BỆNH HỌC DỊCH KÍNH
(Kỳ 2)
III. CÁC RỐI LOẠN BỆNH LÝ CỦA DỊCH KÍNH
3.1. Chớp sáng:
Là dấu hiệu bất thường của mối quan hệ võng mạc - dịch kính. Bệnh nhân
cảm giác rất rõ những chấm sáng, vạch sáng hoặc chớp sáng và có thể định khu
chúng ở những góc phần tư nhất định trong thị trường. Tia sáng ít khi tồn tại kéo
dài hơn một phần của giây. Nó thường xuất hiện sau vài phút rồi lại mất đi sau vài
giờ, vài ngày thậm chí vài tuần. Triệu chứng này được thấy rõ khi vận nhãn, khi
thiếu ánh sáng hoặc khi tối hẳn. Dấu hiệu này có thể xảy ra đồng thời ở cả hai mắt
nhưng đại đa số là xuất hiện riêng rẽ cách nhau vài ngày đến vài năm.
Chớp sáng là biểu hiện củạ sự nhận biết ở não bộ một kích thích ở võng
mạc cảm thụ do sự bất thuờng của dịch kính. Nó hay kết hợp giữa một hiện tượng
xẹp và bong của dịch kính trong quá trình đông đặc với sự co kéo của dịch kính
lên võng mạc
Cần chẩn đoán phân biệt chớp sáng với những ám điểm nhấp nháy, migrain
- loại này có đặc điểm là đối xứng hai bên, rung động ở cả hai mắt, hình thể đoán
truớc được và tăng tiến kèm theo nôn và đau đầu.
3.2. Đục dịch kính (floates).
Những mảng đục, chấm đục trôi nổi trong dịch kính sẽ tạo nên những điểm
khuyết tương ứng trên thị trường của người bệnh. Sự xuất hiện của triệu chứng có
thể từ từ hoặc cấp tính ở một hoặc hai mắt. Bệnh nhân thưòng kể về một hay nhiều
chấm đen di động trước mắt, hình thể không nhất định có thể là một chấm, một
mảnh, mẩu hoặc hình vòng đen những chấm đen tiếp tục chuyển động ngay cả
khi mà nhãn cầu đã dừng lại, vì thế mà chúng có tên là floaters.
Đục dịch kính đa số do chảy máu mức độ ít trong dịch kính từ những vết
rách võng mạc hoặc ở những bệnh gây chảy máu võng mạc như đái tháo đường,
cao huyết áp, bạch cầu cấp, bạch cầu mãn, tắc nhánh nhỏ võng mạc, bệnh Eales,
bệnh Coats, viêm nội tâm mạc nhiễm trùng bán cấp (osler)… Máu chảy mới
thường được nhìn thấy như những vạch đen hoặc hình mạng nhện và muộn hơn thì
tản ra thành những chấm tròn nhỏ .

bong dịch kính sau. Chính động lực của quá trình xẹp này có thể làm đứt những
chỗ nối dính của dịch kính với gai thị, với mạch máu và võng mạc cảm thụ vốn có
ở lúc trẻ tuổi. Bản thân bệnh nhân và người khám có thể chỉ thấy những phần của
chỗ dính sau còn dính lại vói đám dịch kính xẹp như một đám đục. Nêú đám đục
này bong ra từ gai thị thì bệnh nhân và người khấm sẽ thấy một vòng đục hình tròn
ở phía sau của dịch kính. Vì bong dịch kính sau dẫn tới kích thích những chỗ dính
dịch kính vào võng mạc gây triệu chứng loá mắt (photopsia) và sự rách của võng
mạc dẫn tới chảy máu.
Xẹp dịch kính cấp có thể đưa tới rách hoặc bong võng mạc do đó nếu bệnh
nhân có 3 triệu chứng: loá mắt, đám đục dịch kính xuất hiện, chảy máu dịch kính
thì cần soi kỹ võng mạc để tìm chỗ rách nếu chảy máu mức độ ít.
Nếu bệnh nhân bị xẹp dịch kính dẫn tới rách võng mạc và chảy máu dịch
kính nhiều thì thêm các dấu hiệu của xuất huyết dịch kính. Nhiều trường hợp rách
võng mạc dẫn tới bong, đặc biệt rách võng mạc có chảy máu có thể đưa tới bong
võng mạc sau nhiều ngày đến nhiều năm sau. Vị trí rách võng mạc hay gặp ở phía
trước xích đạo và thường thấy nhất ở góc phần tư trên ngoài.
Thoái hoá dịch kính - võng mạc được Favre mô tả (1961) có tính chất gia
đình: dịch kính có những sợi to lớn xoắn xít vào nhau, dịch kính hoá lỏng, bong
dịch kính sau, thoái hoá võng mạc chu biên dạng u nang.