Kinh doanh trên internet – đi tìm mô
hình phù hợp
Từ trước tới nay, hầu như tất cả các
mô hình KD dựa vào Internet đều xuất phát từ giả định người tiêu
dùng được hưởng miễn phí mọi dịch vụ, nhà kinh doanh tìm cách
thu tiền từ quảng cáo hay từ các nguồn khác. Nhiều công ty thay
nhau ra đời và thay nhau lụi tàn trong khi cộng đồng DN loại này
vẫn loay hoay tìm lối ra.
Cho đến nay, đã định hình một tâm lý người ta vào Internet để
hưởng các sản phẩm và dịch vụ miễn phí, từ tin tức, e-mail, lưu trữ
đến chia sẻ hình ảnh, chia sẻ nội dung… Không ai nghĩ mình phải
trả tiền để đọc tin trên các báo điện tử chẳng hạn. Vì thế, trong thời
kỳ dot.com vào cuối những năm 1990, các công ty đủ loại hình
mọc lên như nấm, tiền đầu tư từ các quỹ mạo hiểm rót vào, nhà
kinh doanh không bận tâm lắm đến việc thu phí vì nghĩ cứ thu hút
người ta vào với mình trước đã, chuyện lời lỗ tính sau. Sự sụp đổ
của phong trào công ty dot.com như thế vào đầu những năm 2000
chỉ làm lắng dịu tham vọng của những người lắm ý tưởng nhưng
thiếu óc kinh doanh. Sau mấy năm, ý tưởng Web 2.0 lại trỗi lên,
nhất là khi kết nối băng thông rộng giúp người sử dụng truy cập
Internet dễ dàng và thường trực. Tuy nhiên, tâm lý “của chùa” trên
mạng vẫn ngự trị. Hiện nay, trừ một số trường hợp hãn hữu như
Google, hầu hết các công ty kinh doanh trên Internet vẫn không thể
đưa ra một mô hình phát triển bền vững, không dựa vào việc cân
đối thu chi mà chỉ trông cậy vào các nguồn đầu tư rót tiền cho họ
duy trì hoạt động.
Sự thành công của Google và các loại hình dịch vụ miễn phí tương
tự như Facebook, Twitter, YouTube, MySpace làm nhiều người
lầm tưởng rằng doanh thu quảng cáo trên các trang miễn phí như
thế sẽ là động lực phát triển lâu dài. Thật ra, chúng vẫn đang lỗ
nặng nhưng nhờ bán lại cho các hãng lớn (như MySpace bán cho

nhanh hơn các nước phương Tây. Đã xuất hiện các loại hình kinh
doanh dựa vào chiếc máy điện thoại di động làm phương tiện thanh
toán dễ dàng tiện lợi như tải nhạc chuông, tải hình ảnh. Sắp tới ắt
sẽ có chuyện bán hàng trả tiền bằng điện thoại di động. Ví dụ vào
trang mua hoa giao tận nhà, người ta chọn hoa, chọn mã hàng,
xong rồi điền thông tin địa chỉ cần gửi, còn đến khâu thanh toán,
họ sẽ dùng điện thoại di động bấm vào số mà chủ trang web cung
cấp để được trừ tiền mua hoa. Mô hình như thế có thể áp dụng cho
mọi loại giao dịch thông thường như mua sách, thuê DVD, mua
pizza, đủ loại. Nếu ngày xưa thương mại điện tử không thể cất
cánh ở những nước như Việt Nam vì hệ thống chi trả không bảo
đảm, không phổ biến thì ngày nay hàng chục triệu chiếc điện thoại
di động có thể đóng vai trò tài khoản chuyển dịch dễ dàng từ người
mua đến người bán. Có lẽ sẽ đến cái ngày chúng ta sẵn lòng bị trừ
một khoản tiền rất nhỏ bằng một tin nhắn để được đọc một tin
nóng hổi, độc quyền của một tờ báo nào đó