Luận văn

Thực trạng phân cấp quản lý
ngân sách nhà nước và giải pháp
hoàn thiện chế độ phân cấp quản
lý NSNN ở Việt Nam trong điều
kiện hiện nay
3
MỤC

LỤC

M
Ở


ế
th
ị
tr
ườ
ng
5
1.B
ả
n ch
ấ
t c
ủ
a ngân sách nhà n
ướ
c trong n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng 5
2. Vai tr
ò
c
ủ
a ngân sách nhà n
ướ

c trong cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng 8
II. h
ệ
th
ố
ng ngân sách nhà n
ướ
c 10
CHƯƠNG 2. PHÂN
CẤP

QUẢN

LÝ
NGÂN SÁCH NHÀ
NƯỚC
VÀ
THỰC

TRẠNG
PHÂN
CẤP

QUẢN

ấ
p qu
ả
n l
ý
ngân sách nhà n
ướ
c 13
2. Khái ni
ệ
m và các nguyên t
ắ
c phân c
ấ
p qu
ả
n l
ý
ngân sách nhà n
ướ
c 14
3 .N
ộ
i dung phân c
ấ
p qu
ả
n l
ý
ngân sách nhà n

CHẾ

ĐỘ
PHÂN
CẤP
QU
ẢN
43
LÝ
NGÂN SÁCH NHÀ
NƯỚC

Ở
V
IỆT
NAM
HIỆN
NAY
K
ẾT

LUẬN
55
4
M
Ở


ỷ
lu
ậ
t tài chính, s
ử

d
ụ
ng ti
ế
t ki
ệ
m, có hi
ệ
u qu
ả
ti
ề
n c
ủ
a c
ủ
a Nhà n
ướ
c; tăng tích lu
ỹ

để
th
ự

đờ
i s
ố
ng c
ủ
a nhân dân;
đả
m b
ả
o qu
ố
c ph
ò
ng, an ninh,
đố
i ngo
ạ
i”, lu
ậ
t NSNN-m
ộ
t
đạ
o lu
ậ
t quan
tr
ọ
ng trong h
ệ

ố

06/1998/QH 10 ngày 20-5-1998, đánh d
ấ
u m
ố
c l
ị
ch s
ử
quan tr
ọ
ng trong
công tác qu
ả
n l
ý
, đi
ề
u hành NSNN
ở
n
ướ
c ta, t
ạ
o cơ s
ở
pháp l
ý
cao nh

ủ
a
lu
ậ
t trong m
ọ
i l
ĩ
nh v
ự
c c
ủ
a
đờ
i s
ố
ng kinh t
ế
, x
ã
h
ộ
i. Ho
ạ
t
độ
ng NSNN d
ầ
n
đượ

n h
ồ
i t
ừ
phía ng
ườ
i dân và doanh nghi
ệ
p, lu
ậ
t
đã
b
ộ
c l
ộ
nhi
ề
u b
ấ
t c
ậ
p
không ch
ỉ
gi
ữ
a văn b
ả
n và th

ng b
ấ
t
c
ậ
p trên là vi
ệ
c quy
ế
t
đị
nh phân chia ngu
ồ
n thu, nhi
ệ
m v
ụ
chi tiêu cho các
c
ấ
p ngân sách và phân giao nhi
ệ
m v
ụ
, quy
ề
n h
ạ
n gi
ữ

góp ph
ầ
n ti
ế
p t
ụ
c hoàn ch
ỉ
nh hơn n
ữ
a lu
ậ
t NSNN nói chung và ch
ế

độ
phân c
ấ
p qu
ả
n l
ý
nhân sách nói riêng, tác gi
ả
ch
ọ
n
đề
tài: “Nh
ữ

n nay”. T
ừ
đó mu
ố
n thông qua th
ự
c ti
ễ
n
để
làm sáng t
ỏ

nh
ữ
ng cái
đượ
c và chưa
đượ
c c
ủ
a ch
ế

độ
phân c
ấ
p qu
ả
n l

ố
gi
ả
i pháp nh
ằ
m hoàn thi
ệ
n lu
ậ
t, đáp
ứ
ng yêu
c
ầ
u phát tri
ể
n kinh t
ế
, x
ã
h
ộ
i trong th
ờ
i k
ỳ

đổ
i m
ớ

t ra.
CHƯƠNG I: H
Ệ

THỐNG
NGÂN SÁCH NHÀ
NƯỚC
VÀ PHÂN
CẤP

QUẢN

LÝ
NGÂN SÁCH NHÀ
NƯỚC
.
I. B
ả
n ch
ấ
t và vai tr
ò
c
ủ
a NSNN trong n
ề
n kinh t
ế
th
ị

đờ
i và t
ồ
n t
ạ
i t
ừ
lâu. Là m
ộ
t công c
ụ
Tài chính quan tr
ọ
ng c
ủ
a Nhà
n
ướ
c, NSNN xu
ấ
t hi
ệ
n d
ự
a trên cơ s
ở
hai ti
ề
n
đề

n là k
ế
t qu
ả
c
ủ
a cu
ộ
c
đấ
u
tranh giai c
ấ
p trong x
ã
h
ộ
i. Nhà n
ướ
c ra
đờ
i t
ấ
t y
ế
u kéo theo nhu c
ầ
u t
ậ
p

c năng kinh t
ế
, x
ã
h
ộ
i c
ủ
a Nhà n
ướ
c. B
ằ
ng quy
ề
n l
ự
c c
ủ
a m
ì
nh, Nhà
n
ướ
c tham gia vào quá tr
ì
nh phân ph
ố
i t
ổ
ng s

ế
b
ằ
ng ti
ề
n, vay n
ợ
…
đượ
c Nhà n
ướ
c s
ử
d
ụ
ng
để
t
ạ
o l
ậ
p qu
ỹ
t
ề
n t
ệ
riêng
có: NSNN. Như v
ậ

ũ
ng bi
ế
t
đượ
c, song l
ạ
i có r
ấ
t nhi
ề
u
đị
nh ngh
ĩ
a khác nhau v
ề
NSNN:
Theo quan đi
ể
m c
ủ
a Nga: NSNN là b
ả
ng th
ố
ng kê các kho
ả
n thu và
chi b

ệ
u k
ế
toán mô t
ả
và tr
ì
nh bày các kho
ả
n thu và kinh phí c
ủ
a Nhà n
ướ
c
trong m
ộ
t năm. 6
Có th
ể
th
ấ
y r
ằ
ng các quan đi
ể
m trên
đề

o, đóng vai tr
ò
h
ế
t s
ứ
c
quan tr
ọ
ng trong vi
ệ
c duy tr
ì
s
ự
t
ồ
n t
ạ
i c
ủ
a b
ộ
máy quy
ề
n l
ự
c Nhà n
ướ
c.


