NGUYỄN NGỌC PHỤC – Ảnh hưởng của thời điểm ghép đàn 1

ẢNH HƯỞNG CỦA THỜI ĐIỂM GHÉP ĐÀN VÀ TIẾP XÚC TRƯỚC CAI SỮA
ĐẾN NĂNG SUẤT LỢN CON SAU CAI SỮA

Nguyễn Ngọc Phục*, Trịnh Hồng Sơn, Đinh Hữu Hùng

Nguyễn Văn Thọ và Nguyễn Thành Chung
Trung tâm nghiên cứu lợn Thuỵ Phương
*Tác giả liên hệ: Nguyễn Ngọc Phục, Trung tâm Nghiên cứu lợn Thụy Phương -Từ Liêm - Hà Nội
Tel: (04) 38.389.774 / 0983.052.811; Fax: (04) 38.389.966; E-mail:
ABSTRACT
Effects of pre-weaning social contact and post-weaning mixing time on performance

of weaned piglets up to 60 days of age
A total of 159 piglets from 16 litters was used to evaluate the effects of pre-weaning social contact (Socialising
vs No socialising of litters) and post-weaning mixing time (morning vs evening mixing) on performance of
weaned piglets for their next developmental periods. Pigs were randomly allotted to four treatments in a 2 x 2
factorial arrangement. Piglets of litters of Socialising groups were allowed to socialise within litters from day 14
of age by removing the bar of farrowing pens while litters of piglets of No socialising were kept separately. At
weaning, pigs of morning mixing group were moved in the morning (8
h
00) and the others – in the evening
(20
h
00). The mixing time post-weaning did not affect piglets’ growth, feed consumption, feed conversion ratios
and percentage of piglets injured and diarrhoea (P>0.05). In contrary, socialising of litters at the age of 14 days


2

Chúng tôi giả thiết, nếu cho lợn con tiếp xúc với nhau trước khi cai sữa 2 tuần và chuyển ghép
đàn vào (20 giờ) buổi tối có thể làm giảm tác hại của việc ghép đàn sau cai sữa và do đó cải
thiện được năng suất của lợn con giai đoạn tiếp theo. Mục tiêu của đề tài nhằm: đánh giá mức
độ ảnh hưởng của phương pháp này đến năng suất của lợn con từ cai sữa đến 60 ngày tuổi.
VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Vật liệu và bố trí thí nghiệm
Tổng số 159 lợn con cai sữa từ 16 ổ lợn nái nuôi con dòng VCN21 (nguồn gốc dòng C22 PIC)
có ngày đẻ cách nhau 3-5 ngày được chọn bố trí đều vào các lô thí nghiệm theo kiểu 2 x 2
nhân tố. Lô ghép buổi sáng và lô ghép buổi tối, mỗi lô có 8 ổ. Số ổ lợn con mỗi lô được bố trí
làm 2 nhóm (4 ổ/nhóm: Có tiếp xúc trước cai sữa từ ngày tuổi 14 bằng cách bỏ các vách ngăn
giữa 2 ô liền kề và nhóm Không tiếp xúc trước (không bỏ vách ngăn giữa 2 ô).
Tất cả lợn con được cai sữa 23-25 ngày tuổi. Vào ngày cai sữa lợn con, tất cả lợn nái mẹ được
chuyển đi cùng lúc vào buổi sáng và để lại lợn con thí nghiệm tại chỗ tiếp tục cho ăn thức ăn
Tập ăn trong 4 ngày tiếp theo. Vào ngày thứ 5 sau tách mẹ, tất cả lợn con được chuyển sang
chuồng sau cai sữa. Lợn con thuộc các nhóm của mỗi lô được ghép với nhau. Lợn con thuộc
lô ghép buổi sáng được chuyển và ghép đàn lúc 8h00 sáng, lợn con thuộc lô ghép buổi tối
được chuyển và ghép đàn lúc 20h (tối).
Lợn con theo mẹ được cho tập ăn từ 10 ngày tuổi bằng TĂ tập ăn (Creep feed). Sau khi tách
mẹ, lợn con được nuôi tiếp bằng TĂ tập ăn và chuyển dần sang TĂ dành riêng cho lợn con cai
sữa (Prestarter), sau đó chuyển dần sang TĂ lợn choai (Starter) theo qui trình hiện hành của
Trung tâm nghiên cứu lợn Thụy Phương. Tất cả thức ăn đều là TĂ hỗn hợp dạng viên. Lợn
con được cho ăn và uống nước tự do.
Các chỉ tiêu nghiên cứu
Khối lượng lợn con tại các thời điểm chuyển ghép đàn sau cai sữa 10 ngày (ngày thứ 10), 20
ngày (ngày thứ 20) và 35 ngày (ngày thứ 35).
Tiêu tốn TĂ (kg/kg) và lượng tiêu thụ TĂ bình quân/con/ngày ở từng giai đoạn tương đương
các thời điểm ngày 10, ngày 20 và ngày 35 từ thời điểm ghép đàn sau cai sữa.

