Những nguy cơ của nhau tiền đạo và
cách xử trí

Tử cung có dạng hình nón
cụt, đáy rộng ở trên và
được chia ra làm 3 phần:
thân, eo, cổ tử cung. Bình
thường, không thể sờ được
tử cung qua thành bụng.
Khi có thai, tử cung sẽ lớn
dần lên theo tuổi thai. Vào
những tháng cuối của thai
kỳ, eo tử cung sẽ giãn dài
ra và trở thành đoạn dưới
tử cung. Bánh nhau thường
bám ở mặt trước hoặc mặt
sau đáy thân tử cung.

Nhau tiền đạo là tình trạng

Sản phụ bị nhau tiền đạo cần
nằm nghỉ nhiều vì rất dễ chảy
máu trong 3 tháng cuối thai
kỳ.
nhau không bám hoàn toàn ở mặt trước và sau đáy tử cung
như bình thường mà một phần hoặc toàn bộ bánh nhau bám
vào đoạn dưới tử cung.

Tần suất nhau tiền đạo là 0,6% hay 1/167 thai kỳ, trong đó
20% là nhau tiền đạo trung tâm. Trong những trường hợp
nhau tiền đạo, nhau nằm trước thai, trên đường thai sẽ thoát

nhiều. Khi chuyển dạ cổ tử cung mở có thể sờ thấy mép
bánh nhau.

* Nhau tiền đạo bán trung tâm hay nhau tiền đạo trung tâm
không hoàn toàn: khi cổ tử cung mở hết, một phần nhau
che lỗ trong cổ tử cung, có thể sờ thấy màng ối và sờ thấy
múi nhau. Loại này gây chảy máu rất nhiều và cản trở
đường thai ra.

* Nhau tiền đạo trung tâm hoàn toàn: bánh nhau che kín
toàn bộ lổ trong cổ tử cung. Thăm khám âm đạo chỉ thấy tổ
chức nhau, không thấy được màng nhau. Loại này chảy
máu dữ dội, cần phẫu thuật kể cả phải bỏ con để cứu tính
mạng của mẹ. ững vị trí bám của nhau tiền
đạo. Ảnh: Images

Nguyên nhân:

Nguyên nhân chính xác gây nên nhau tiền đạo chưa rõ. Có
lẽ khi sự tuần hoàn dinh dưỡng của niêm mạc vùng đáy tử
cung bị giảm sút vì những vết sẹo cũ, nhau sẽ trải rộng diện
tích bám để bù trừ tình trạng thiếu hụt này, do đó bánh
nhau sẽ tràn xuống đoạn dưới tử cung. Vì vậy, thường gặp
nhau tiền đạo ở những sản phụ:

- Lớn tuổi:


rộng lan xuống đoạn dưới tử cung.

- Tử cung dị dạng.

- Nhau tiền đạo có thể kết hợp với nhau cài răng lược. Tần
suất nhau tiền đạo kết hợp với nhau cài răng lược tăng theo
số lần mổ lấy thai. Ở sản phụ không có vết mổ cũ, nhau tiền
đạo kết hợp nhau cài răng lược chiếm 9,4%, nhưng ở người
có một lần mổ lấy thai tần suất là 21,1%, nếu có hai lần mổ
lấy thai tỉ lệ này là 47,6%.

Tuy nhiên, cũng có những trường hợp con so, không có tiền
căn bệnh lý phụ khoa bất thường cũng bị nhau tiền đạo.
Những trường hợp này, người ta cho rằng vì trứng thụ tinh
làm tổ ở thấp, gần đoạn eo, do đó sẽ phát triển ở đoạn dưới
tử cung.

Giải phẫu bệnh:

Trong nhau tiền đạo:

- Bánh nhau thường trải rộng và mỏng hơn bình thường, do
đó dễ có biến chứng nhau bong không hoàn toàn gây chảy
máu trong thời kỳ sổ nhau.