đượ
c cơ quan Nhà n
ướ
c có th
ẩ
m quy
ề
n quy
ế
t
đị
nh và
đượ
c
th
ự
c hi
ệ
n trong m
ộ
t năm
để

đả
m b
ả
o th
ự
c hi

ạ
o l
ậ
p) và chi tiêu
(s
ử
d
ụ
ng) qu
ỹ
ti
ề
n t
ệ
c
ủ
a Nhà n
ướ
c, làm cho ngu
ồ
n tài chính v
ậ
n
độ
ng gi
ữ
a
m
ộ
t bên là các ch

và m
ộ
t bên là Nhà n
ướ
c. Đó chính là
b
ả
n ch
ấ
t kinh t
ế
c
ủ
a NSNN.
Đứ
ng sau các ho
ạ
t
độ
ng thu, chi là m
ố
i quan
h
ệ
kinh t
ế
gi
ữ
a Nhà n
ướ

phân ph
ố
i t
ổ
ng s
ả
n ph
ẩ
m x
ã
h
ộ
i, thông qua vi
ệ
c t
ạ
o l
ậ
p, s
ử
d
ụ
ng qu
ỹ
ti
ề
n t
ệ

t

p c
ủ
a Nhà n
ướ
c và Nhà n
ướ
c chuy
ể
n d
ị
ch thu
nh
ậ
p đó
đế
n các ch
ủ
th
ể

đượ
c th
ự
c hi
ệ
n
để
th
ự
c hi

c đi
ể
m c
ủ
a cơ ch
ế
kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng.
M
ọ
i h
ệ
th
ố
ng kinh t
ế

đề
u
đượ
c t
ổ
ch
ứ
c theo cách này hay cách khác

ằ
m s
ả
n xu
ấ
t ra các hàng hoá và d
ị
ch v
ụ
tho
ả
m
ã
n nhu c
ầ
u c
ủ
a x
ã
hi
ộ
i.
Vi
ệ
c s
ả
n xu
ấ
t ra nh
ữ

7
nhu c
ầ
u c
ủ
a x
ã
h
ộ
i, đó là v
ấ
n
đề
cơ b
ả
n c
ủ
a t
ổ
ch
ứ
c kinh t
ế
, x
ã
h
ộ
i. L
ự
c

đề
cơ b
ả
n đó
đượ
c cơ quan c
ủ
a
Nhà n
ướ
c quy
ế
t
đị
nh. C
ò
n trong n
ề
n kinh t
ế
mà v
ấ
n
đề
cơ b
ả
n c
ủ
a nó do
th

t kinh t
ế
v
ố
n có
c
ủ
a nó ho
ạ
t
độ
ng như: quy lu
ậ
t giá tr
ị
, quy lu
ậ
t cung- c
ầ
u, quy lu
ậ
t c
ạ
nh
tranh, quy lu
ậ
t lưu thông ti
ề
n t
ệ

ì
nh thông qua th
ị

tr
ườ
ng. Nh
ờ
s
ự
vân
độ
ng c
ủ
a h
ệ
th
ố
ng giá c
ả
th
ị
tr
ườ
ng mà di
ễ
n ra s
ự
thích
ứ

ã
h
ộ
i.
Có th
ể
hi
ể
u cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng là cơ ch
ế
t
ự
đi
ề
u ti
ế
t kinh t
ế
hàng hoá do
s
ự
tác
độ
ng c

t cái g
ì
, như th
ế
nào và cho ai. Cơ ch
ế
thi
tr
ườ
ng bao g
ồ
m các nhân t
ố
cơ b
ả
n là cung c
ầ
u và gi
ả
c
ả
th
ị
tr
ườ
ng. Th
ự
c
t
ế

tr
ườ
ng kích thích ho
ạ
t
độ
ng c
ủ
a các ch
ủ
th
ể
kinh t
ế
và
t
ạ
o đI
ề
u ki
ệ
n thu
ậ
n l
ợ
i cho s
ự
ho
ạ
t

ể
n kinh t
ế
.
* C
ạ
nh tranh bu
ộ
c nhà s
ả
n xu
ấ
t ph
ả
i hao phí lao
độ
ng cá bi
ệ
t
đế
n
m
ứ
c th
ấ
p nh
ấ
t có th
ể


t phát tri
ể
n, nâng cao
năng su
ấ
t lao
độ
ng, nâng cao ch
ấ
t l
ượ
ng và s
ố
l
ượ
ng hàng hoá.
* S
ự
tác
độ
ng c
ủ
a cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng đưa
đế
8
h
ộ
i, nh
ờ
đó có th
ể
tho
ả
m
ã
n nhu c
ầ
u tiêu dùng c
ủ
a cá nhân và s
ả
n xu
ấ
t v
ề

hàng ngàn, hàng v
ạ
n lo
ạ
i s
ả

ng hàng hoá
đã
xu
ấ
t hi
ệ
n t
ừ
lâu là các th
ị
tr
ườ
ng v
ề
v
ố
n, lao
độ
ng… ph
ụ
c v
ụ
cho s
ả
n xu
ấ
t k
ế
t h
ợ

ể
n c
ủ
a s
ả
n xu
ấ
t x
ã
h
ộ
i d
ã
ch
ứ
ng minh r
ằ
ng cơ ch
ế
th
ị

tr
ườ
ng là cơ ch
ế
đi
ề
u ti
ế

ứ
a
đự
ng trong nó nh
ề
u tr
ụ
c tr
ặ
c.
M
ụ
c đích ho
ạ
t
độ
ng c
ủ
a các doanh nghi
ệ
p lá t
ố
i đa hoá l
ợ
i nhu
ậ
n.
Ngành nào, l
ĩ
nh v