Thời điểm ghép đàn Tiếp xúc trước CS P
Bu
ổi sáng
(n=81)
Buổi tối
(n=78)
Có
(n=81)
Không
(n=78)
Ngày sau
ghép đàn
Mean

SE Mean

SE Mean

SE Mean

SE
Thời
điểm
ghép
đàn
Tiếp
xúc
trước
CS
Tương

14,31

0,20

12,62

0,22

0,766

0,001

0,148
Ngày 35 21,45

0,25

21,47

0,26

22,32

0,26

20,60

0,27

0,966

ghép
đàn
Tiếp
xúc
trước
CS
Tương
tác
Ngày 0 - 10 75,78

8,80

79,21

8,97

120,55

8,93

34,43

9,10

0,787

0,001

0,425


530,67

14,24

534,13

14,19

532,03

14,46

0,811

0,919

0,751

Toàn kỳ 397,83

6,90

398,25

7,03

421,33

7,00


Thời điểm ghép đàn Tiếp xúc trước cai sữa
Chỉ tiêu
Bu
ổi
sáng
Bu
ổi
tối
Mức
thay đổi
b

Có
Không
M
ức
thay đổi
b

Tiêu tốn thức ăn
Ngày 0 - 10 2,46

1,96



-0,09

Toàn kỳ
1,31

1,44

0,13

1,29

1,46

-0,17

Mức tiêu thụ thức ăn
Ngày 0 - 10 0,13

0,16

0,03

0,18

0,12

0,06

Ngày 10 - 20 0,54


0,54

0,28

(Mean : Giá trị trung bình bình phương tối thiểu, SE: sai số chuẩn);
a
Mức thay đổi = Ghép đàn buỏi tối – Ghép
đàn buổi sang ;
b
Mức thay đổi = Có tiếp xúc trước CS – Không tiếp xúc trứơc CS
Bảng 3 trình bày kết quả về ảnh hưởng của thời điểm chuyển ghép đàn và tiếp xúc trước cai
sữa đến khả năng sử dụng TĂ của lợn thí nghiệm ở các giai đoạn khác nhau sau ghép đàn. Kết
quả phân tích thống kê không cho thấy bất kỳ ảnh hưởng nào có ý nghĩa (P>0,05) đối với tất
các chỉ tiêu về tiêu tốn TĂ cũng như mức tiêu thụ TĂ bình quân/con/ngày. Tuy nhiên, các giá
trị tuyệt đối của số liệu cho thấy ghép đàn vào buổi tối làm giảm tiêu tốn TĂ trong 10 ngày
đầu sau ghép đàn (0,5 kg/kg). Nhưng trong thời gian còn lại, mức tiêu tốn TĂ lại tăng làm cho
toàn kỳ sau cai sữa tăng 0,13 kg (8,85%). Mức mức tiêu thụ TĂ bình quân/ngày cũng thay đổi
theo hướng là tăng khả năng ăn vào của lợn nhóm ghép đàn buổi tối, trong đó mức tăng chung
toàn kỳ 0,25 kg/ngày/con. Tương tự như ảnh hưởng của thời điểm chuyển ghép đàn, kết quả
phân tích thống kê cho thấy việc cho lợn con tiếp xúc trước khi cai sữa cũng không ảnh hưởng
đến các chỉ tiêu tiêu tốn TĂ cũng như mức tiêu thụ TĂ (P>0,05). Tuy nhiên, giá trị tuyệt đối
cho thấy lợn con được tiếp xúc trước cai sữa có mức tiêu tốn TĂ thấp hơn so với nhóm không
được tiếp xúc trước cai sữa ở tất cả cả các giai đoạn thí nghiệm. Đặc biệt, khoảng thời gian 10
ngày đầu sau ghép đàn, mức tiêu tốn TĂ của nhóm không tiếp xúc trước cai sữa cao gấp đôi
nhóm có tiếp xúc trước cai sữa. Đối với khả năng tiêu thụ TĂ bình quân/con/ngày, lợn thuộc
nhóm có tiếp xúc trước tiêu thụ lượng TĂ cao hơn nhóm không tiếp xúc trước cai sữa, với
mức tăng toàn kỳ là 0,28 kg/con/ngày. Điều đặc biệt là mức chênh lệch về tiêu tốn TĂ và mức
tiêu thụ TĂ đều cao ở 10-20 ngày đầu, sau đó mức chênh lệch giảm dần khi xa ngày ghép đàn.
Tỉ lệ lợn con bị tổn thương và tiêu chảy sau ghép đàn

