TRẦN VŨ HỢP – ĐTVT2B - HVKTQS
1
LỜI GIỚI THIỆU
Với mục đích chia sẻ các kiến thức thu nhặt được và muốn các bạn có
ý định học thiết kế mạch, giúp các bạn không mất nhiều thời gian. Tôi xin
chia sẻ với các bạn một số kinh nghiệm mà tôi đã trải qua. Tất cả những kinh
nghiệm này đều được tôi mày mò, sưu tầm thu lượm trên mạng và trên các
diễn đàn. Các tài liệu này nó chỉ là từng phần nhỏ từ các nơi được tôi sưu
tầm và tổng hợp lại. Trong tài liệu này có sử dụng một số bài viết của cộng
đồng các bạn trên mạng, cũng như trên các diễn đàn. Qua đây, tôi cũng xin
chân thành cảm ơn sự giúp đỡ về kinh nghiệm cũng như tài liệu của các đàn
anh đi trước. Họ đã mở ra các diễn đàn rất hay và bổ ích giúp rất nhiều cho
mục đích tự nghiên cứu của sinh viên và các bạn đam mê khoa học. Toturial
này có sử dụng các thông tin trên một số diễn đàn như: dientuvietnam.net,
diendandientu.com, dieukhientudong.com, picvietnam.com.
Để thiết kế được một mạch để ứng dụng vào một mục đích nào đó.
Các bạn phải trải qua một số bước sau:
1. Vẽ sơ đồ mạch.
2. Chuyển sang sơ đồ mạch in.
3. Làm mạch in.
4. Gắn linh kiện.
TRẦN VŨ HỢP – ĐTVT2B - HVKTQS
2
I./Vẽ sơ đồ mạch.
Orcad là một chương trình dùng để thiết kế mạch khá hay. Nó là một
phần mềm khá đầy đủ các chức năng: nó vừa có thể thiết kế mạch, xuất ra
mạch in, vừa có thể mô phỏng được mạch. Nhưng tôi chưa dùng công cụ mô
phỏng Orcad bao giờ vì đối với tôi mô phỏng thì
proteus
là quá hay rồi.
Nên trong khuôn khổ Toturial này tôi chỉ giới thiệu cho các bạn phần

Bước đầu thế là xong, bây giờ bạn đã có công cụ trong tay. Chúng ta cùng
bắt đầu nghịch Orcad nào.
1./Capture CIS.
Lời đâu tiên tôi muốn nói với các bạn là: Tôi không quan tâm nhiều
lắm đến Capture CIS mà tôi quan tâm nhiều đến Layout Plus. Vì nếu để thiết
kế mạch nguyên lý thì các bạn còn cần phải chọn linh kiện cho phù hợp và
đòi hỏi một sự chính xác. Nhưng khi thiết kế một mạch nào đấy để xuất ra
mạch in trong Layout Plus thì việc chọn linh kiện không yêu cầu sự chính
xác. Bạn có thể thay một con điện trở bằng một con tụ điện cũng được
nhưng chỉ có một yêu cầu ở đây là các linh kiện thay thế tương đương cho
nhau như thế này phải có cùng số chân, nếu không trong Layout sẽ báo lỗi.
TRẦN VŨ HỢP – ĐTVT2B - HVKTQS
6
Tuy nhiên tôi cũng xin giới thiệu cho các bạn sơ qua một chút về Capture
CIS (Dùng để vẽ sơ đồ mạch).
Tôi xin giới thiệu với các bạn một số phím tắt trong sử dụng Orcad
(để tiết kiệm thời gian, với lại như thế trông có vẻ chuyên nghiệp hơn !).
Ctrl + A : Chọn tất cả.
Ctrl + E : Properties.
Ctrl + Y : Redo
Ctrl + Z : Undo
Ctrl + U : Phá Group.
Shift + W : Đi dây.
Shift+ Home: Zoom all.
B : Chọn Bus.
C : Xem vùng xung quanh mà con chuột chỉ tới.
E : Bus entry.
H : Đối xứng.
I : Phóng to.
O : Thu nhỏ.

Màn hình
OrCAD
Capture
xuất hiện, chọn
File > New > Project
. Hộp
thoại
New Project
xuất
hiện. Tại khung
Name
nhập
tên cần đặt cho mạch vào,
tại khung
Location
nhấp
chuột vào nút
Browse
để
chọn đường dẫn cho mạch
gửi vào. Chọn xong nhấp
OK
.

ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT – KHOA ĐIỆN BIÊN SOẠN : PHẠM QUANG HUY - HUỲNH MINH ĐĂNG
206
GIÁO TRÌNH EDA (ELECTRONIC DESIGN AUTOMATION) - TỰ ĐỘNG THIẾT KẾ MẠCH ĐIỆN TỬ VỚI ORCAD BÀI TẬP 9

Trong mạch này gồm có :
1 CẦU DIODE, 3 RẮC CẮM 2 CHÂN, 1 TỤ PHÂN CỰC, 1

Open
.

ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT – KHOA ĐIỆN BIÊN SOẠN : PHẠM QUANG HUY - HUỲNH MINH ĐĂNG
207
GIÁO TRÌNH EDA (ELECTRONIC DESIGN AUTOMATION) - TỰ ĐỘNG THIẾT KẾ MẠCH ĐIỆN TỬ VỚI ORCAD BÀI TẬP 9

Hộp thoại
Place Part
lại xuất hiện, tại khung
Libraries
thấy xuất hiện mục
DISCRETE
, nhấp chọn mục này. Tại khung
Part
nhấp chuột vào thanh cuộn bên phải, nhấp
chọn tên R. Chọn xong nhấp
OK
. di chuyển con trỏ ra màn hình làm việc và nhấp chuột tại
những vò trí khác nhau để chọn vò trí, số lượng linh kiện.

Để lấy quang trở chọn
Place > Part
… Hộp thoại
Place part
xuất hiện, nhấp chọn
R2
,
chọn xong nhấp
OK

di chuyển con trỏ ra
màn hình làm việc để
nhấp chọn vò trí cầu
diode.

Để lấy tụ phân cực, chọn
Place > Part
… Hộp thoại
Place
part
xuất hiện, nhấp chọn
CAPACITOR POL
, chọn xong
nhấp
OK
và di chuyển con trỏ ra
màn hình làm việc để nhấp chọn vò
trí tụ.

ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT – KHOA ĐIỆN BIÊN SOẠN : PHẠM QUANG HUY - HUỲNH MINH ĐĂNG
209
GIÁO TRÌNH EDA (ELECTRONIC DESIGN AUTOMATION) - TỰ ĐỘNG THIẾT KẾ MẠCH ĐIỆN TỬ VỚI ORCAD BÀI TẬP 9

Muốn lấy diode zener, chọn
Place > Part
… Hộp thoại
Place part
xuất hiện, nhấp chọn
DIODE ZENER
, chọn xong nhấp

Browse File
xuất hiện, nhấp chuột vào thanh cuốn bên dưới để tìm và chọn
mục
Connector
. Chọn xong nhấp
OK
.

Hộp thoại
Place Part
xuất
hiện, tại khung
Libraries
nhấp chọn
mục
CONNECTOR
. Tại khung
Part

nhấp chọn
chân cắm
cần, ở đây ta
nhấp chuột vào tên
CON2
. Chọn xong
nhấp
OK
và di chuyển con trỏ ra màn
hình làm việc rồi nhấp chọn vò trí, số
lượng

Libraries

nhấp chọn mục
TRANSISTOR
.
Tại khung
Part
nhấp chọn
loại
Transistor
ta cần, ở đây ta
nhấp chuột vào tên
2N3904
.
Chọn xong nhấp
OK
và di
chuyển con trỏ ra màn hình làm
việc rồi nhấp chọn vò trí, số
lượng
transistor
.

ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT – KHOA ĐIỆN BIÊN SOẠN : PHẠM QUANG HUY - HUỲNH MINH ĐĂNG
212
GIÁO TRÌNH EDA (ELECTRONIC DESIGN AUTOMATION) - TỰ ĐỘNG THIẾT KẾ MẠCH ĐIỆN TỬ VỚI ORCAD BÀI TẬP 9

Để lấy chân
Mass
cho mạch, hãy nhấp chuột

H
trên bàn phím. Muốn quay linh kiện một góc 90
o
, chỉ việc nhấp chọn linh kiện
rồi nhấp phải chuột, một cửa sổ xuất hiện, nhấp chuột vào
Rotate
hay nhấn phím
R
trên bàn
phím. Muốn quay linh kiện đối xứng qua trục nằm ngang, nhấp chọn linh kiện rồi nhấp phải
chuột. Một cửa sổ xuất hiện, nhấp chuột vào
Mirror Vertically
hay nhấn phím
V
trên bàn
phím.
ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT – KHOA ĐIỆN BIÊN SOẠN : PHẠM QUANG HUY - HUỲNH MINH ĐĂNG
213
GIÁO TRÌNH EDA (ELECTRONIC DESIGN AUTOMATION) - TỰ ĐỘNG THIẾT KẾ MẠCH ĐIỆN TỬ VỚI ORCAD BÀI TẬP 9 Trong khi di chuyển, có khi hai chân linh kiện chạm nhau. Hộp thoại
OrCAD Capture

xuất hiện rằng nếu bạn muốn nối hai chân linh kiện này với nhau thì bạn nhấp chuột vào nút
OK
. Nếu bạn không muốn nối thì bạn cũng nhấp chuột vào nút
OK
rồi nhấp chuột vào biểu
tượng

nhấp
OK
.
Sau khi thay đổi giá
trò linh kiện xong ta có sơ
đồ nguyên lý hoàn chỉnh
như sau: ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT – KHOA ĐIỆN BIÊN SOẠN : PHẠM QUANG HUY - HUỲNH MINH ĐĂNG
215
GIÁO TRÌNH EDA (ELECTRONIC DESIGN AUTOMATION) - TỰ ĐỘNG THIẾT KẾ MẠCH ĐIỆN TỬ VỚI ORCAD BÀI TẬP 9

Để kiểm tra lỗi cho sơ đồ nguyên lý và
chuyển sang sơ đồ mạch in, nhấp chuột vào biểu
tượng
Minimize
ở góc phải phía trên màn hình.