đó d
ẫ
n
đế
n s
ự
phát
tri
ể
n m
ấ
t cân
đố
i gi
ữ
a các khu v
ự
c,các ngành ngh
ề
trong n
ề
n kinh t
ế
qu
ố
c
dân.
Hơn n
ữ
a, v

i gánh
ch
ị
u, do đó, hi
ệ
u qu
ả
kinh t
ế
, x
ã
h
ộ
i không
đượ
c
đả
m b
ả
o.
Có nh
ữ
ng m
ụ
c tiêu x
ã
h
ộ
i mà dù cơ ch
ế

ườ
ng d
ẫ
n
đế
n s
ự

phân hoá giàu, nghèo, tác
độ
ng x
ấ
u
đế
n
đạ
o
đứ
c và t
ì
nh ng
ườ
i.
V
ớ
i m
ộ
t lo
ạ
t các khuy

a Nhà n
ướ
c, khi đó
n
ề
n kinh t
ế
g
ọ
i là N
ề
n kinh t
ế
h
ỗ
n h
ợ
p.
2.2. Vai tr
ò
c
ủ
a Ngân sách Nhà n
ướ
c trong cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ

ệ
p c
ủ
a Nhà n
ướ
c là t
ấ
t y
ế
u, là m
ộ
t nhu c
ầ
u khách quan nh
ằ
m khôi ph
ụ
c
lai nh
ữ
ng cân
đố
i và m
ở

đườ
ng cho s
ứ
c s
ả

t cách khoa h
ọ
c, th
ì
nh
ữ
ng công c
ụ
tài chính, ti
ề
n t
ệ
, k
ế

ho
ạ
ch, lu
ậ
t pháp
đượ
c coi là nh
ữ
ng công c
ụ
đi
ề
u ch
ỉ
nh cơ b

, x
ã
h
ộ
i. M
ụ
c tiêu c
ủ
a NSNN không ph
ả
i
để
Nhà n
ướ
c
đạ
t
đượ
c l
ợ
i nhu
ậ
n như các doanh nghi
ệ
p và c
ũ
ng không ph
ả
i
để

t
ồ
n t
ạ
i c
ủ
a b
ộ
máy Nhà n
ướ
c c
ò
n ph
ả
i xây d
ự
ng cơ s
ở
h
ạ
t
ầ
ng
kinh t
ế
, x
ã
h
ộ
i

nh
ằ
m
đả
m b
ả
o cân
đố
i h
ợ
p l
ý
c
ủ
a cơ c
ấ
u kinh t
ế
và s
ự

ổ
n
đị
nh c
ủ
a chu k
ỳ
kinh
doanh. Tr

đã
i,
đầ
u tư vào các l
ĩ
nh v
ự
c mà tư nhân không mu
ố
n
đầ
u tư v
ì
hi
ệ
u
qu
ả

đầ
u tư th
ấ
p; ho
ặ
c qua các chính sách thu
ế
b
ằ
ng vi
ệ

đã
i
đố
i v
ớ
i nh
ữ
ng hàng hoá mà Chính
ph
ủ
khuy
ế
n d
ụ
ng. Nh
ờ
đó mà có th
ể

đả
m b
ả
o s
ự
cân
đố
i, công b
ằ
ng trong
n

đượ
c s
ử
d
ụ
ng như là công c
ụ

đả
m b
ả
o s
ự

ổ
n
đị
nh giá c
ả
c
ủ
a th
ị
tr
ườ
ng. Ch
ẳ
ng h
ạ
n, khi Chính ph

ườ
i bán
đượ
c phép đưa ra và m
ứ
c này th
ườ
ng là th
ấ
p hơn m
ứ
c 10
giá cân b
ằ
ng trên th
ị
tr
ườ
ng, khi đó t
ấ
t y
ế
u s
ẽ
d
ẫ
n

i ti
ế
p t
ụ
c can thi
ệ
p
b
ằ
ng cách cung ph
ầ
n thi
ế
u c
ủ
a hàng hoá, l
ượ
ng hàng hoá này
đượ
c l
ấ
y t
ừ

qu
ỹ
d
ự
tr
ữ

ng
ườ
i s
ả
n xu
ấ
t, mu
ố
n hàng hoà c
ủ
a m
ộ
t ngành nào đó
đượ
c khuy
ế
n khích
th
ì
s
ẽ

đặ
t giá sàn là m
ứ
c giá th
ầ
p nh
ấ
t mà ng

ị
tr
ườ
ng và khi đó là s
ự
can thi
ệ
p c
ủ
a Chính ph
ủ

b
ằ
ng cách mua h
ế
t l
ượ
ng hàng th
ừ
a. Kho
ả
n ti
ề
n s
ử
d
ụ
ng
để

ã
h
ộ
i: b
ấ
t công, ô nhi
ễ
m môi tr
ườ
ng…Ch
ẳ
ng h
ạ
n tr
ướ
c
v
ấ
n
đề
công b
ằ
ng x
ã
h
ộ
i. Ch
ố
ng l
ạ

độ
ng t
ớ
i
thu nh
ậ
p
để
thi
ế
t l
ậ
p lai s
ự
công b
ằ
ng x
ã
h
ộ
i. Đi
ề
u ch
ỉ
nh thu nh
ậ
p c
ủ
a các
nhóm dân cư khác nhau b

ụ
ng bi
ệ
n pháp tác
độ
ng gián ti
ế
p
đế
n thu nh
ậ
p b
ằ
ng cách
t
ạ
o kh
ả
năng t
ạ
o thu nh
ậ
p cao hơn d
ự
a vào năng l
ự
c c
ủ
a b
ả

ậ
p, s
ử
d
ụ
ng m
ứ
c thu
ế
su
ấ
t cao
đố
i v
ớ
i ngư
ờ
i có thu nh
ậ
p cao và ng
ượ
c l
ạ
i.
Như v
ậ
y, vai tr
ò
c
ủ

