Chữa bệnh bằng hoa thiên lý
Được biết đến với tên gọi Dạ lý hương, Dạ lài hương, không chỉ là một món ăn mát, bổ, hoa
Thiên lý còn được sử dụng như một vị thuốc chữa bệnh.
Thành phần dinh dưỡng
Thiên lý là loại cây nhỏ, mọc leo. Lá hình tim, thuôn. Hoa màu vàng xanh lục nhạt, được trồng ở nhiều nơi
để lấy hoa, lá nấu canh ăn, mát và bổ.
Thành phần dinh dưỡng có trong hoa thiên lý như chất xơ là 3%, chất đạm 2,8%, chất bột đường, các
vitamin như C, B1, B2, PP, tiền vitamin A (caroten), cùng các khoáng chất cần cho cơ thể như calcium,
phospho, sắt, đặc biệt là kẽm (Zn) có hàm lượng khá cao, vì vậy cây thiên lý cả lá non, ngọn và hoa đều có
thể sử dụng làm thực phẩm. Hoa thiên lý giàu chất kẽm, rất tốt cho trẻ em đang lớn, không chỉ giúp tăng
cường sức đề kháng cửa cơ thể mà còn giúp người già giảm được chứng phì đại tuyến tiền liệt.
Các phương chữa bệnh từ cây hoa thiên lý qua các món ăn :
-Phòng rôm sảy ngày hè:

Hằng ngày nấu canh hoa thiên lý ăn. Với trẻ có thể nghiền lá và hoa thiên lý ra nấu lẫn với bột khi cho trẻ ăn
dặm.

-Trị giun kim:

Theo kinh nghiệm dân gian, lá thiên lý để trị giun kim rất hiệu quả bằng cách dùng 40g lá hoặc hoa nấu canh
ăn hàng ngày (dùng 7 ngày trở lên là khỏi).
Hoặc có thể dùng bài thuốc sau:
Hoa thiên lý : 30 gam
Rau sam: 20 gam.
Lá đinh lăng: 25 gam
Ba thứ này sắc lấy nước trong ngày, mỗi ngày chia làm 3 lần, uống liên tiếp trong 3 ngày.
- Chữa bệnh lòi dom, sa dạ con:

Lấy 100g lá thiên lý non và bánh tẻ, rửa sạch, giã nhỏ với 5g muối ăn, thêm 30ml nước cất, lọc qua gạc
sạch. Rửa sạch chỗ lòi dom bằng nước pha thuốc tím, lấy bông tẩm nước thiên lý đắp lên, băng lại.
Ngày làm 1-2 lần. Thường chỉ chữa 4-5 ngày như trên sẽ thấy tác dụng co dần phần dom hay dạ con bị lòi

