ĐỀ BÀI 08
Anh A và chị B làm lễ cưới năm 1986 trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện nhưng
không đăng ký kết hôn. Sau khi cưới, chị B về chung sống với gia đình bố mẹ anh
A tại phường P, quận H, nhưng chưa chuyển hộ khẩu về. Thời gian đầu hai người
chung sống hạnh phúc, đến năm 2000 bắt đầu phát sinh mâu thuẫn, nguyên nhân
do anh A nghi ngờ chị B có quan hệ ngoại tình. Từ năm 2002 đến nay, chị B bỏ về
sống với gia đình mẹ tại thôn Y, huyện Đ, Hà Nội và đăng ký tạm trú tại đây. Vợ
chồng chưa có con chung. Tháng 5/2005, anh A đã làm đơn gửi đến Tòa án quận H
với nội dung yêu cầu hủy hôn nhân trái pháp luật giữa anh và chị B, vì anh chị
không đăng ký kết hôn và hiện chị B đang sống với người đàn ông khác.
a. Theo anh (chị) thì quan hệ pháp luật cần giải quyết trong vụ việc nói trên
là quan hệ hôn nhân thực tế hay quan hệ hôn nhân trái pháp luật? Tại sao?
b. Tòa án nhân dân (TAND) quận H có thẩm quyền giải quyết vụ án này hay
không? Tại sao?
BÀI LÀM
a. Quan hệ pháp luật cần giải quyết trong vụ việc trên là quan hệ hôn
nhân thực tế, được pháp luật thừa nhận.
Theo Khoản 3 Điều 8 Luật hôn nhân và gia đình 2000:
“Kết hôn trái pháp luật là việc xác lập quan hệ vợ chồng có đăng ký kết hôn
nhưng vi phạm điều kiện kết hôn do pháp luật quy định”
Trong trường hợp trên, anh A và chị B làm lễ cưới hoàn toàn tự nguyện
nhưng không đăng ký kết hôn. Như vậy, đây không phải là trường hợp kết hôn trái
pháp luật.
Theo Khoản 1 Điều 2 Nghị định 77/2001/NĐ – CP:
“Những trường hợp quan hệ vợ chồng xác lập trước ngày 03 tháng 01 năm 1987,
mà chưa đăng ký kết hôn, thì được Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện thuận
1
tiện cho đăng ký kết hôn. Việc đăng ký kết hôn đối với những trường hợp này
không bị hạn chế về thời gian.”
Theo các quy định trên, pháp luật thừa nhận quan hệ vợ chồng xác lập trước
ngày 03 tháng 01 năm 1987. Trong trường hợp này, anh A và chị B làm lễ cưới

quyết.
- Nếu quận H nằm trong thành phố Hà Nội, nếu anh A không đưa ra được
văn bản thỏa thuận của anh A và chị B về việc chọn TAND quận H là nơi giải
quyết vụ án thì vụ án do TAND huyện Đ giải quyết. Trong trường hợp có văn bản
thỏa thuận thì vụ án do TAND quận H giải quyết.
Vậy, TAND quận H có thẩm quyền giải quyết vụ án này nếu quận H nằm
trong địa phận Hà Nội và anh A đưa ra được văn bản thỏa thuận giữa anh và chị B
về việc chọn TAND quận H là nơi giải quyết vụ án.
Ý kiến cá nhân
Tình huống trên là một tình huống điển hình cho việc xác lập quan hệ vợ
chồng mà không đăng ký kết hôn trước ngày 03 tháng 01 năm 1987. Khi các vấn
đề này xảy ra, việc giải quyết rất phức tạp từ nội dung cho đến việc xác định thẩm
quyền của cơ quan giải quyết mặc dù đã có văn bản pháp luật khuyến khích và
hướng dẫn đăng ký kết hôn cho các trường hợp này. Tuy nhiên, do sự thiếu hiểu
biết về pháp luật của người dân nên cần có sự vào cuộc của các cơ quan chức năng
nhằm rà soát và hướng dẫn thực hiện việc đăng ký kết hôn đối với các trường hợp
mà pháp luật thừa nhận là hôn nhân thực tế này nhằm tránh sự phức tạp khi có vấn
đề liên quan xảy ra.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
3
1. Giáo trình luật tố tụng dân sự Việt Nam - Trường Đại học Luật Hà Nội -
NXB Tư pháp – 2005;
2. Bộ luật tố tụng dân sự 2005;
3. Luật hôn nhân và gia đình 2000;
4. Nghị quyết 35/2000/QH10 về thi hành Luật Hôn nhân và gia đình năm
2000;
5. Nghị định 77/2001 quy định về đăng ký kết hôn theo Nghị quyết số
35/2000;
PHỤ LỤC
Điểm a,b Khoản 1 Điều 35 Bộ luật TTDS quy định: