui i

()
(
)
8915,2986
34
9019,010234
.4
2
2
2
1
=
××
==
Z
kWm
dq
γ

4.18 in tr Roto ã qui i :

0,50171,6799.102986,8915rr
4
2
'
2
=×=×=
−

1