NGHIÊN CỨU QUAN ĐIỂM CỦA HỐ CHÍ MINH VỀ ĐỘI NGŨ
CÁN BỘ CÔNG CHỨC TRONG TÁC PHẨM “SỬA ĐỔI LỐI LÀM VIỆC”
VẬN DỤNG VÀO VIỆC XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ
CÁN BỘ CÔNG CHỨC Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

CN. ĐINH QUANG THÀNH
Bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh
Khoa Lý luận chính trị
Trường Đại học Giao thông Vận tải

Tóm tắt: “Sửa đổi lối làm việc” là một tác phẩm quan trọng của Hồ Chí Minh. Trong
tác phẩm đó Hồ Chí Minh đã nêu lên những vấn đề quan trọng cốt lõi về việc xây dựng đội
ngũ cán bộ công chức nhằm đáp ứng yêu cầu của công cuộc kháng chiến kiến quốc. Những
quan điểm đó của Người đến nay vẫn còn nguyên giá trị đối với việc xây dựng đội ngũ cán bộ
công chức đáp ứng với yêu cầu của sự nghiệp đổi mới xây dựng CNXH.
Summary: “Sua doi loi lam viec” is an important book of Ho Chi Minh. In this book, Ho
Chi Minh presented many imfortant problems in constituting for the group of leaders and
staffs in Viet Nam wars. These problems is very imfortant in constituting for the group of
leaders and staffs in Viet Nam today.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
MLN-
VTKT
Năm 1947, khi cuộc kháng chiến của
nhân dân ta đang ở giai đoạn khó khăn. Khi
chính quyền nhân dân mới xây dựng đang gặp
một số vấn đề về cơ cấu tổ chức và nhất là sự
tha hoá quyền lực của một số cán bộ, đảng
viên ảnh hưởng đến uy tín của chính phủ với
nhân dân. Lúc bấy giờ, dù rất bận nhưng ý
thức được tính chất nguy hiểm của sự tha hoá

Một là: Hồ Chí Minh chỉ ra vai trò của
cán bộ. Người xác định “cán bộ là gốc của mọi
công việc” “công việc thành công hay thất bại là do cán bộ tốt hay kém”. Xác định vai trò của
cán bộ như vậy, Hồ Chí Minh tránh được thái
cực tuyệt đối hoá vai trò của cán bộ coi cán bộ
là quyết định tất cả. Thực chất, cán bộ chỉ
quyết định trong một phạm vi, một giới hạn
nhất định của công việc. Ngay trong mối quan
hệ với đường lối, với tổ chức và cơ chế, chính
sách cán bộ cũng không thể tự quyết định tất cả
cán bộ vừa là quyết định vừa bị quyết định, vừa
là nguyên nhân vừa là kết quả. Hồ Chí Minh
xác định vai trò của cán bộ trong mối quan hệ
với công việc như vậy là rất sáng tạo, cụ thể, rõ
ràng, khoa học.
Hai là: Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Hồ
Chí Minh quan tâm trước hết đến việc huấn
luyện cán bộ. Cán bộ là việc gốc của cách
mạng nên huấn luyện cán bộ là việc gốc của
Đảng. Người chỉ ra những khuyết điểm trong
việc huấn luyện cán bộ đồng thời cũng chỉ ra
nội dung và cách thức huấn luyện cán bộ là:
- Huấn luyện nghề nghiệp thì làm việc gì
học việc ấy. Cán bộ ở ngành nào thì phải học
cho thành thạo công việc ở ngành ấy.
MLN-
VTKT

huấn luyện”.
Ba là: lựa chọn cán bộ. Lựa chọn cán bộ
là vấn đề rất hệ trọng. Làm sao chọn được
những cán bộ có phẩm chất, năng lực, uy tín
thật sự. Cần loại bỏ những cán bộ coi địa vị
lãnh đạo là chỗ mưu cầu danh lợi. Những
người đó thường chạy chọt, luồn lách bằng
mọi cách đạt cho được địa vị mặc dù tư cách
của họ không xứng với chức danh đó. Có
người tỏ ra hăng hái, sốt sắng, tích cực chưa
hẳn đã có động cơ đúng và tốt. Người có đức,
có tài thường không phô trương ồn ào. Chọn
cán bộ cần xem xét họ ở trạng thái động chứ
không phải chỉ ở trạng thái tĩnh. Đánh giá họ
qua những tình huống gay cấn, khi gặp khó
khăn, phức tạp chứ không chỉ lúc thuận lợi.
Hồ Chí Minh đưa ra chuẩn mực để chọn
cán bộ, gồm bốn điểm sau:
- Những người đã tỏ ra rất trung thành và
hăng hái trong công việc, trong lúc đấu tranh.
- Những người liên lạc mật thiết với dân
chúng, hiểu biết dân chúng. Luôn luôn chú ý
đến lợi ích của dân chúng.
- Những người có thể phụ trách các vấn
đề, trong những hoàn cảnh khó khăn.
Ai sợ phụ trách và không có sáng kiến thì
không phải là người lãnh đạo. Người lãnh đạo
đúng cần phải: khi thất bại không hoang
mang, khi thắng lợi không kiêu ngạo. Khi thi
hành các nghị quyết thì phải kiên quyết gan

