Vấn đề giới trong giáo dục đại học

Mục đích

- Học xong bài học này, bạn sẽ có khả năng:
- Phân biệt được sự khác nhau giữa giới và giới tính;
- Liệt kê được các biểu hiện của sự không công bằng về giới
trong giáo dục đại học; miêu tả được các yếu tố dẫn đến sự
bất bình đẳng giới trong giáo dục đại học; và
- Nói lên những thực tế tiêu cực của những sinh viên nữ
trong các trường đại học điều đã cản trở sự tham gia của họ
Khái niệm về giới
Giới đã trở thành một từ rất quan trọng trong các cuộc thảo
luận về sự phát triển. Khi giáo dục là một phần chính của vấn
đề phát triển, điều quan trọng là làm sao để tất cả những người
làm công tác giáo dục đều quen với nghĩa của từ “giới”. Có lẽ
chúng ta sẽ bắt đầu bằng những nghĩa không đúng của từ giới.
Giới không đồng nghĩa với phụ nữ. Giới không đồng nghĩa với
giới tính, thậm chí khi đặt nó trái ngược với giới tính thì sẽ hiểu
đúng hơn nghĩa của nó. Giới tính là nói đến các thuộc tính hoặc
các chức năng sinh vật học của con đực và con cái. Đối với phụ
nữ, đặc trưng sinh học là buồng trứng, có vú phát triển đầy đủ,
có thai và sinh con, nuôi con bằng vú, v.v.
Giới tính là một hiện tượng sinh vật học mà một cá thể có
ngay sau khi thụ tinh (do các nhiễm sắc thể X và Y kết hợp), tức
là trước khi sinh ra. Kết quả là các đặc tính đực/cái có thể quan
sát được và nó không hề thay đổi. Giới là hiện tượng cấu trúc
xã hội xảy ra do xã hội gán cho hai giới tính các vai trò và
nhiệm vụ, cách cư xử và phong cách khác nhau. Không giống

là phù hợp với đàn ông hoặc với đàn bà. Njabili (1999) cho
rằng có bốn nguyên nhân về đặc trưng giới là: văn hoá-xã hội;
kinh tế; giáo dục và đào tạo; và môi trường. Nguyên nhân văn
hoá-xã hội bắt nguồn từ niềm tin cảm giác cho rằng chỗ của
một cô gái là ở trong bếp (cùng với mẹ của em), trong khi cậu
con trai phải làm việc ngoài đồng (cùng với người cha). Nguyên
nhân kinh tế thì cho rằng đàn ông là những người trụ cột kinh
tế trong gia đình. Vì thế, trong hệ thống lao động di trú ở một
số nước, ví dụ như Lesotho, Botswana, Namibia, có nhiều phụ
nữ ở lại trong nước hơn bởi lẽ đàn ông đã đi làm việc tại các
hầm mỏ ở Nam Phi. Xu thế này ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội.
Một số nghề nhất định, chẳng hạn nghề cơ khí, được xem
là không phù hợp với phụ nữ trong khi các nghề cung ứng thực
phẩm hay thư kí lại được coi là không phù hợp với nam giới.
Trong thực tế, giới là yếu tố quyết định đối với sự tham gia
vào hệ thống giáo dục chính thống như một đặc ân của nam
giới. Khoảng cách trong việc tham gia và thành đạt ở tất cả các
bậc học là khá lớn do những trông mong vào vai trò của giới và
do sự rập khuôn về giới. Bởi vậy bất kỳ nỗ lực nào nhằm đẩy
mạnh sự tham gia của phụ nữ vào giáo dục đều phải nhận thức
rõ ảnh hưởng của giới đến hoạt động giảng dạy và học tập
cũng như đến các chính sách.
Bài tập
Hãy chuẩn bị một bảng liệt kê những đặc điểm và tính chất
có thể được liệt vào loại “giới tính” và một bảng khác cho khái
niệm “giới”. Hãy thảo luận bảng này với đồng nghiệp của bạn
và cho biết các bạn đồng ý với những thuộc tính nào trong số đó.
Sự bất bình đẳng về giới trong giáo dục đại học
Có nhiều biểu hiện khác nhau về sự bất bình đẳng về giới
trong giáo dục đại học - vốn được coi như một đặc ân của nam