ò
c
ủ
a nó.
II. H
ệ
th
ố
ng ngân sách nhà n
ướ
c
Lu
ậ
t NSNN ra
đờ
i là s
ự
ph
ả
n ánh pháp l
ý
cơ ch
ế
qu
ả
n l
ý
NSNN
ở


h
ộ
i VI, VII, VIII, là công c
ụ
pháp l
ý

để
qu
ả
n l
ý
NSNN có hi
ệ
u l
ự
c và hi
ệ
u
qu
ả
, góp ph
ầ
n hoàn thi
ệ
n h
ệ
th
ố
ng pháp lu

đượ
c ph
ả
n ánh r
õ
ràng trong
lu
ậ
t d
ự
a trên quan đi
ể
m c
ủ
a
Đả
ng và Nhà n
ướ
c ta: tăng c
ườ
ng tính t
ậ
p
trung, th
ố
ng nh
ấ
t, tính liên t
ụ
c c

ng,
sáng t
ạ
o c
ủ
a
đị
a phương
đố
i v
ớ
i nh
ữ
ng v
ấ
n
đề
mà các
đị
a phương có kh
ả

năng x
ử
l
ý
có hi
ệ
u qu
ả

n nhi
ệ
m v
ụ
thu, chi c
ủ
a m
ỗ
i c
ấ
p
ngân sách.
T
ạ
i n
ướ
c ta, t
ổ
ch
ứ
c h
ệ
th
ố
ng NSNN g
ắ
n bó ch
ặ
t ch
ẽ

h
ộ
i c
ủ
a
đấ
t n
ướ
c theo Hi
ế
n pháp. M
ỗ
i c
ấ
p chính quy
ề
n có m
ộ
t
c
ấ
p ngân sách riêng cung c
ấ
p phương ti
ệ
n v
ậ
t ch
ấ
t cho c

ố
ng chính quy
ề
n Nhà n
ướ
c các c
ấ
p là m
ộ
t t
ấ
t y
ế
u khách quan
nh
ằ
m th
ự
c hi
ệ
n ch
ứ
c năng, nhi
ệ
m v
ụ
c
ủ
a Nhà n
ướ

c
ấ
p đó là ti
ề
n
đề
c
ầ
n thi
ế
t
để
t
ổ
ch
ứ
c h
ệ
th
ố
ng ngân sách nhà n
ướ
c nhi
ề
u
c
ấ
p.
C
ấ

ướ
c ta hi
ệ
n nay,
h
ệ
th
ố
ng ngân sách nhà n
ướ
c bao g
ồ
m ngân sách trung ương và ngân sách
đị
a phương:
* Ngân sách trung ương ph
ả
n ánh nhi
ệ
m v
ụ
thu, chi theo ngành và gi
ữ
vai
tr
ò
ch
ủ

đạ

ớ
i vi
ệ
c th
ự
c 12
hi
ệ
n các nhi
ệ
m v
ụ
kinh t
ế
, chính tr
ị
, x
ã
h
ộ
i c
ủ
a
đấ
t n
ướ
c. Ngân sách trung

ò
ng,
tr
ậ
t t
ự
an toàn x
ã
h
ộ
i,
đầ
u tư phát tri
ể
n…). Nó c
ò
n là trung tâm đi
ề
u hoà
ho
ạ
t
độ
ng ngân sách c
ủ
a
đị
a phương. Trên th
ự
c t

t huy
ế
t m
ạ
ch c
ủ
a c
ả
n
ướ
c. ngân
sách trung ương bao g
ồ
m các đơn v
ị
d
ự
toán c
ủ
a c
ấ
p này, m
ỗ
i b
ộ
, m
ỗ
i cơ
quan trung ương là m
ộ

p huy
ệ
n, qu
ậ
n, th
ị
x
ã
, thành ph
ố
thu
ộ
c t
ỉ
nh (g
ọ
i
chung là ngân sách c
ấ
p huy
ệ
n).
- Ngân sách c
ấ
p x
ã
, ph
ườ
ng, th
ị

ớ
i
đị
a gi
ớ
i hành chính các c
ấ
p. Ngoài ngân
sách x
ã
chưa có đơn v
ị
d
ự
toán, các c
ấ
p ngân sách khác
đề
u bao g
ồ
m m
ộ
t
s
ố
đơn v
ị
d
ự
toán c

ệ
n các nhi
ệ
m v
ụ
t
ổ
ch
ứ
c qu
ả
n l
ý
toàn di
ệ
n kinh t
ế
, x
ã
h
ộ
i c
ủ
a
chính quy
ề
n c
ấ
p t
ỉ

trên
đị
a bàn t
ỉ
nh
để
tăng ngu
ồ
n thu,
đả
m b
ả
o chi và th
ự
c hi
ệ
n cân
đố
i ngân
sách c
ấ
p m
ì
nh.
+ Ngân sách c
ấ
p x
ã
, ph
ườ

ự
c ti
ế
p trên
đị
a bàn và nhi
ệ
m v
ụ
chi c
ũ
ng
đượ
c b
ố
tr
íđể
ph
ụ
c v
ụ
cho m
ụ
c
đích tr
ự
c ti
ế
p c
ủ

chính quy
ề
n x
ã
ch
ủ

độ
ng khai thác
các th
ế
m
ạ
nh v
ề

đấ
t đai, phát tri
ể
n kinh t
ế
, x
ã
h
ộ
i, xây d
ự
ng nông thôn
m
ớ

n l
ớ
n các kho
ả
n thu và chi quan tr
ọ
ng, c
ò
n ngân sách
đị
a phương ch
ỉ

đượ
c giao nhi
ệ
m v
ụ

đả
m nh
ậ
n các kho
ả
n thu và chi có tính ch
ấ
t
đị
a
phương. Quan h

ụ
chi c
ụ
th
ể
.Th
ự
c hi
ệ
n vi
ệ
c b
ổ
sung
t
ừ
ngân sách c
ấ
p trên cho ngân sách c
ấ
p d
ướ
i
để

đả
m b
ả
o công b
ằ

Nhà n
ướ
c c
ấ
p trên u
ỷ

quy
ề
n cho cơ quan qu
ả
n l
ý
Nhà n
ướ
c c
ấ
p d
ướ
i th
ự
c hi
ệ
n nhi
ệ
m v
ị
chi
thu
ộ

ụ
đó.Ngoài vi
ệ
c b
ổ
sung
ngu
ồ
n thu và u
ỷ
quy
ề
n th
ự
c hi
ệ
n nhi
ệ
m v
ụ
chi, không
đượ
c dùng ngân
sách c
ấ
p này
để
chi cho nhi
ệ
m v

LÝ
NGÂN SÁCH NHÀ
NƯỚC
VÀ
THỰC

TRẠNG
PHÂN
CẤP

QUẢN

LÝ
NGÂN SÁCH NHÀ
NƯỚC

Ở

VIỆT
NAM
I. Phân c
ấ
p qu
ả
n l
ý
ngân sách nhà n
ướ
c:
1. S

đã
qua nhi
ề
u l
ầ
n b
ổ
sung, s
ử
a
đổ
i cho phù h
ợ
p v
ớ
i t
ừ
ng giai đo
ạ
n l
ị
ch
s
ử
nh
ấ
t
đị
nh nh
ằ

n l
ý
gi
ữ
a Chính ph
ủ
và các c
ấ
p chính quy
ề
n
đị
a phương là t
ấ
t y
ế
u khách quan khi t
ổ
ch
ứ
c h
ệ
th
ố
ng NSNN g
ồ
m nhi
ề
u
c

hành chính. M
ỗ
i c
ấ
p chính quy
ề
n
đề
u có nhi
ệ
m v
ụ
c
ầ
n
đả
m
b
ả
o b
ằ
ng nh
ữ
ng ngu
ồ
n tài chính nh
ấ
t
đị
nh mà các nhi

t
khác, xét v
ề
y
ế
u t
ố
l
ị
ch s
ử
và th
ự
c t
ế
hi
ệ
n nay, trong khi
Đả
ng và Nhà n
ướ
c
ta đang ch
ố
ng tư t
ưở
ng
đị
a phương, c
ụ

ng, sáng t
ạ
o c
ủ
a
đị
a phương m
ì
nh trong quá tr
ì
nh
phát tri
ể
n kinh t
ế
, x
ã
h
ộ
i trên
đị
a bàn. Có m
ộ
t s
ố
kho
ả
n thu như: ti
ề
n cho

ướ
c b
ạ
, thu
ế
môn bài,…giao cho
đị
a
phương qu
ả
n l
ý
s
ẽ
hi
ệ
u qu
ả
hơn.
Phân c
ấ
p qu
ả
n l
ý
NSNN là cách t
ố
t nh
ấ
t

c s
ự
nh
ằ
m
t
ậ
p trung
đấ
y
đủ
và k
ị
p th
ờ
i, đúng chính sách, ch
ế

độ
các ngu
ồ
n tài chính
qu
ố
c gia và phân ph
ố
i s
ử
d
ụ

ã
h
ộ
i c
ủ
a
đấ
t n
ướ
c. Phân c
ấ
p qu
ả
n l
ý
NSNN đúng
đắ
n và h
ợ
p l
ý
không ch
ỉ

đả
m b
ả
o
u
ki
ệ
n phát huy
đượ
c các l
ợ
i th
ế
nhi
ề
u m
ặ
t c
ủ
a t
ừ
ng vùng, t
ừ
ng
đị
a phương
trong c
ả
n
ướ
c. Nó cho phép qu
ả
n l
ý

các c
ấ
p ngân sách
đượ
c t
ố
t hơn
để
phát huy vai tr
ò
là công c
ụ
đi
ề
u ch
ỉ
nh
v
ĩ
mô c
ủ
a NSNN.
Đồ
ng th
ờ
i, phân c
ấ
p qu
ả
n l

ợ
p l
ý
, t
ứ
c là vi
ệ
c gi
ả
i quy
ế
t
m
ố
i quan h
ệ
gi
ữ
a chính quy
ề
n Nhà n
ướ
c trung ương và các c
ấ
p chính
quy
ề
n
đị
a phương trong vi

ng trong qu
ả
n l
ý

NSNN.
2. Khái ni
ệ
m và các nguyên t
ắ
c phân c
ấ
p qu
ả
n l
ý
NSNN.
Phân c
ấ
p qu
ả
n l
ý
NSNN là vi
ệ
c gi
ả
i quy
ế
t m


Để
ch
ế

độ
phân c
ấ
p qu
ả
n l
ý
mang l
ạ
i k
ế
t qu
ả
t
ố
t c
ầ
n ph
ả
i tuân th
ủ
các
nguyên t
ắ
c sau đây:

ý
kinh t
ế
, x
ã
h
ộ
i là ti
ề
n
đề
, là đi
ề
u ki
ệ
n
để
th
ự
c hi
ệ
n phân c
ấ
p
qu
ả
n l
ý
NSNN. Quán tri
ệ

đị
nh r
õ
ngu
ồ
n
thu, nhi
ệ
m v
ụ
chi c
ủ
a các c
ấ
p. Th
ự
c ch
ấ
t c
ủ
a nguyên t
ắ
c này là gi
ả
i quy
ế
t
m
ố
i quan h

t khác, nguyên t
ắ
c này c
ò
n
đả
m b
ả
o tính
độ
c l
ậ
p
tương
đố
i trong phân c
ấ
p qu
ả
n l
ý
NSNN
ở
n
ướ
c ta. 16
Hai là: ngân sách trung ương gi

ng y
ế
u trên ph
ạ
m vi c
ả

n
ướ
c. Cơ s
ở
c
ủ
a nguyên t
ắ
c này xu
ấ
t phát t
ừ
v
ị
trí quan tr
ọ
ng c
ủ
a Nhà
n
ướ
c trung ương trong qu
ả

a ngu
ồ
n tài chính qu
ố
c gia.
Nguyên t
ắ
c này
đượ
c th
ể
hi
ệ
n:
- M
ọ
i chính sách, ch
ế

độ
qu
ả
n l
ý
NSNN
đượ
c ban hành th
ố
ng nh
ấ

ã
h
ộ
i. Đi
ề
u đó có ngh
ĩ
a là: các kho
ả
n thu ch
ủ

y
ế
u có t
ỷ
tr
ọ
ng l
ớ
n ph
ả
i
đượ
c t
ậ
p trung vào ngân sách trung ương, các
kho
ả
n chi có tác

ạ
t
độ
ng c
ủ
a ngân sách
đị
a phương,
đả
m b
ả
o tính công b
ằ
ng gi
ữ
a các
đị
a
phương.
Ba là: phân
đị
nh r
õ
nhi
ệ
m v
ụ
thu, chi gi
ữ
a các c

ố

đị
nh t
ừ
3
đế
n 5 năm. Hàng năm, ch
ỉ
xem xét
đi
ề
u ch
ỉ
nh s
ố
b
ổ
sung m
ộ
t ph
ầ
n khi có tr
ượ
t giá và m
ộ
t ph
ầ
n theo t
ố

a
phương ph
ả
i chi do ngân sách
đị
a phương chi. Không
để
t
ồ
n t
ạ
i t
ì
nh tr
ạ
ng
nh
ậ
p nh
ằ
ng d
ẫ
n
đế
n tư t
ưở
ng trông ch
ờ
,
ỷ

ho
ạ
ch phát tri
ể
n kinh
t
ế
, x
ã
h
ộ
i.
Đồ
ng th
ờ
i là đi
ề
u ki
ệ
n
để
xác
đị
nh r
õ
trách nhi
ệ
m c
ủ
a

ấ
p ngân
sách ph
ả
i căn c
ứ
vào yêu c
ầ
u cân
đố
i chung c
ủ
a c
ả
n
ướ
c, c
ố
g
ắ
ng h
ạ
n ch
ế

th
ấ
p nh
ấ
t s

ý
NSNN.
D
ự
a trên c
ở
quán tri
ệ
t nh
ữ
ng nguyên t
ắ
c trên, n
ộ
i dung c
ủ
a phân c
ấ
p
qu
ả
n l
ý
NSNN
đượ
c quy
đị
nh r
õ
trong chương II và III c

trung ương
đế
n
đị
a phương trong vi
ệ
c ban hành, t
ổ
ch
ứ
c
th
ự
c hi
ệ
n và ki
ể
m tra, giám sát v
ề
ch
ế

độ
, chính sách.
Ti
ế
p theo là phân c
ấ
p v
ề

ừ
v
ề
tr
ì
nh
t
ự
và trách nhi
ệ
m c
ủ
a các c
ấ
p chính quy
ề
n trong xây d
ự
ng d
ự
toán ngân
sách, quy
ế
t toán ngân sách và t
ổ
ch
ứ
c th
ự
c hi

ộ
i chi và các ngu
ồ
n
bù
đắ
p b
ộ
i chi; phân t
ổ
NSNN theo t
ừ
ng lo
ạ
i thu, t
ừ
ng l
ĩ
nh v
ự
c chi và theo
cơ c
ấ
u gi
ữ
a chi th
ườ
ng xuyên và chi
đầ
u tư phát tri

ộ
, ngành và m
ứ
c b
ổ
sung t
ừ
ngân sách trung
ương cho t
ừ
ng t
ỉ
nh, thành ph
ố
tr
ự
c thu
ộ
c trung ương. Như v
ậ
y, Qu
ố
c h
ộ
i
quy
ế
t
đị
nh nh

i giám sát vi
ệ
c phân b
ổ

ngân sách trung ương và ngân sách c
ủ
a các
đị
a phương.
U
ỷ
ban th
ườ
ng v
ụ
Qu
ố
c h
ộ
i có trách nhi
ệ
m th
ự
c hi
ệ
n nhi
ệ
m v
ụ

ộ
i, U
ỷ
ban th
ườ
ng v
ụ
qu
ố
c h
ộ
i các d
ự
án lu
ậ
t,
pháp l
ệ
nh và các d
ự
án khác v
ề
NSNN; ban hành các văn b
ả
n pháp quy v
ề

NSNN; l
ậ
p và tr

ụ
thu, chi ngân sách
cho t
ừ
ng b
ộ
, ngành; th
ố
ng nh
ấ
t qu
ả
n l
ý
NSNN
đả
m b
ả
o s
ự
ph
ố
i h
ợ
p chăth
ch
ẽ
gi
ữ
a các cơ quan qu

ố
b
ổ
sung ngu
ồ
n thu t
ừ
ngân sách c
ấ
p trên cho
ngân sách c
ấ
p d
ướ
i; quy
đị
nh ch
ế

độ
qu
ả
n l
ý
qu
ỹ
d
ự
ph
ò

nh Qu
ố
c h
ộ
i quy
ế
t toán NSNN và quy
ế
t toán
các công tr
ì
nh cơ b
ả
n c
ủ
a Nhà n
ướ
c.
B
ộ
tài chính chu
ẩ
n b
ị
các d
ự
án lu
ậ
t, pháp l
ệ

n ch
ứ
c năng th
ố
ng
nh
ấ
t qu
ả
n l
ý
NSNN; h
ướ
ng d
ẫ
n ki
ể
m tra các b
ộ
, cơ quan khác
ở
trung
ương và
đị
a phương xây d
ự
ng d
ự
toán NSNN hàng năm;
đề

c xây d
ự
ng các ch
ế

độ
, tiêu chu
ẩ
n,
đị
nh
m
ứ
c chi NSNN; thanh tra, ki
ể
m tra tài chính v
ớ
i t
ấ
t c
ả
các t
ổ
ch
ứ
c, các đơn
v
ị
hành chính, s
ự

l
ậ
p quy
ế
t toán NSNN tr
ì
nh Chính ph
ủ
.
B
ộ
k
ế
ho
ạ
ch và
đầ
u tư có nhi
ệ
m v
ụ
tr
ì
nh Chính ph
ủ
d
ự
án k
ế
ho

ố
c dân, trong đó có cân
đố
i tài chính ti
ề
n t
ệ
, v
ố
n
đầ
u tư xây d
ự
ng cơ b
ả
n
làm cơ s
ở
cho vi
ệ
c xây d
ự
ng k
ế
ho
ạ
ch tài chính, ngân sách; ph
ố
i h
ợ

u quan ki
ể
m tra đánh
giá hi
ệ
u qu
ả
c
ủ
a v
ố
n
đầ
u tư các công tr
ì
nh xây d
ự
ng cơ b
ả
n.
Ngân hàng Nhà n
ướ
c có nhi
ệ
m v
ụ
ph
ố
i h
ợ

