ĐIỀU TRỊ NGOẠI KHOA HẸP VAN HAI LÁ
(Kỳ 1)
I.Đại cương:
Hẹp van hai lá là bệnh hay gặp nhất trong các bệnh tim mắc
phải,chiếm khoảng 40% các bệnh van tim.
Bệnh chủ yếu gặp ở Nữ (70-90%).Nguyên nhân chủ yếu do thấp
(60%),khoảng 20% không rõ nguyên nhân và một số ít do bẩm sinh.
Phần lớn bệnh nhân Hẹp van hai lá khi có biểu hiện triệu chứng cơ
năng thì đều có chỉ định mổ,không thể điều trị khỏi bằng nội khoa.
II.Sơ lược giải phẫu van hai lá:
1.Vòng van:
Vòng van là nơi bám của hai lá van,chỗ tiếp nối của nhĩ và thất
trái.Nó có chu vi 90-110mm,đường kính 30-35mm,có hình bầu dục với trục lớn
nằm dọc theo hai mép van hơi chếch ra trước và sang trái.Bề mặt đi qua vòng van
không hoàn toàn phẳng mà hơi lõm lên trên và hơi gấp khúc dọc theo trục hai mép
van.
Vòng van thực chất là một khung tổ chức liên kết,gián cách sự
tiếp nối giữa cơ tâm nhĩ và tâm thất,nó được cấu tạo bởi những sợi đàn hồi chắc
chắn và những tế bào tạo keo.Có thể chia vòng van hai lá làm 2 phần:
+ Phần 1/3 trước giữa: tương ứng với chỗ bám của lá van lớn
(lá van trước).Phần này có cấu tạo rất vững chắc,nó nối liền với vòng van động
mạch chủ ở đoạn bám của lá van bán nguyệt trái (lá vành) và lá van bán nguyệt
sau (lá không vành).
Ơ hai đầu chỗ tiếp nối giữa vòng van động mạch chủ và
vòng van hai lá có một khung xơ do hai tam giác xơ trái và tam giác xơ phải tạo
thành.Tam giác bên trái gần với mép trước của van hai lá.Tam giác bên phải là
điểm hội tụ của vòng van hai lá,vòng van động mạch chủ và vòng van ba lá,Tam
giác này tương ứng với đầu sau của lá van hai lá lớn (lá trước).
+ Phần 2/3 sau bên: cũng tạo bởi vòng xơ nhưng kém vững
chắc hơn phần 1/3 trước giữa.Do đó,phần này dễ bị giãn làm cho van hai lá bị hở
khi bệnh lý.

Bộ phận treo van gồm 2 cột cơ nhú và rất nhiều dây chằng.Chỗ
bám của 2 cột cơ nhú là chỗ tiếp nối 1/3 giữa và 1/3 dưới của mặt trong thành thất
trái.Mỗi cột cơ nhú ở ngay phía dưới của mép van tương ứng.
Cột cơ nhú trước ngoài (còn gọi là cột cơ nhú trước bên) trong
75% trường hợp thường chỉ có một đầu.Cột cơ nhú sau trong (còn gọi là cột cơ
nhú sau giữa) trong 2/3 trường hợp thường có nhiều đầu.
Từ mỗi cột cơ nhú xuất phát ra những dây chằng cho van hai lá.Những dây
chằng này đi tới và toả rộng như hình nan quạt để bám vào mép của van hai lá.Tuỳ
theo độ to nhỏ và chỗ bám của các dây chằng mà người ta phân chia chúng ra các
loại 1,2 và 3.
Tuy nhiên,về phương diện phẫu thuật thì ta thường xem xét các dây chằng
theo quan điểm của R.C Brock.Theo quan điểm này thì dây chằng vững chắc và
quan trọng nhất là dây chằng đi thẳng đứng từ đầu của những cột cơ nhú đến mặt
dưới của lá van ở thành tâm thất.Những dây chằng này bám vào khoảng 1/3 chiều
dài của lá van ở hai mép trước và sau
Do vậy,ở trên mỗi lá van nơi gần bờ tự do của nó có hai vùng chỗ bám của
dây chằng mà Brock gọi là những vùng nguy hiểm,vùng này dễ bị dính lại khi có
tình trạng viêm nhiễm và do đó làm lỗ van hẹp lại.