2111

24Tỉ lệ tổn thương (%) 17,28

26,92

0,145

13,58

30,77

0,049

Số con tiêu chảy 8

1010

8
do đó mức tiêu thụ thức ăn giảm. Theo Ogunbameru và cs, (1992), ghép đàn sau tách mẹ lúc
20 giờ tối sẽ tốt hơn vì làm tăng lượng TĂ tiêu thụ đến 5% và tăng khối lượng bình quân/ngày
cao hơn 6% so với lô đối chứng cai sữa lúc 8 giờ sáng. Với biện pháp cho lơn con tiếp xúc
trước khi ghép đàn một thời gian nhất định đã làm giảm rõ rệt ảnh hưởng của stress do cai sữa
gây ra. Theo Kerr và cs. (2005) và Sutherland và cs. (2006) thì ảnh hưởng stress do ghép đàn
cùng với thiếu diện tích chuồng và nhiệt độ cao đều dẫn đến giảm khối lượng cũng như tăng
khối lượng bình quân/ngày ở những ổ lợn ghép từ những đàn khác nhau. Tuy nhiên, nếu lợn
con được tiếp xúc với nhau từ khi còn bú mẹ, khi ghép đàn vào thời điểm cai sữa sẽ giảm hiện
tượng đánh nhau và do đó làm tăng khả năng tiêu thụ thức ăn và duy trì được tốc độ sinh
trưởng. Trong thí nghiệm này, tỉ lệ lợn con bị tổn thương do đánh nhau sau ghép đàn ở nhóm
không tiếp xúc trước cai sữa cao gấp đôi so với nhóm có tiếp xúc trước cai sữa cho thấy tác
dụng tích cực của việc tiếp xúc sớm khi lợn còn đang trong giai đoạn theo mẹ. Đồng thời mức
tiêu thụ TĂ của các ổ lợn con ghép đàn buổi tối được và tiếp xúc nhau trước khi cai sữa đều
tăng, do đó làm cho khả năng tăng khối lượng bình quân/ngày cũng tăng.
Ngoài ra, ảnh hưởng của stress do ghép đàn kéo dài trong vòng 20 ngày đầu sau ghép đàn.

VIỆN CHĂN NUÔI - Tạp chí Khoa học Công nghệ Chăn nuôi - Số 18-Tháng 6-2009

6

Giai đoạn sau đó, sinh trưởng của lợn con nhóm này đã theo kịp nhóm được tiếp xúc trước cai
sữa. Các nghiên cứu của Nguyễn Ngọc Phục và cs, (2007); Kerr và cs, (2005); Fabian và cs,
(2002) cũng cho thấy, lợn con có khả năng chịu đựng stress bằng cách giảm lượng TĂ tiêu
thụ, do đó tăng khối lượng cơ thể. Khi các yếu tố stress bị yếu đi hoặc không còn thường
xuyên xuất hiện thì hiện tượng tăng bù về mức tiêu thụ TĂ cũng như khối lượng cơ thể sẽ
diễn ra. Như vậy, việc ghép đàn có ảnh hưởng rất lớn đến năng suất của lợn con sau cai sữa.
Việc giảm stress do ghép đàn có thể thực hiện bằng cách cho lợn con của các ổ khác nhau tiếp
xúc với nhau ngay từ khi còn bú mẹ, khoảng 2 tuần trước khi cai sữa có thể tác động có lợi
cho sinh trưởng của chúng.
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