ạ
m
ứ
ng cho NSNN
để
x
ử
l
ý
thi
ế
u h
ụ
t t
ạ
m th
ờ
i qu
ỹ
NSNN
theo quy
ế
t
đị
nh c
ủ
a th
ủ
t
ướ

t toán NSNN theo ngành, l
ĩ
nh v
ự
c ph
ụ
trách ;
ki
ể
m tra theo d
õ
i t
ì
nh h
ì
nh th
ự
c hi
ệ
n ngân sách thu
ộ
c ngành, l
ĩ
nh v
ự
c ph
ụ

trách; báo cáo t
ì

ộ
tài chính xây dung
đị
nh m
ứ
c
tiêu chu
ẩ
n chi NSNN thu
ộ
c ngành, l
ĩ
nh v
ự
c ph
ụ
trách.
H
ộ
i
đồ
ng nhân dân có quy
ề
n quy
ế
t
đị
nh d
ự
toán và phân b

t
đị
nh đi
ề
u ch
ỉ
nh d
ự
toán ngân sách
đị
a phương trong th
ờ
i gian c
ầ
n thi
ế
t;
giám sát vi
ệ
c th
ự
c hi
ệ
n ngân sách
đã
quy
ế
t
đị
nh. Riêng

phí, ph
ụ
thu và các kho
ả
n đóng góp c
ủ
a nhân dân theo quy
đị
nh c
ủ
a pháp lu
ậ
t.
U
ỷ
ban nhân dân l
ậ
p d
ự
toán và phương án phân b
ổ
ngân sách
đị
a
phương, d
ự
toán đi
ề
u ch
ỉ

t c
ủ
a HĐND c
ấ
p d
ướ
i v
ề
d
ự
toán ngân sách và quy
ế
t toán
ngân sách. T
ổ
ch
ứ
c th
ự
c hi
ệ
n NSĐP và báo cáo v
ề
NSNN theo quy
đị
nh.
Riêng
đố
i v
ớ

ụ
thu, huy
độ
ng v
ố
n trong n
ướ
c cho
đầ
u tư xây d
ự
ng cơ b
ả
n thu
ộ
c
đị
a phương qu
ả
n
l
ý
.
Như v
ậ
y, lu
ậ
t
đã
quy

t
đố
i
v
ớ
i HĐND và UBND các c
ấ
p
đã
có s
ự

đổ
i m
ớ
i theo h
ướ
ng tăng tính t
ự

ch
ủ
, sáng t
ạ
o c
ủ
a
đị
a phương trong vi
ệ

ệ
u qu
ả
theo k
ế
ho
ạ
ch phát tri
ể
n kinh t
ế
, x
ã
h
ộ
i c
ủ
a
đị
a phương,
phù h
ợ
p v
ớ
i quy ho
ạ
ch t
ổ
ng th
ể

ứ
c
năng, nhi
ệ
m v
ụ
c
ủ
a HĐND và UBND
đượ
c Qu
ố
c h
ộ
i và Chính ph
ủ

đề
ra
trong k
ỳ
h
ộ
i ngh
ị
HĐND và UBND toàn qu
ố
c.
V
ề

n các kho
ả
n thu này
đề
u mang tính ch
ấ
t c
ưỡ
ng b
ứ
c. V
ớ
i
đặ
c đi
ể
m đó, thu NSNN khác v
ớ
i các
ngu
ồ
n thu c
ủ
a các ch
ủ
th
ể
khác (doanh nghi
ệ
p, tư nhân…) v

- Các kho
ả
n thu t
ừ
thu
ế
, trong đó chia ra thu
ế
tr
ự
c thu và thu
ế
gián thu.
- Các kho
ả
n thu ngoài thu
ế
như phí, l
ệ
phí và các kho
ả
n thu t
ừ
ho
ạ
t
độ
ng kinh t
ế
c

ủ
a chính quy
ề
n t
ứ
c là nh
ữ
ng t
ổ
ch
ứ
c kinh t
ế

do trung ương qu
ả
n l
ý
th
ì
ngu
ồ
n thu c
ủ
a các t
ổ
ch
ứ
c này t
ậ

nh tr
ạ
ng xây d
ự
ng
ch
ồ
ng chéo các cơ s
ở
kinh t
ế
c
ủ
a trung ương và
đị
a phương, tranh giành
ngu
ồ
n nguyên v
ậ
t li
ệ
u, th
ị
tr
ườ
ng tiêu th
ụ
s
ả

do trung ương qu
ả
n l
ý

ở

đị
a phương. Do v
ậ
y,
để

kh
ắ
c ph
ụ
c nh
ữ
ng nh
ượ
c đi
ể
m trên, ch
ế

độ
phân c
ấ
p

n thu v
ẫ
n không
đượ
c
đả
m b
ả
o.
Hi
ệ
n nay, theo lu
ậ
t NSNN s
ử
a
đổ
i, vi
ệ
c phân chia n
ộ
i dung thu NSNN
không d
ự
a vào tính ch
ấ
t s
ở
h
ữ

giúp chính quy
ề
n
đị
a phương ch
ủ

độ
ng b
ố
trí cân
đố
i ngân sách c
ấ
p
m
ì
nh
* Các kho
ả
n thu
đượ
c phân chia theo t
ỷ
l
ệ
đi
ề
u ti
ế

đi
ề
u ti
ế
t các kho
ả
n thu.
T :là t
ổ
ng s
ố
chi theo nhi
ệ
m v
ụ

đượ
c giao.
Q :là t
ổ
ng s
ố
thu c
ố

đị
nh.
K :là thu
ế
doanh thu và thu

ằ
ng gi
ữ
a nhi
ề
u
đị
a phương, s
ố
t
ỉ
nh
có t
ỷ
l
ệ
đi
ề
u ti
ế
t tính ra v
ượ
t quá 100% là quá l
ớ
n nên ngân sách nhi
ề
u
đị
a
phương b

nh và nó
đượ
c áp d
ụ
ng chung
đố
i v
ớ
i t
ấ
t c
ả
các kho
ả
n thu
đượ
c phân chia và
đượ
c xác
đị
nh riêng cho
t
ừ
ng t
ỉ
nh. 23
Các kho

