HỒI SINH TIM - PHỔI
(HỒI SỨC CƠ BẢN, HỒI SỨC TIM CAO CẤP)
(Kỳ 1)

I. ĐỊNH NGHĨA
Đó là ngưng co bóp cơ tim kéo dài ít nhất 60 giây, tạo ngay sự vô hiệu quả
về tuần hoàn, có thể gọi là suy tuần hoàn - hô hấp cấp, rất cần sự cấp cứu hồi sức
tức thì.
Hậu quả ngưng tim là ngưng hô hấp (bắt đầu khoảng 20 - 60 giây sau
ngưng tim). Tiếp theo là Vô-oxy-mô rồi Toan hóa mô nên não và nội tạng bị tổn
thương vĩnh viễn.
Các tổn thương mô não thì chỉ 3 phút đã không thể hồi phục. Thời hạn 3
phút này có thể nới dài hơn nếu xảy ra hạ thân nhiệt (ngộp nước - chết đuối). Việc
khởi sự hồi sức phải cố sao trước thời hạn ấy.
II. CHẨN ĐOÁN NGƯNG TIM - NGƯNG THỞ
Yêu cầu sống còn là XÁC ĐỊNH được chẩn đoán (chắc chắn mà rất nhanh
chóng).
1. Cơ bản chẩn đoán: dựa vào 3 không (mạch, tiếng tim, ý thức):
- Không bắt được mạch bẹn, hoặc mạch cảnh.
- Không có tiếng tim (thường nhanh chóng áp sát tai vào phía trên - trong
mỏm tim.
- Không ý thức: bất tỉnh nhân sự và té ngã (trừ phi bệnh nhân đã hôn mê từ
trước đó). Xác định là bệnh nhân bất tỉnh, tức không có đáp ứng: gọi to, nhưng lay
đầu thì chỉ được làm nếu đích xác bệnh nhân không bị chấn thương cột sống cổ.
Có chẩn đoán (dương tính) là lập tức tiến hành A, B, C (xem dưới).
2. Tiếp theo sẽ xuất hiện:
- Da nhợt, các đầu chi lạnh ẩm;
- Toan huyết biểu hiện bằng rối loạn hô hấp kiểu thở chu kỳ, hoặc ngưng
thở.
- Đồng tử giãn cả hai bên, rồi chuyển thành đồng tử vô phản ứng: là dấu
hiệu xấu.

- Mở miệng BN. Hút, lau, móc đờm dãi và vật cản. Răng giả, hàm giả thì
sao? Tháo ra nếu dễ tụt, long ra, nhất là quá nhỏ. Nếu chúng còn vững chắc thì để
nguyên tại vị trí cũ, như thế sẽ dễ cho phương pháp thổi ngạt “mồm - mồm” hơn.
- Nếu không nghi ngờ chấn thương cột sống cổ thì tốt nhất nên dùng thủ
thuật “nâng cằm - đẩy trán” để đầu ngửa được tối đa tức uốn thẳng được khí đạo:
* Đặt ngón trỏ và ngón giữa của một bàn tay dưới cằm BN và nâng hàm
dưới về phía trước; động tác này sẽ nâng lưỡi lên khỏi thành họng sau và mở
đường thở.
* Đồng thời lòng bàn tay khác ấn mạnh trán BN xuống làm đầu của BN
ngửa lùi hẳn về phía sau.
* Đầu sẽ ngửa tối đa (cũng có khi để đầu BN thõng ra ngoài phản nằm).
- Nếu nghi ngờ có chấn thương gãy đốt sống cổ, tránh đẩy đầu (để tránh
khả năng làm tổn thương tủy sống) mà chỉ dùng thủ thuật nâng hàm: thực hiện thủ
thuật lúc này chỉ bằng cách dùng các ngón của cả hai bàn tay, mỗi tay một bên,
nắm lấy góc hàm và đẩy hàm ra phía trước.
- Kiểm tra xem có hơi thở tự ý của BN chăng ngay khi đường thở đã thông:
ghé tai trên miệng BN để nghe có hơi thở không, đồng thời quan sát xem có cử
động của lồng ngực không.