ĐỀ: Phân tích tâm trạng bi kịch của nhân vật Trương Ba để làm nổi bật tư
ưởng mà tác giả gởi gắm.

I. MỞ BÀI:
- Đối với mỗi người, được sống luôn là điều quý giá. Nhưng sống thế nào cho có
ý nghĩa, để tìm được cảm giác thanh thản và hạnh phúc cũng rất quan trọng.
- Trong vở kịch “Hồn Trương Ba da hàng thịt”, thông qua việc xây dựng hình
tượng nhân vật Trương Ba với những bi kịch của đời sống, tác giả Lưu Quang Vũ
đã thể hiện được một quan điểm riêng của mình về sự sống và cách sống của con
người.
II. THÂN BÀI:
1. Khái niệm “bi kịch”:
Là trạng thái đau khổ về tinh thần khi con người đứng trước những mâu thuẫn
không thể hóa giải, điều hòa giữa mong muốn, khát vọng và thực tiễn hoàn toàn
trái ngược.
2. Bi kịch của nhân vật Trương Ba:
a. Bi kịch tha hóa:
- Con người Trương Ba trước đây:
+ Là một người làm vườn chăm chỉ, khéo léo, có tình yêu thiên nhiên, cây cỏ
chung quanh mình (nâng niu, chăm sóc vườn cây thuốc, không nỡ làm gãy dù chỉ
một mầm

cây).
+ Là một con người hiền đức, sống mẫu mực và rất có trách nhiệm (quan tâm,
yêu thương vợ con; chăm sóc, chiều các cháu; tốt bụng với hàng xóm láng
giềng…)
- Con người Trương Ba từ khi sống trong xác anh hàng thịt:
+ Xác hàng thịt: tuy chỉ là xác thịt âm u, đui mù song vẫn có tiếng nói riêng, sức
mạnh riêng khiến hồn Trương Ba không thể điều khiển mà còn bị nó chi phối,
làm cho đổi khác.
+ Sự thay đổi của Trương Ba: trở thành con người vụng về (làm gãy cây thuốc

thần vượt quá khả năng của ông.
c. Bi kịch “bên ngoài một đằng, bên trong một nẻo”:
- Bên trong: gắn với những nhu cầu tinh thần cao (muốn bảo vệ lương tâm, giữ
gìn danh dự, muốn sống có đạo đức và trách nhiệm và sống thanh thản trong
những niềm vui giản dị như chăm sóc cây vườn và các cháu…)
- Bên ngoài: gắn với những nhu cầu của thể xác phàm tục (thèm ăn thịt, muốn
được thỏa mãn những dục vọng tầm thường…).
- Mối quan hệ giữa bên ngoài và bên trong: hoàn toàn mâu thuẫn nhưng không
thể tách rời (linh hồn cần một thể xác để trú ngụ. Thể xác cần một linh hồn để
tiếp tục tồn tại).

Sự không phù hợp giữa hồn và xác đã tạo nên một cuộc sống giả tạo và tồi tệ đến
mức chính Trương Ba cũng cảm thấy rất “quái gở”.
Cuộc sống ấy là nguyên nhân căn bản dẫn tới nỗi khổ tâm của Trương Ba “sống
thế này còn khổ hơn là cái chết” và làm khổ những người thân của ông.
- Ứng xử của Trương Ba trước tình trạng bi kịch đó:
+ Không chấp nhận buông xuôi: khi không thể thay đổi được xác hàng thịt để xác
có thể hòa hợp với hồn, Trương Ba từ bỏ mối quan hệ với cái xác ấy “lẽ nào ta lại
chịu thua mày, khuất phục mà và tự đánh mất mình”, “không cần đến cái đời sống
do mày mang lại”
+ Khẳng định mạnh mẽ nhu cầu được sống là mình:
“không thể bên ngoài một đằng, bên trong một nẻo”. Với Trương Ba, nhu cầu
sống cuối

cùng vẫn được đánh giá cao hơn nhu cầu tồn tại. Đặt ra vấn đề “sống như thế
nào” là biểu hiện của ý thức cao về sự sống và cách sống để có được một cuộc
sống hạnh phúc và có ý nghĩa.
+ Chấp nhận từ bỏ đời sống do cái xác mang lại, từ chối một cuộc sống lệch lạc
khác (nhập hồn vào xác cu Tị) để ra đi, vì chỉ có cách đó mới đem lại sự thanh
thản “từ lúc tôi có đủ can đảm để đi đến quyết định này, tôi bỗng cảm thấy mình