Hoa thiên lý mọc thành chùm xim ở kẽ lá, màu xanh dịu, toả hương thơm nhẹ nhàng. Điều rất đáng quý là
cây hoa giản dị này còn là một cây thuốc. Từ lâu đời nhân dân ta đã dùng hoa và lá thiên lý làm thuốc.
Bát canh nấu bằng hoa và lá thiên lý non không những có giá trị dinh dưỡng mà còn được coi là một bài
thuốc mát và bổ, trừ được giun kim. Có thể nấu canh thiên lý suông, hoặc nấu với giò sống, cua, tôm, thịt
nạc đều ngon.
Canh giò sống hoa thiên lý
Đây là một món ăn ngon và bổ, rất thích hợp trong những bữa cơm mùa hè của chúng ta. Cách chế biến
cũng đơn giản, tốt nhất là nấu với nước xương hầm, khi nước sôi cho giò sống vào, đợi giò nổi lên là chín,
cho tiếp hoa thiên lý rồi cho gia vị (mắm, muối, hạt tiêu ) đủ dùng.
Canh này ăn ngọt, giàu chất dinh dưỡng, có mùi thơm hoa thiên lý rất quyến rũ, đồng thời được coi là một
bài thuốc mát, giải nhiệt, tẩy giun kim thông dụng.
Canh cua hoa thiên lý
Cách làm cua và nấu cũng giống các loại canh cua khác, chỉ thay các loại rau thông thường bằng hoa thiên
lý. Đun canh cua sôi, rồi thả hoa thiên lý vào, đun sôi lại, cho gia vị đủ dùng.
Canh này ăn ngon ngọt, có mùi thơm đặc trưng của hoa thiên lý và cũng có tác dụng chữa bệnh như trên.
Trên đây là mấy món canh ngon, đồng thời cũng là những bài thuốc mát, bổ, có tác dụng giải nhiệt và trừ
giun kim. Nếu không sẵn giò sống và cua, chúng ta có thể nấu canh hoa lý với thịt nạc, tôm cũng giống các
loại canh tôm, canh thịt khác.
Ngoài giá trị làm thức ăn và làm thuốc nói trên, gần đây người ta còn nghiên cứu dùng lá thiên lý chữa trĩ (lòi
dom) có kết quả tốt.
Cách dùng như sau: Lấy 100g lá thiên lý non và bánh tẻ, rửa sạch, giã nhỏ với 5g muối ăn, thêm 30ml nước
cất, lọc qua gạc sạch. Rửa sạch chỗ lòi dom bằng nước pha thuốc tím, lấy bông tẩm nước thiên lý đắp lên,
băng như đóng khố. Ngày làm 1-2 lần. Thường chỉ chữa 4-5 ngày như trên sẽ thấy kết quả tốt.
Theo Văn hóa nghệ thuật ăn uống
4 món ngon từ hoa thiên lý
Thiên lý là loại hoa có tính giải nhiệt cao, không chỉ trồng để làm cảnh, mà còn được sử dụng để chế
biến những món ăn ngon và bổ. 4 món dưới đây đều dễ làm và có hương vị rất hấp dẫn.
Thiên lý xào trứng & thịt bò
Nguyên liệu: 200 g hoa thiên lý, 200 g thịt bò thăn hoặc bắp, 1 quả trứng
gà, 1 củ hành tây.

Canh thiên lý cua đồng
Nguyên liệu:
150 g cua đồng, 200 g hoa thiên lý, gia vị: muối, bột ngọt, hạt nêm.
Cách làm:
Cua đồng bóc mai, bỏ yếm, rửa sạch, cho vào một thìa muối, xay
nhuyễn. Lọc xác cua với nước sạch qua rây từ 3 đến 4 lần, gạn bỏ cấn
để làm nước dùng. Lấy gạch cua từ mai cua, cho chút nước vào lọc vài lần để gạn bỏ hoi và chất bẩn. Hoa
thiên lý rửa sạch, để ráo.
Đun nước dùng cua, cho thêm 2 muỗng hạt nêm. Khi nước sôi lăn tăn, dùng muỗng khuấy đều theo một
chiều để xác cua đông kết tạo thành gạch cua và gạch không bị bám vào đáy nồi và không bị vỡ nát. Nước
sôi, cho hoa thiên lý vào nấu chung, đảo nhẹ tay để hoa không bị nát cánh. Khi nước sôi lại là được. Múc ra
bát, ăn nóng.
(Theo Món Ngon)
Mùi vị ẩm thực
Vùng đồng bằng miền quê tôi nhiều nhà có giàn thiên lý. Mùa xuân chỉ cần mấy cái cọc tre, một ít “tay tre”
gác lên là đủ chỗ cho những dây thiên lý mỏng manh rụt rè leo lên.
Giàn hoa thiên lý
Sau những trận mưa rào đầu hạ mát lành, những dây non bò ra tua tủa, lá xanh mơn mởn, giàn cây dần
xanh um. Ngọn vươn dài, những chiếc lá hơi ram ráp hình trái tim xòe bỡ ngỡ.
Một tối sáng trăng đi chơi về khuya chợt bắt gặp làn hương mát lành ngan ngát bẽn lẽn lan tỏa. Sáng hôm
sau em chăm chú tìm và thích thú khi phát hiện vài chùm xanh lá mạ phớt vàng lấp ló trong đám lá xanh
đậm, rung rinh như cười mỉm. Những bông hoa đã nở rạng rỡ như những ngôi sao.
Nắng hè lọc qua giàn lá xanh mát làm góc sân, hè nhà dịu đi. Gió dường như chịu khó về hơn trên giàn cây
thoảng hương thơm dịu nhẹ. Nắng và gió cũng như được ướt hương thơm…
Những chùm hoa thơm được bà nâng niu đặt trên đĩa thắp hương ngày tuần…
Những chùm hoa thơm chị giắt trên tóc mỗi buổi tối…
Những chùm hoa thơm để mẹ có món canh thơm mát ngọt ngào. Canh cua đồng nấu hoa thiên lý.
Những mùa hè hồi ấy chưa nắng nóng như bây giờ, mẹ đi làm đồng về có giỏ cua đồng tươi rói bò lổm
ngổm. Chị lụi cụi làm cua giã nhỏ lọc lấy nước. Em mang chiếc rổ nhỏ ra giàn thiên lý hái hoa. Mái đầu
nghiêng nghiêng kiếm tìm, ngắt nhẹ nhàng những chùm hoa xinh xắn với những búp nụ thon như ngòi bút,

