BỆNH TÊ PHÙ DO THIẾU VITAMIN B
1
Ở TRẺ EM
(BỆNH BERI-BERI)
(Kỳ 2)
7. Đặc điểm lâm sàng tùy theo lứa tuổi:
7.1. Ở trẻ nhỏ (0 - 12 tháng):
a. Thể suy tim cấp: trẻ 2 - 4 tháng. Thể này thường gặp trên trẻ bụ bẫm, ít
gặp ở trẻ suy dinh dưỡng. Biểu hiện:
- Mẹ có triệu chứng beri-beri điển hình: phù 2 chi dưới, đi lại khó khăn,
giảm các phản xạ gân xương, da xanh thiếu máu. Tình trạng thiếu vitamin B
1
ở mẹ
có thể có từ trước nhưng tiềm ẩn và bị bộc phát sau sinh do chế độ ăn uống kiêng
khem.
- Trẻ trước đây khoẻ mạnh không có sốt.
- Bệnh khởi phát đột ngột với các triệu chứng:
+ Triệu chứng hô hấp: khó thở, thở nhanh.
+ Triệu chứng tim mạch: suy tim cung lượng cao: nhịp tim nhanh (160 -
180 lần/phút), tiếng tim yếu, nhịp ngựa phi, tím tái, mạch yếu, gan to, tiểu ít
(20%). Phù nhẹ chân.
+ Triệu chứng thần kinh: vật vã, tiếng khóc rên rỉ, rối loạn vận mạch, co
giật và hôn mê.
- Bệnh diễn tiến nhanh, tử vong nếu điều trị không đúng.
- Cận lâm sàng trên ECG: khoảng Q-T kéo dài, đảo ngược sóng T, giảm
điện thế. X quang: tim to nhất là tim phải.
* Các triệu chứng báo trước vài ngày trước đó, bị bỏ qua:
- Rối loạn tiêu hoá: ói, ọc sữa, bón và hoặc sình bụng.
- Thay đổi tính tình: bú kém, bỏ bú, vật vã, khóc dữ dội từng cơn.
- Tiểu ít, phù nhẹ.
* Một số chi tiết lâm sàng có thể xem là tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh:

dịch màng bụng, tĩnh mạch cổ nổi, áp lực tâm thu cao. Có thể có suy tim. Phì đại
tim phải kèm ứ đọng tuần hoàn phổi.
8. Chẩn đoán phân biệt:
- Viêm cơ tim cấp do virus với biểu hiện suy tim cấp.
- Suy tim trong các bệnh tim bẩm sinh, bệnh cơ tim.
- Các bệnh hô hấp: viêm phổi, bạch hầu thanh quản.
- Nhiễm virus và vài trường hợp nhiễm độc cấp.
- Viêm màng não, bại liệt.
9. Điều trị:
9.1. Thể suy tim: cần phải được điều trị cấp cứu.
- Vitamin B
1
: 50 mg/ngày. Lúc đầu tiêm tĩnh mạch với liều 25mg và 2 giờ
sau tiêm bắp 25mg.
- Các triệu chứng rên rỉ, vật vã, khó thở, tím tái biến mất trong vòng 45
phút đến 1 giờ rưỡi. Kích thước của gan giảm chậm hơn, từ 8 - 36 giờ và kích
thước tim trở lại bình thường trong 24 giờ.
- Mặc dù bệnh cải thiện nhanh chóng sau khi cho liều tấn công nhưng vẫn
phải tiếp tục liệu trình: 10 - 20 mg/ngày uống x 4 - 6 tuần.
- Mẹ: uống vitamin B
1
hàng ngày liều 10 - 50 mg/ngày.
- Có thể dùng lợi tiểu, digitalis.
9.2. Các thể khác: tiêm bắp liều 10 - 20 mg/ngày trong 3 ngày đầu, sau đó
cho uống liều 5 - 10 mg x 2 lần trong ngày, trong vài ngày.
- Điều trị dinh dưỡng hỗ trợ: Chế độ ăn cân đối về tỷ lệ glucid, lipid, và
đạm và giàu vitamin B
1
, chú ý không ăn gạo xát quá kỹ.
10. Phòng bệnh: