“DIỂM XƯA” CỦA TRỊNH CÔNG SƠN
TP - Nhân vật Diễm Xưa của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn lần đầu tiên xuất hiện trước công
chúng. Cũng lần đầu tiên, chuyện tình Diễm Xưa - Trịnh Công Sơn được công khai.
Không tờ rơi hay một tấm giấy mời, cuộc gặp mặt các cựu nữ sinh Đồng Khánh (Huế)
đêm 12-3 tại Trung tâm Văn hóa Phật giáo Liễu Quán Huế vẫn thu hút rất đông văn nghệ
sĩ, trí thức, công chúng yêu mến Trịnh Công Sơn.
Diễm Xưa Ngô Thị Bích Diễm (trái) lần đầu tiên xuất hiện
trước công chúng - Ảnh: Ngọc Văn
Diễm Xưa, nay về
Sinh thời, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn từng kể về cô
gái Diễm Xưa như là sự liên hệ về một mối tình
liêu trai, như thực như mơ; một dung nhan diễm
kiều nhưng mong manh như chợt mơ hồ, tan biến.
Còn nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân (Huế)
cũng từng tả Diễm Xưa là cô gái giống cha, dong
dỏng cao, nét mặt thanh tú, bước đi thong thả nhẹ
nhàng.
Tuy vậy, nhà nghiên cứu này cũng bộc bạch, khi
viết tác phẩm Trịnh Công Sơn, có một thời như
thế, ông rất khó khăn trong việc tìm kiếm hình ảnh
của cô Diễm Xưa để đưa kèm bài.
Diễm Xưa nổi tiếng, vượt ra khỏi biên giới Việt
Nam từ lâu. Nhưng cô gái trong ca khúc thì rất
Diễm Xưa
được nhạc sĩ Trịnh
Công Sơn viết năm 1960, lấy từ ý
Diễm của những ngày xưa.
Diễm Xưa
từng được dịch ra tiếng
Nhật dưới nhan đề
Utsukushii

học tại Trường Nữ sinh Đồng Khánh.
Năm 1963, chị rời Huế vào Sài Gòn học đại học, sau đó du học sang Mỹ và định cư ở đó
cho đến nay. Chị hiện là một cán sự xã hội chuyên nghiệp ở Cali, Mỹ.
Diễm Xưa - Ngô Thị Bích Diễm - Ảnh: Ngọc
Văn
Trong bầu không khí dạt dào tình cảm, Bích Diễm tâm sự: “Huế với tôi có một tình cảm
vô cùng sâu đậm. Đó là một tình yêu chân thành của tôi với sông nước, với con người xứ
Huế, với tất cả; và tất nhiên, là với anh Trịnh Công Sơn”.
Tiến sĩ Thái Kim Lan xúc động: “Bao năm qua, Diễm đã im lặng, thay vì nói rất nhiều.
Đặc biệt, sau khi anh Trịnh Công Sơn mất. Sự im lặng của bạn tôi khiến tôi vô cùng thán
phục. Cuộc gặp mặt hôm nay liệu có phá vỡ một huyền thoại mang tên Diễm Xưa ?”.
Không dám tự nhận
Giải thích về sự im lặng đi qua hơn nửa thế kỷ, Diễm Xưa cho rằng: “Mỗi chúng ta đều
mang một tâm sự hay kinh nghiệm nào đó trong quá khứ cho đến hiện tại. Có những dấu
ấn xuất phát từ biến cố của cuộc sống, ám ảnh của chiến tranh, chia ly.
Vì vậy, tôi luôn giữ yên lặng để nghĩ về Huế. Hơn nữa, cái bóng của anh Sơn quá lớn.
Tôi thấy, anh Sơn cũng có những cung bậc tình cảm, tâm sự của những con người như
vậy, và đã đi qua nó bằng ý nghĩa triết lý Phật giáo, để tạo nên cho đời những bài nhạc
bất hủ. Tôi rất yêu thương Huế, bởi trong tôi có một phần là người Huế”.
Cũng như nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, với Bích Diễm, tình cảm giữa hai người như là một
kỷ niệm liêu trai. Chị kể, hai người quen nhau tình cờ qua họa sĩ Đinh Cường (hiện sống
tại Mỹ).
Hồi đó, Bích Diễm ở gần dốc Bến Ngự, phía bên kia sông An Cựu. Nhà có cây dạ lan
hương tỏa hương quyến rũ, khiến Trịnh Công Sơn ở phía bên này sông rất thích.
Bích Diễm từng tặng cho Trịnh Công Sơn một cành dạ lan hương rất lớn, gây chấn động
mạnh về tình cảm đối với nhạc sĩ họ Trịnh. “Sau này, hai người em của anh Sơn nói lại
với tôi về điều đó. Với tôi, anh Sơn giống như một dòng sông, êm đềm, sâu lắng”, Bích
Diễm hồi tưởng.
Lần đầu tiên bộc lộ chuyện tình cảm riêng tư với cố nhạc sĩ họ Trịnh trước công chúng,
Bích Diễm vẫn e dè: “Tôi không bao giờ dám nhận mình là Diễm Xưa. Tôi thấy nó lớn

đó con người bỗng đâm ra mơ mộng và ước mơ những cõi trời đất như không có thực.
Nhưng thật sự thực và mơ là gì? Thật ra, nói cho cùng, cái này chỉ là ảo ảnh của điều
kia. Và với những ảo ảnh đó đã có một thời, khá dài lâu, những con người lớn lên trong
thành phố nhỏ nhắn đó đã dệt gấm thêu hoa những giấc mơ, giấc mộng của mình.
Đó cũng là thời gian mà mỗi sớm tinh mơ, mỗi chiều, mỗi tối, tiếng chuông Linh Mụ
vang xa trong không gian, chuyền đi trên dòng sông để đến với từng căn nhà khép hờ
hay đang đóng kín cửa.
Thời gian trôi đi ở đây lặng lẽ quá. Lặng lẽ đến độ người không còn cảm giác về thời
gian. Một thứ thời gian không bóng hình, không màu sắc. Chỉ có cái chết của những
người già, vào mùa đông giá rét mới làm sực tỉnh và bỗng chốc nhận ra tiếng nói thì
thầm của lăng miếu, bia mộ ở những vùng đồi núi chung quanh.
Trong không gian tĩnh mịch và mơ màng đó, thêm chìm đắm vào một khí hậu loáng
thoáng liêu trai, người con gái ấy vẫn đi qua đều đặn mỗi ngày dưới hai hàng cây long
não để đến trường.
Đi đến trường mà đôi lúc dường như đi đến một nơi vô định. Định hướng mà không định
hướng bởi vì những bước chân ngày nào ấy dường như đang phiêu bồng trên một đám
mây hoang lạc của giấc mơ.
Người con gái ấy đã đi qua một cây cầu bắc qua một dòng sông, qua những hàng long
não, qua những mùa mưa nắng khắc nghiệt, để cuối cùng đến một nơi hò hẹn.
Hò hẹn nhưng không hứa hẹn một điều gì. Bởi vì trong không gian liêu trai ấy hứa hẹn
chỉ là một điều hoang đường. Giấc mơ liêu trai nào cũng sẽ không có thực và sẽ biến mất
đi.
Người con gái đi qua những hàng cây long não bây giờ đã ở một nơi xa, đã có một đời
sống khác. Tất cả chỉ còn là kỷ niệm. Kỷ niệm nào cũng đáng nhớ nhưng cứ phải quên.
Người con gái ấy là “Diễm của những ngày xưa”.
Trịnh Công Sơn