Viêm tuỵ cấp và mãn tính
(Kỳ 1)

Hình ảnh tuyến tuỵ (pancreas), ống tuỵ (pancreatic duct) và các cơ quan kề
cận: Tá tràng (duodenum), túi mật (gallbladder), ống mật chủ (common bile duct),
gan (liver).
Viêm tuyến tuỵ là một bệnh lý rất thường gặp. Tuyến tuỵ tuy nhỏ so với
trọng lượng cơ thể nhưng lại đóng vai trò rất quan trọng trong việc tiêu hoá thức
ăn và chuyển hoá chất đường glucose. Viêm tuỵ gây ra những ảnh hưỏng lớn đến
sinh hoạt hàng ngày và chức năng chuyển hoá, tiêu hoá của cơ thể
Tuỵ là một tuyến lớn nằm sau dạ dày và gần tá tràng. Tá tràng là phần trên
của ruột non. Tuỵ tiết ra các men tiêu hoá đổ vào tá tràng qua ống tuỵ. Các men
này giúp tiêu hoá chất mỡ, các protein, và chất đường bột trong thức ăn hàng ngày.
Tuỵ còn tiết ra insulin và glucagon vào máu. Các hormon này giúp cơ thể sử dụng
đường glucose từ thức ăn để làm năng lượng hoạt động. Bình thường các men tiêu
hoá không hoạt động cho tới khi chúng đến ruột non, nơi chúng bắt đầu tiêu hoá
thức ăn. Nhưng nếu các men này bị kích hoạt khi còn ở trong tuyến tuỵ, chúng sẽ
bắt đầu tiêu hoá ngay bản thân tuyến tuỵ.
Có 2 thể viêm tụy: viêm tuỵ cấp và viêm tuỵ mãn
- Viêm tụy cấp xảy ra đột ngột, giảm bớt sau một thời gian ngắn và thường
hồi phục.
- Viêm tuỵ mãn không tự khỏi, kết quả là tuyến tuỵ bị tiêu huỷ từ từ.
Cả hai thể viêm tuỵ đều có thể gây những biến chứng nặng. Trong những
trường hợp nặng, có thể xảy ra xuất huyết, tổn thương mô học và nhiễm trùng.
Nang giả tuỵ có thể hình thành do kết tụ của các dịch và mô hoại tử. Các men tiêu
hoá của tuỵ và độc tố khi vào máu sẽ gây tổn thương tim, phổi, thận hoặc các cơ
quan khác
I. VIÊM TỤY CẤP
1. Nguyên nhân viêm tuỵ cấp?
Một số bệnh nhân có thể bị một hoặc nhiều đợt viêm tuỵ cấp sau đó phục
hồi hoàn toàn, nhưng đôi khi viêm tuỵ cấp có thể trở nặng đe doạ tính mạng và

sĩ có thể chọc dò để hút dịch hoặc phẫu thuật cắt nang. Trừ khi ống tuỵ hoặc ống
mật chủ bị tắc do sỏi, đợt viêm tuỵ cấp thường chỉ kéo dài vài ngày. Trong những
trường hợp nặng, bệnh nhân cần được nuôi bằng đường tĩnh mạch từ 3 đến 6 tuần
cho đến khi tuyến tuỵ bình phục dần. Biện pháp này gọi là nuôi ăn hoàn toàn bằng
đường tiêm truyền. Tuy nhiên trong những trường hợp nhẹ, nuôi ăn hoàn toàn
bằng đường tiêm truyền thường không cần thiết. .
Trước khi xuất viện, bệnh nhân sẽ được khuyên bỏ rượu và không nên ăn
những bữa ăn thịnh soạn. Khi các dấu hiệu viêm tuỵ cấp đã hết, bác sĩ sẽ cố gắng
tìm nguyên nhân chính xác của đợt viêm tuỵ lần này để đề phòng những đợt kế
tiếp. Một số trường hợp có nguyên nhân thật rõ ràng, nhưng đối với một số khác,
để tìm chính xác nguyên nhân cần phải làm thêm nhiều xét nghiệm phức tạp.
5. Biến chứng
- Viêm tuỵ cấp có thể gây nên những biến chứng về hô hấp. Nhiều bệnh
nhân bị thiếu oxy máu, do đó mô và các tế bào cũng sẽ thiếu oxy. Điều trị thiếu
oxy máu bằng cách cho thở oxy qua mặt nạ. Dù đã được cung cấp đủ lượng
oxygen, một số ệịnh nhân vẫn bị suy hô hấp và cần được thở máy.
- Nếu nôn ói nhiều, bệnh nhân cần được đặt ống thông dạ dày. Những
trường hợp nhẹ, bệnh nhân phải kiêng ăn trong 3-4 ngày và sẽ được truyền dịch và
tiêm giảm đau qua đường tĩnh mạch.
- Nếu nhiễm trùng, bác sĩ sẽ sử dụng thêm kháng sinh. Phẫu thuật là cần
thiết nếu có nhiễm trùng nặng. Phẫu thuật giúp phát hiện chỗ xuất huyết, chẩn
đoán loại trừ với những nguyên nhân khác có triệu chứng giống viêm tuỵ cấp,
hoặc để cắt lọc mô tuỵ bị hoại tử nặng.
- Viêm tuỵ cấp đôi khi gây biến chứng suy thận cấp. Khi suy thận cấp, cần
chạy thận nhân tạo để lọc các chất cặn bã trong máu.
6. Liên quan giữa sỏi mật và viêm tuỵ?
Sỏi mật có thể gây viêm tuỵ cấp và cần phẫu thuật để lấy sỏi. Siêu âm hoặc
CAT scan có thể phát hiện sỏi mật và đánh giá về mức độ tổn thương ở tuyến tuỵ.
Tuỳ theo độ trầm trọng của viêm tuỵ mà có kế hoạch phẫu thuật. Nếu viêm tuỵ
nhẹ, có thể phẫu thuật sỏi túi mật trong vòng một tuần. Trường hợp viêm tuỵ do