công việc, hay a dua, tìm việc nhỏ mà làm,
trước mặt thì theo mệnh lệnh sau lưng thì trái
mệnh lênh, hay công kích người khác, hay tự
tâng bốc mình, những người như thế, tuy họ
làm được việc, cũng không phải là cán bộ tốt.
MLN-
VTKT
b. Khéo dùng cán bộ
Hồ Chí Minh cho rằng không có ai cái gì
cũng tốt, cái gì cũng hay. Vì vậy, phải khéo
dùng người, sửa chữa khuyết điểm cho họ,
giúp đỡ ưu điểm của họ. Người phê phán tình
trạng không biết tuỳ tài mà dùng người, như:
thợ rèn thì bảo đi đóng tủ, thợ mộc thì bảo đi
rèn dao. Thành thử cả hai người đều lúng
túng. Nếu biết tuỳ tài mà dùng người, thì hai
người đều thành công.
Người cũng phê phán những người khi
dùng cán bộ phạm những chứng bệnh sau đây:
1. Ham dùng người bà con, anh em quen biết,
bầu bạn, cho họ là chắc chắn hơn người ngoài.
2. Ham dùng những kẻ khéo nịnh hót
mình, mà chán ghét những người chính trực.
3. Ham dùng những người tính hợp với
mình mà tránh những người tính tình không
hợp với mình.
Vì những bệnh đó, kết quả là những
người kia làm bậy, mình cũng cứ bao dung,
che chở, bảo hộ, khiến cho chúng càng ngày
càng hư hỏng. Đối với những người chính

vì cổ động cho đồng chí khác thêm hăng hái.
Như thế công việc nhất định chạy.
Cất nhắc cán bộ không nên làm như “giã
gạo”. Nghĩa là trước khi cất nhắc không xem xét
kỹ. Khi cất nhắc rồi không giúp đỡ họ. Khi họ sai
lầm thì đẩy xuống, chờ lúc họ làm khá lại cất
nhắc lên. Một cán bộ bị nhắc lên thả xuống ba lần
như thế là hỏng cả đời. Đối với cán bộ, chẳng những phải xem xét rõ ràng trước khi cất nhắc.
Mà sau khi cất nhắc vẫn phải giúp đỡ họ…
Nếu để sai lầm và khuyết điểm trở nên to
tát rồi mới đem ra “chỉnh” một lần, thế là
“đập” cán bộ. Cán bộ bị “đập” mất cả lòng tự
tin, người hăng hái cũng hoá thành nản chí, từ
nản chí đi đến vô dụng. Vì vậy hễ thấy cán bộ
sai lầm, phải lập tức sửa chữa ngay.
d. Thương yêu cán bộ
Yêu thương cán bộ không phải là vỗ về,
nuông chiều, thả mặc. Hồ Chí Minh nhắc nhở giúp
đỡ cán bộ học tập, công tác tiến bộ ngày càng
nhiều, quan tâm giúp đỡ cán bộ giải quyết những
khó khăn trong đời sống, sinh hoạt hàng ngày.
e. Phê bình cán bộ
Hồ Chí Minh nhắc nhở: người đời ai
cũng có khuyết điểm. Có làm việc thì có
khuyết điểm. “Chúng ta không sợ sai lầm
khuyết điểm, chỉ sợ không chịu cố gắng sửa
chữa sai lầm và khuyết điểm. Và càng sợ

hợp với từng ngành, từng địa phương.
- Đảng, Nhà nước cần có sự chỉ đạo tập
trung thống nhất trong toàn bộ công tác cán
bộ tránh chồng chéo, trùng lắp trong chỉ đạo
công tác cán bộ.
- Phải gắn đào tạo với bố trí, sử dụng,
công tác đào tạo chỉ đạt hiệu quả cao khi cán
bộ được bố trí, sử dụng hợp lý. Công tác dào
tạo phải gắn với yêu cầu của xã hội, của các
ngành trung ương và địa phương. Cần có biện
pháp kiểm định chất lượng đào tạo cán bộ,
giao nhiệm vụ đào tạo cho những cơ sở tốt,
giải thể những cơ sở đào tạo cán bộ không đạt
chất lượng, không đáp ứng yêu cầu xã hội.
III. KẾT LUẬN
Như vậy, dù ra đời cách đây hơn 60 năm
nhưng những quan điểm về cán bộ trong tác
phẩm “Sửa đổi lối làm việc” vẫn còn mang tính
thời sự sâu sắc. Nó vẫn đóng vai trò là kim chỉ
nam cho Đảng và Nhà nước ta về công tác cán
bộ. Có thể nói “Sửa đổi lối làm việc” là một tác
phẩm nhỏ mang tầm không nhỏ.
Ti liệu tham khảo
[1]. Ban tổ chức cán bộ chính phủ; Đạo đức, phong
cách lề lối làm việc của cán bộ, công chức theo tư
tưởng Hồ Chí Minh; nhà xuất bản Chính trị Quốc
gia; Hà Nội; 1998.
[2]. Hồ Chí Minh toàn tập; tập 5; nhà xuất bản
Chính trị Quốc gia; Hà Nội; 1995.
[3]. Đai tướng Võ Nguyên Giáp (chủ biên); Tư tưởng