103
TẠP CHÍ KHOA HỌC, ðại học Huế, Số 66, 2011

NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
ðÁP ỨNG YÊU CẦU TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
TRONG GIAI ðOẠN HIỆN NAY
Phạm Thế Kiên, ðại học Huế
TÓM TẮT
Trong ñiều kiện pháp luật ñược ban hành ngày càng nhiều, nội dung ña dạng, ñiều
chỉnh nhiều loại quan hệ xã hội phục vụ tiến trình ñổi mới và hội nhập quốc tế, hoạt ñộng phổ
biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) ngày càng có vai trò quan trọng trong việc góp phần nâng
cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, quản lý xã hội và nâng cao trình ñộ văn hoá pháp lý
của công dân.
Hiệu quả công tác PBGDPL một mặt phụ thuộc vào nội dung, hình thức; mặt khác phụ
thuộc vào các yếu tố khác như thể chế, con người và tài chính trong quá trình tổ chức PBGDPL.
Nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL cần sự tác ñộng cùng chiều của nhiều mặt và
nhiều yếu tố trên.

1. ðặt vấn ñề
Công tác PBGDPL ở Việt Nam ñã và ñang ngày càng khẳng ñịnh vai trò là một
bộ phận không thể tách rời của quá trình xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực hiện
pháp luật. Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ñược ñề ra như một
nhiệm vụ rất quan trọng. Nhà nước pháp quyền ñòi hỏi tính tối thượng của luật, mọi
công dân sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật. Thực hiện nhiệm vụ này,
PBGDPL ñược coi là cầu nối ñể ñưa pháp luật vào cuộc sống, góp phần nâng cao hiệu
lực và hiệu quả quản lý Nhà nước, quản lý xã hội bằng pháp luật.
2. Nội dung
Trong những năm qua, công tác PBGDPL ñã có những bước phát triển mới, ñạt
nhiều kết quả trong việc nâng cao hiểu biết, ý thức tôn trọng và tự giác chấp hành pháp

Liên Bộ Tài chính - Tư pháp ñã ban hành Thông tư liên lịch số 73/2010/TTLT-BTC-
BTP hướng dẫn việc lập, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí bảo ñảm cho công tác
PBGDPL thay thế cho Thông tư số 63/2005/TT-BTC ngày 05/8/2005 của Bộ Tài chính
về việc Hướng dẫn việc quản lý và sử dụng kinh phí bảo ñảm cho công tác PBGDPL.
ðây cũng chính là thuận lợi một mặt ñảm bảo tính ổn ñịnh, liên tục, thống nhất của hoạt
ñộng PBGDPL, mặt khác, giải quyết ñược nghịch lý lâu nay trong việc phân bổ ngân
sách cho công tác này khi quá phụ thuộc vào nhận thức của lãnh ñạo ñịa phương, nơi ít
nơi nhiều; nơi cần nhiều lại ñược phân bổ ít; nơi cần ít lại phân bổ nhiều.
Với vị trí, vai trò ngày càng quan trọng của công tác PBGDPL, thể chế cho công
tác PBGDPL ñã từng bước ñược tăng cường. ðặc biệt, trong những năm gần ñây, tác
dụng của việc ban hành thể chế cho công tác này thể hiện rõ trong kết quả thực hiện
hoạt ñộng PBGDPL. Các cấp ủy ðảng, chính quyền, các ngành, ñịa phương ñã ngày
càng quan tâm ñầu tư, triển khai thực hiện có hiệu quả hoạt ñộng PBGDPL. PBGDPL
ñược thực hiện có nề nếp, quy mô và bài bản hơn, sự phối hợp giữa các cơ quan có liên
quan ñược tăng cường. Tuy nhiên, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về PBGDPL
còn tản mạn, chưa ñồng bộ, ña phần là các văn bản mang tính chủ trương, chính sách
hoặc các kế hoạch hành ñộng. PBGDPL là hoạt ñộng liên quan ñến tất cả các ngành, các
ñịa phương và toàn bộ ñời sống xã hội, song chưa ñược ñiều chỉnh bằng một văn bản có
giá trị pháp lý cao như Luật, Nghị quyết của Quốc hội ñể xác ñịnh rõ cơ chế, trách 105
nhiệm của từng ngành, từng tổ chức, cá nhân nên vẫn còn gặp nhiều vướng mắc trong
quá trình triển khai và phối hợp thực hiện.
Hiệu quả công tác PBGDPL phụ thuộc rất nhiều vào một yếu tố không thể thiếu
chính là ñội ngũ báo cáo viên và tuyên truyền viên pháp luật. ðiều ñó ñòi hỏi chúng ta
phải tăng cường xây dựng ñội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật vững mạnh
cả về số lượng và chất lượng, có phẩm chất chính trị tốt, trình ñộ chuyên môn vững
vàng, có kỹ năng truyền ñạt, am hiểu pháp luật và kiến thức xã hội, có như vậy mới ñáp
ứng ñược yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Trong những năm qua, về vấn ñề nhân

