SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TUYÊN QUANG
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP TỈNH
Năm học 2009 - 2010

Môn thi: Ngữ văn
Thời gian làm bài: 150 phút
( Không kể thời gian giao nhận đề)
Đề này có 01 trang
Câu 1: (4 điểm)
Phát hiện các biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ sau và phân tích
tác dụng của chúng:
"Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa ! "
(Bếp lửa - Bằng Việt - SGK Ngữ văn lớp 9
tập 1- NXBGD - Trang 144)
Câu 2: (6 điểm)
Đất nước ta có nhiều tấm gương học sinh nghèo vượt khó, học giỏi.
Hãy viết một bài văn (khoảng 300 từ), giới thiệu ngắn gọn một tấm gương
tiêu biểu và nêu suy nghĩ của mình về tấm gương đó.
Câu 3: (10 điểm)

Bằng những hiểu biết của em về “Truyện Kiều”, hãy trình bày nghệ thuật
miêu tả và khắc hoạ tính cách nhân vật của Nguyễn Du.

………………………….Hết…………………………………
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
ĐỀ CHÍNH THỨC

2. Về kiến thức:
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng cần đạt những
nội dung sau:
Nội dung cần đạt Biểu điểm
1. Giới thiệu một tấm gương học sinh nghèo vượt khó tiêu biểu.
( Phần này nêu ngắn gọn, dựa vào các phương tiện thông tin đại
chúng mà lựa chọn gương tiêu biểu, ở những hoàn cảnh lứa tuổi
khác nhau).
2. Suy nghĩ về tấm gương đó.
a. Mục đích của sự vượt khó vươn lên
- Tình thương cha mẹ
- Ý thức, ý chí nghị lực của bản thân giúp họ kiên chì phấn đấu
- Sự giúp đỡ của mọi người xung quanh, xã hội
b. Ý nghĩa của sự vượt khó
- Thể hiện sức mạnh của nghị lực, niềm tin vào cuộc sống
- Họ tự khẳng định mình -> đáng khâm phục, ca ngợi
- Họ thực sự giúp đỡ xã hội phát triển, là tấm gương sáng cho thế
hệ trẻ noi theo.
3. Thái độ của chúng ta đối với họ
- Mỗi người cảm thông, khích lệ, giúp đỡ họ
- Xã hội quan tâm, có kế hoạch giúp đỡ
2,0
1,5
1,5
1,0
Câu 3: (10 điểm)
1. Về kĩ năng:
Học sinh biết cách làm bài nghị luận văn học, căn cứ vào từng đoạn trích đã
học, khái quát lên nghệ thuật miêu tả và khắc họa tính cách nhân vật của Nguyễn
Du trong Truyện Kiều; kết cấu chặt chẽ, bố cục rõ ràng, diễn đạt tốt, không mắc lỗi

- Nguyễn Du thường đặt nhân vật vào những cảnh ngộ có kịch tính để
nhân vật bộc lộ tâm trạng: Thúy Kiều bị đẩy vào lầu xanh, định thoát
chết để thoát nhục lại không chết ; bị giam lỏng ở Lầu Ngưng Bích,
chưa biết tương lai lành dữ ra sao.
- Ông đặc biệt thành công trong miêu tả nội tâm nhân vật qua ngôn
ngữ tự sự của tác giả, qua độc thoại nội tâm và qua tả cảnh ngụ tình.
+ Tâm trạng nhớ người yêu của Thuý Kiều khi ở lầu Ngưng Bích
được bộc lộ qua tiếng nói nội tâm của nàng.
+ Tâm trạng cô đơn, lo lắng của Kiều khi một mình ở lầu Ngưng Bích
được miêu tả qua cảnh thiên nhiên.
2. Nghệ thuật khắc hoạ tính cách nhân vật sắc sảo
- Thúy Vân: Với vẻ khuôn trăng đầy đặn, hoa cười ngọc thốt cho
thấy tính cách đoan trang, phúc hậu.
- Thúy Kiều : với đôi mắt như làn thu thuỷ, nét xuân sơn toát lên tính
cách thông minh, đa cảm,…
- Mã Giám Sinh : vẻ mặt mày râu nhẵn nhụi, trang phục quần áo
bảnh bao, cử chỉ ngồi tót sỗ sàng, cho thấy đó là kẻ trai lơ, thô lỗ.
3. Ý nghĩa của việc miêu tả và khắc hoạ tính cách nhân vật
- Tài năng bậc thầy của Nguyễn Du
- Thể hiện rõ nét tính cách của nhân vật đặc biệt là nhân vật Thuý Kiều
– hình tượng nhân vật trung tâm của tác phẩm
- Gián tiếp thể hiện chủ đề tác phẩm
III- Kết bài :
- Khẳng định, mở rộng nâng cao vấn đề.
2,0
1,0
1,0
1,0
2,0
0,5