ổ
s
ố
ki
ế
n thi
ế
t.
Thu
ế
thu nh
ậ
p doanh nghi
ệ
p không k
ể
thu
ế
thu nh
ậ
p doanh nghi
ệ
p
c
ủ
a các đơn v
ị
h
ạ
ch toán toàn ngành và thu

ườ
i có thu nh
ậ
p cao.
Thu
ế
chuy
ể
n thu nh
ậ
p ra n
ướ
c ngoài c
ủ
a các t
ổ
ch
ứ
c, cá nhân n
ướ
c
ngoài có v
ố
n
đầ
u tư t
ạ
i Vi
ệ
t nam

ố
ki
ế
n thi
ế
t.
Vi
ệ
c xác
đị
nh t
ỷ
l
ệ
ph
ầ
n trăm phân chia
đượ
c th
ự
c hi
ệ
n như sau:
G
ọ
i:
- T
ổ
ng s
ố

ồ
m s
ố
b
ổ
sung) là B.
- T
ổ
ng s
ố
các kho
ả
n thu phân chia theo t
ỷ
l
ệ
ph
ầ
n trăm gi
ữ
a các c
ấ
p chính
quy
ề
n
đị
a phương
đượ
c h

c:
T
ỷ
l
ệ
ph
ầ
n trăm = [(A-B)+C]: D * 100% 24
N
ế
u A-(B+C) > D th
ì
t
ỷ
l
ệ
ph
ầ
n trăm ch
ỉ

đượ
c tính b
ằ
ng 100% và ph
ầ
n

* T
ỷ
l
ệ
ph
ầ
n trăm phân chia các kho
ả
n thu gi
ữ
a ngân sách các c
ấ
p chính
quy
ề
n
đị
a phương do UBND t
ỉ
nh quy
đị
nh.
Các kho
ả
n thu phân chia:
- Thu
ế
chuy
ể
n quy

t nông nghi
ệ
p.
- Thu
ế
tài nguyên.
- L
ệ
phí tr
ướ
c b
ạ
.
- Thu
ế
tiêu th
ụ

đặ
c bi
ệ
t hàng s
ả
n xu
ấ
t trong n
ướ
c thu vào các m
ặ
t hàng bài

a, đua xe.
PHÂN
ĐỊNH

NGUỒN
THU
GIỮA
NSTƯ VÀ NGÂN SÁCH
TỈNH
.

NGÂN SÁCH TRUNG ƯƠNG
NGÂN SÁCH
ĐỊA
PHƯƠNG 25
Các kho
ả
n thu
100%

1.thu
ế
GTGT hàng nh
ậ
p kh
ẩ
u

)
4.thu
ế
thu nh
ậ
p doanh nghi
ệ
p
c
ủ
a đơn v
ị
h
ạ
ch toán toàn
nghành
5.thu t
ừ
d
ầ
u khí
6.thu nh
ậ
p t
ừ
v
ố
n góp c
ủ
a

không hoàn l
ạ
i
c
ủ
a Chính ph
ủ
các n
ướ
c
8.các kho
ả
n phí, l
ệ
phí theo
quy
đị
nh
9.thu k
ế
t dư NSTƯ
10.các kho
ả
n thu khác.

1.ti
ề
n cho thuê
đấ
t

ế
n
thi
ế
t
5.viên tr
ợ
không hoàn lai c
ủ
a
n
ướ
c ngoài tr
ự
c ti
ế
p cho
đị
a
phương
6.các kho
ả
n phí, l
ệ
phí theo
quy
đị
nh
7.các kho
ả

ả
n thu
phân chia theo
t
ỷ
l
ệ
ph
ầ
n trăm
gi
ữ
a NSTƯ và
ngân sách t
ỉ
nh.
1.thu
ế
GTGT (tr
ừ
thu
ế
GTGT hàng nh
ậ
p kh
ẩ
u và ho
ạ
t
độ

ố
ki
ế
n thi
ế
t)
3.thu
ế
thu nh
ậ
p
đố
i v
ớ
i ng
ườ
i có thu nh
ậ
p cao
4.thu
ế
chuy
ể
n thu nh
ậ
p ra n
ướ
c ngoài
5.thu t
ừ

ề
n s
ử
d
ụ
ng
đấ
t
2.thu
ế
nhà
đấ
t
3.thu
ế
s
ử
d
ụ
ng
đấ
t nông nghi
ệ
p
4.thu
ế
tài nguyên
5.thu
ế
tiêu th

ề
các kho
ả
n chi NSNN
Chi NSNN là s
ố
ti
ề
n mà Nhà n
ướ
c chi t
ừ
qu
ỹ
ngân sách
để
th
ự
c hi
ệ
n
ch
ứ
c năng và nhi
ệ
m v
ụ
c
ủ
a m

n các
ngành kinh t
ế

đấ
t n
ướ
c,
đặ
c bi
ệ
t là các ngành m
ũ
i nh
ọ
n th
ì
cơ c
ấ
u chi
NSNN
đượ
c phân theo ngành kinh t
ế
qu
ố
c dân (ngành công nghi
ệ
p, nông
nghi

õ
ngay nhu
ồ
n ngân sách phân b
ổ
cho
m
ỗ
i cơ quan Nhà n
ướ
c, chi ngân sách Nhà n
ướ
c
đượ
c phân lo
ạ
i theo t
ổ

ch
ứ
c c
ủ
a cơ quan Nhà n
ướ
c (theo t
ừ
ng b
ộ
, cơ quan Nhà n

ậ
p d
ự
toán, quy
ế
t
đị
nh d
ự
toán, th
ự
c hi
ệ
n
phân c
ấ
p và qu
ả
n l
ý
, s
ử
d
ụ
ng kinh phí NSNN cho t
ừ
ng m
ụ
c đích và t
ừ

ụ
…Nói chung, m
ỗ
i
cách phân lo
ạ
i
đề
u có m
ụ
c đích và
ý
ngh
ĩ
a riêng, chúng có nét chung là
cho bi
ế
t m
ộ
t cách toàn di
ệ
n
ả
nh h
ưở
ng ng
ắ
n h
ạ
n ho

ổ
i.

Trích đoạn Nguyên nhân:

---