- Phần màng nhau ở gần mép nhau thường dày và kém đàn
hồi vì vậy dễ bị vỡ ối sớm.

- Dây rốn có thể không bám ở trung tâm bánh nhau mà
thường bám ở gần bờ nhau phía lổ trong cổ tử cung. Do đó,

co rút của các sợi cơ tử cung ở đoạn dưới và sự ép siết các
mạch máu đã bị xé rách kém.

+ Các cơn co tử cung làm cho màng ối bị căng ra, lôi kéo
bánh nhau làm nhau bong một phần gây chảy máu.

+ Ở các hình thái nhau tiền đạo trung tâm (hoàn toàn hay
không hoàn toàn), khi cổ tử cung mở cũng sẽ làm nhau tróc
ra.

- Thể trạng chung vẫn tốt trừ trường hợp mất máu quá
nhiều.

- Siêu âm: là phương pháp hữu hiệu, chính xác và vô hại
cho cả mẹ lẫn con đang được sử dụng để giúp xác định vị
trí nhau bám.

Nguy cơ đối với mẹ và con:

- Mẹ: nguy cơ của nhau tiền đạo là:

+ Xuất huyết âm đạo: có thể rất nặng gây choáng mất máu
và tử vong ở mẹ (tại Việt Nam tỷ lệ tử vong mẹ khoảng
1,16%).

+ Rối loạn đông máu: có thể xảy ra nhưng ít gặp ở nhau
tiền đạo, ngay cả khi nhau bong theo diện rộng. Có thể
phỏng đoán rằng Thromboplastin – yếu tố thúc đẩy đông
máu nội mạch – trong nhau tiền đạo đã được thoát ra ngoài
kênh cổ tử cung chứ không đi vào tuần hoàn mẹ.

ở mọi tuổi thai bằng phương pháp nào nhanh nhất (ưu tiên
cứu mẹ trước).

* Nếu thai dưới 8 tháng, trọng lượng thai ước lượng <
2000g, ra máu ít: Mục đích xử trí trong trường hợp này là
cố gắng kéo dài thêm thai kỳ với những điều kiện an toàn
cho cả mẹ lẫn thai.

Bác sĩ sẽ không khám âm đạo để tránh làm ra máu nhiều
hơn. Sản phụ được giữ lại bệnh viện cho nằm nghỉ tại
giường để theo dõi và dùng siêu âm để xác định chẩn đoán,
phân loại nhau tiền đạo, mức độ trưởng thành của thai. Nếu
cần thiết, sản phụ sẽ được truyền trả máu mất (khi Hct <
25%). Có thể được cho thêm thuốc giảm co (như Spasfon,
Salbutamol).

* Nếu thai gần ngày sanh, trọng lượng thai ước lượng >
2500g, đã có chuyển dạ hoặc đang ra máu:
Bác sĩ có thể thăm âm đạo để xác định chẩn đoán và có
hướng xử trí thích hợp trong trường hợp thật cần thiết trong
điều kiện vô khuẩn của phòng mổ và đã chuẩn bị sẵn sàng
để có thể phải truyền máu và mổ lấy thai.

- Nếu là nhau tiền đạo bán trung tâm hoặc nhau tiền đạo
trung tâm hoàn toàn phải mổ lấy thai vì chảy máu nhiều.

- Nếu là nhau bám thấp hoặc nhau bám bên, bám mép, ra
máu ít, đa số những trường hợp này bác sĩ có thể cho sanh
ngã âm đạo sau khi xé rộng màng ối để giúp giảm bớt sự co
kéo màng ối gây bong nhau thêm và ngôi thai chúc xuống

bên hoặc thắt động mạch chậu trong.

Nếu các phương pháp bảo tồn trên thất bại, máu vẫn chảy
nhiều hoặc với sản phụ có nhau tiền đạo bám mặt trước tại
vị trí đường rạch lấy thai lần trước, rất có khả năng kèm
theo nhau cài răng lược, phải cắt tử cung.