là các cơ quan nhà nước và các tổ chức chính trị xã hội. Trong ñó, Nhà nước giữ vai trò 106
nòng cốt trong thực hiện, tổ chức thực hiện PBGDPL; khuyến khích, tạo ñiều kiện ñể
Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc các cấp và các tổ chức thành viên, các tổ chức và cá nhân
khác tham gia vào công tác này.
Vậy, cốt lõi của vấn ñề này chính là phải xác ñịnh rõ trách nhiệm của các cơ
quan nhà nước và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan như thế nào? Cơ chế phối hợp này
phải ñược luật hóa. Hiện nay, cơ chế này mới chỉ dừng lại ở việc quy ñịnh Bộ Tư pháp
làm ñầu mối là chưa thỏa ñáng và cũng mới chỉ xác ñịnh nhiệm vụ chung chung của các
Bộ, ngành và giữa các nhiệm vụ này còn có sự chồng chéo nhất ñịnh. ðể công tác
PBGDPL phát huy hiệu quả cần quy ñịnh rõ cơ chế pháp lý phối hợp giữa các cơ quan,
tổ chức chính trị, xã hội trong công tác PBGDPL.
Bên cạnh việc xác ñịnh rõ trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, tổ chức chính
trị xã hội thì cần huy ñộng sức mạnh của toàn xã hội tham gia công tác này. Coi công
tác PBGDPL là một dịch vụ công nhưng cần ñược xã hội hóa. Nếu làm ñược ñiều này,
pháp luật sẽ ñi ñược tận cùng ngõ ngách của ñời sống xã hội.
ðối với vấn ñề nhân lực, cần lập dự báo nguồn nhân lực cho công tác PBGDPL
trong những năm tới ñây, nhất là khi Luật PBGDPL sắp ñược ban hành. Hiện nay, trong
lĩnh vực PBGDPL, thế hệ trẻ là ñội ngũ năng ñộng, ñược ñào tạo cơ bản, tuy kinh
nghiệm còn ít nhưng bù vào ñó là sự nhiệt tình, hăng say, luôn hướng tới những vấn ñề
lớn của xã hội và mong muốn ñược cống hiến. Cần tổ chức tập huấn và cung cấp tài liệu
hướng dẫn, giới thiệu những kinh nghiệm vào nghề cho cán bộ trẻ làm công tác tư pháp,
trong ñó có hoạt ñộng PBGDPL.
Ngoài việc thường xuyên triển khai việc PBGDPL kịp thời, có tính cập nhật, nội
dung phù hợp với các ñối tượng thụ hưởng, việc thực hiện công tác PBGDPL nói chung
và triển khai các hình thức PBGDPL nói riêng còn phải gắn chặt với công tác vận ñộng
nhân dân chấp hành pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật. Lồng ghép các hoạt ñộng
tuyên truyền với việc thực hiện các cuộc vận ñộng, các phong trào ñang thực hiện tại cơ