Màn hình như sau xuất hiện, tại khung bên trái nhấp chọn trang
PAGE1
. Sau đó nhấp
chuột vào biểu tượng
Design rules check
trên thanh công cụ để kiểm tra lỗi.

Hộp thoại
Design Rules Check
xuất hiện, nhấp chuột vào nút
OK

OK
, (khuyên không
nên nhấp chuột vào nút
Browse
để thay đổi đường
dẫn).
Hộp thoại
OrCAD
Capture
xuất hiện, ta nhấp
chuột vào nút
OK
để tiếp
tục. Ta chuyển sang chế độ thiết kế mạch in bằng cách chọn
Start > Programs > OrCAD
Release 9 > Layuot Plus
.

ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT – KHOA ĐIỆN BIÊN SOẠN : PHẠM QUANG HUY - HUỲNH MINH ĐĂNG
217
GIÁO TRÌNH EDA (ELECTRONIC DESIGN AUTOMATION) - TỰ ĐỘNG THIẾT KẾ MẠCH ĐIỆN TỬ VỚI ORCAD BÀI TẬP 9

Màn hình thiết kế mạch in xuất hiện,
nhấp chuột vào
File > New
để mở một
File

.

ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT – KHOA ĐIỆN BIÊN SOẠN : PHẠM QUANG HUY - HUỲNH MINH ĐĂNG
218
GIÁO TRÌNH EDA (ELECTRONIC DESIGN AUTOMATION) - TỰ ĐỘNG THIẾT KẾ MẠCH ĐIỆN TỬ VỚI ORCAD BÀI TẬP 9

Sau một thời gian chờ đợi, hộp thoại như sau xuất hiện. Trong hộp thoại
Link Footprint
to Component
có thông báo là không thể tìm thấy chân mạch in của
R7
có tên là
RESISTOR_VAR_2
. Vì thế nên tìm chân cho linh kiện này bằng cách nhấp chuột vào nút
Link
existing footprint to component
…

Hộp thoại
Footprint for RESISTOR_VAR_2
xuất hiện, tại khung
Libraries
nhấp chọn
mục
JUMPER
. Tại khung
Footprints
nhấp chọn mục
JUMPER 300
để chọn chân mạch in cho

TO
. Tại
khung
Footprints
nhấp chọn mục
TO126
để chọn chân mạch in cho
IC
. Chọn xong nhấp
Ok
.

Hộp thoại
Link
Footprint to Component

lại xuất hiện, ta thấy thông
báo là không thể tìm thấy
chân mạch in của
D2
có
tên là
DIODE_ZENER
. Vì
thế nên ta tìm chân cho linh
kiện này bằng cách nhấp
chuột vào nút
Link
existing footprint to
component


Hộp thoại
Link
Footprint to Component

tiếp tục xuất hiện thông
báo là không thể tìm thấy
chân mạch in của
C1
có tên
là
CAPACITOR_POL
. Vì
thế nên phải tìm chân cho
linh kiện này bằng cách
nhấp chuột vào nút
Link
existing footprint to
component
…

Hộp thoại
Footprint for
CAPACITOR_POL

xuất hiện, tại khung
Libraries
nhấp
chọn mục
JUMPER

vào nút
Link existing footprint to
component
…

Hộp thoại
Footprint for RB152
xuất hiện, tại khung
Libraries
nhấp chọn mục
BCON100T
. Tại khung
Footprints
nhấp chọn mục
BCON100T/VH/TM1SQ/W.100/4
để chọn
chân mạch in cho
cầu diode
. Chọn xong nhấp
Ok
.

Hộp thoại
Link Footprint to
Component
lại xuất
hiện thông báo không
thể tìm thấy chân
mạch in của
R8

nhấp chọn mục
JUMPER200

để chọn chân
mạch in cho
quang trở
.
Chọn xong nhấp
Ok
.

Trong hộp thoại
Link Footprint to
Component
có thông
báo là không thể tìm
thấy chân mạch in của
Q3
có tên là
2N3904
. Vì
thế nên cần tìm chân
cho linh kiện này bằng
cách nhấp chuột vào nút
Link existing footprint
to component
…

Hộp thoại
Footprint for 2N3904