- Vài nhánh rau ngổ
- 1 thìa súp tỏi xay
- ½ lít nước dùng
- Dầu ăn. Đường. Nước mắm. Hạt nêm
Cách làm
1. Cà chua thái múi cau. Rau ngổ, mùi tàu rửa sạch, thái nhỏ. Đun nóng chút dầu, cho tỏi vào phi thơm.
2. Đun sôi nước dùng, cho me vào, nêm 3 thìa súp đường, 1 thìa súp hạt nêm, 1 thìa súp nước mắm. Cho
cá, cà chua vào, nêm lại cho vừa ăn. Cho thiên lý vào, chờ nước sôi lại, tắt bếp
Thưởng thức
Múc canh ra tô, cho rau ngổ, mùi tàu, tỏi phi lên trên.
Hoa thiên lý giàu chất dinh dưỡng và rất tốt cho sức khỏe. Ngoài mùi hương thoang thoảng, hoa
thiên lý còn được dùng để chế biến thành những món ăn hấp dẫn, vừa ngon mắt lại vừa ngon
miệng.
Thiên lý xào nghêu
Nguyên liệu:
300g hoa thiên lý, 150g cà chua bi, 100g cà rốt, 3 tép tỏi, 1 ít tiêu xay, 1 thìa súp dầu, 1 thìa cà-phê
hạt nêm, 1 thìa cà-phê đường, 2 thìa cà-phê nước mắm.
Thực hiện
Hoa thiên lý trụng sơ, ngâm nước lạnh, vớt ra, để ráo.
Nghêu trụng sơ, tách thịt để riêng. Cà chua bi cắt làm bốn.
Cà-rốt thái mỏng, trụng sơ. Tỏi thái mỏng.
Đun nóng dầu, cho tỏi vào phi vàng, cho nghêu vào đảo nhanh tay. Cho cà-rốt, cà chua vào xào
rồi nêm đường, nước mắm, hạt nêm, cho hoa thiên lý vào xốc đều rồi nêm lại lần nữa cho vừa ăn.
Thưởng thức: Cho ra đĩa, rắc tiêu lên trên.
Thiên lý trộn sốt mayonnase
Nguyên liệu:
200g hoa thiên lý, 100g bông cải trắng, 100g bông cải xanh, 100g cà-rốt, 150g sò điệp, 3 thìa súp
sốt mayonnase, 1 thìa cà-phê tỏi xay, 1 thìa cà-phê hạt nêm, ½ thìa cà-phê tiêu đen.
Thực hiện
Hoa thiên lý trụng chín.