bằng pháp luật.
Nhằm tạo những chuyển biến tích cực trong việc nâng cao hiệu quả công tác
PBGDPL, trong thời gian tới, ðại học Huế tiếp tục lựa chọn nội dung phổ biến phù hợp
với các ñối tượng. ðối với cán bộ, viên chức nội dung PBGDPL tập trung vào các văn
bản pháp luật trong những lĩnh vực liên quan trực tiếp và phục vụ cuộc sống của cán bộ,
viên chức, phục vụ các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng và
những lĩnh vực ñược dư luận quan tâm hoặc có nhiều khiếu kiện, gây bức xúc trong xã
hội thuộc ba nhóm vấn ñề chính. Thứ nhất là các quy ñịnh về cán bộ, viên chức; thực
hành tiết kiệm, chống lãng phí, chống tham nhũng, hội nhập kinh tế quốc tế, thực hiện
quy chế dân chủ ở cơ quan, ñơn vị; khiếu nại, tố cáo; thi ñua, khen thưởng Thứ hai,
các quy ñịnh pháp luật mới liên quan như Bộ Luật Dân sự, Luật ðất ñai, Bộ Luật tố
tụng Dân sự Thứ ba, Luật Giáo dục, các văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục và
các văn bản liên quan trực tiếp ñến công tác chuyên môn như các chương trình giáo dục
mới, cuộc vận ñộng “hai không” với bốn nội dung và về ñạo ñức nhà giáo, …
ðối với học sinh, sinh viên, tiếp tục giảng dạy môn học Pháp luật ñại cương cho
các lớp ñại học. Bên cạnh ñó, tích hợp các nội dung pháp luật liên quan vào một số môn
học khác như các môn giáo dục quốc phòng, luật chuyên ngành… Phổ biến các nội
dung pháp luật liên quan trực tiếp ñến học sinh, sinh viên như quyền và nghĩa vụ cơ bản
của công dân, lý luận cơ bản về pháp luật phục vụ cho việc tìm hiểu và thực hiện pháp
luật, về an toàn giao thông, phòng chống ma tuý, HIV/AIDS, về bảo vệ môi trường, quy
chế thi cử và các quy ñịnh cụ thể liên quan ñến cuộc sống và học tập của học sinh, sinh
viên.
ði liền với việc lựa chọn nội dung phổ biến phù hợp ñối tượng, các hình thức
PBGDPL cũng sẽ ñược triển khai ñồng bộ. ðối với cán bộ, viên chức, ðại học Huế có 108
ñội ngũ báo cáo viên thường xuyên tham dự các lớp tập huấn kiến thức pháp luật do
Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Giáo dục và ðào tạo, Sở Tư pháp và Hội ñồng
PBGDPL tỉnh Thừa Thiên Huế bồi dưỡng; Sau ñó, về báo cáo lại các nội dung ñã ñược

ðào tạo, Sở Tư pháp Thừa Thiên Huế ñể triển khai thực hiện có hiệu quả hoạt ñộng
PBGDPL trong nhà trường.
3. Kết luận
Trong bối cảnh hiện nay, với việc ban hành ngày càng nhiều các văn bản pháp
luật, nội dung ña dạng, ñiều chỉnh nhiều loại quan hệ xã hội phục vụ tiến trình ñổi mới 109
và hội nhập quốc tế, ngoài yêu cầu ñảm bảo tính ñồng bộ, tính thống nhất, khả thi và
phù hợp của quy phạm pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật nghiêm minh, ñòi hỏi
công tác PBGDPL phải ñược chuẩn hóa, xã hội hóa ñể pháp luật trở thành hiện thực
trong cuộc sống, hiệu lực của văn bản pháp luật ñược phát huy, góp phần củng cố tăng
cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL cần ñến sự tác
ñộng cùng chiều của nhiều yếu tố, nhiều giải pháp và sự quan tâm phối hợp của các cấp,
các ngành từ trung ương ñến ñịa phương. Nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL ñáp ứng
yêu cầu tăng cường quản lý nhà nước trong giai ñoạn hiện nay, ñó là mệnh lệnh của
cuộc sống trước xu thế phát triển tất yếu của xã hội.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Nguyễn Huy Bằng, Phó vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Giáo dục và ðào tạo, PBGDPL
trong nhà trường là công tác thường xuyên, Bài ñăng trên Báo ñiện tử ðại biểu Nhân
dân, ngày 11/01/2011.
[2]. Phạm Kim Dung, Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật - Bộ Tư pháp (2010), Một số giải
pháp nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật, Bài ñăng trên trang thông tin PBGDPL
của Bộ Tư pháp.
[3]. ðại học Huế, Nâng cao chất lượng hoạt ñộng phổ biến giáo dục pháp luật trong nhà
trường từ 2010 - 2012 tại ðại học Huế, Báo cáo gửi Vụ Pháp chế Bộ Giáo dục và ðào
tạo, Sở Tư pháp tỉnh Thừa Thiên Huế, 2010.
[4]. Hải Toàn, ðể pháp luật ñi ñến tận cùng ngõ ngách của ñời sống xã hội, Bài ñăng trên
Báo ñiện tử ðại biểu Nhân dân, ngày 31/07/2010.
[5]. Nguyễn Tất Viễn, Bộ Tư pháp, Thực trạng PBGDPL ở Việt Nam và những vấn ñề ñặt