1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN
KHOA ĐỊA LÍ – ĐỊA CHÍNH
Bài giảng
TRÁI ĐẤT
Người soạn: Trần Thị Hồng Sa

2
2
3. CÁC VẬN ĐỘNG CỦA TRÁI ĐẤT VÀ HỆ QUẢ
3. CÁC VẬN ĐỘNG CỦA TRÁI ĐẤT VÀ HỆ QUẢ

3
3
3.1. VẬN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT VÀ CÁC
HỆ QUẢ ĐỊA LÍ
+ Nhận thức của con người
- Thời kì cổ đại: Các nhà
thiên văn học cho rằng Trái
Đất đứng yên, Mặt trời và
các vì sao quay quanh Trái
Đất, sinh ra ngày đêm.
- Thế kỉ XV: Lần đầu tiên
trong lịch sử, Côpecnic đã 5
5
+ Đặc điểm vận động tự quay quanh trục của Trái Đất:
- Trái Đất tự quay quanh 1 trục nghiêng 66
0
33’ trên mặt phẳng quỹ đạo
theo hướng từ Tây sang Đông.
-
Thời gian để Trái Đất quay 1
vòng đúng là 23 giờ 56 phút 4
giây: Ngày thực hay Ngày thiên
văn.
Tuy nhiên, thời gian người quan
sát trên Trái Đất nhìn thấy Mặt
Trời 2 lần xuất hiện ở cùng 1 vị trí
trên bầu trời được quy ước là 1
ngày đêm 24 giờ.
3.1. VẬN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT VÀ CÁC
HỆ QUẢ ĐỊA LÍ

6
6
- Tốc độ góc quay của Trái Đất ở bất kì vĩ độ nào cũng

đêm kế tiếp nhau đã làm cho sự phân phối bức xạ Mặt Trời
trên bề mặt Trái Đất được điều hòa.

Ý nghĩa rất lớn đối với khí hậu trên địa cầu và đời sống của vạn
vật.
3.1. VẬN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT VÀ CÁC
HỆ QUẢ ĐỊA LÍ

8
8
- Mặt Trăng tự quay rất chậm, 1 vòng phải mất 1 thời gian gấp 28
lần thời gian tự quay 1 vòng của Trái Đất nên ngày đêm của Mặt
trăng dài đến 672 giờ, ban ngay nóng đến 120
0
C, ban đêm lạnh tới
-150
0
C.
3.1. VẬN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT VÀ CÁC
HỆ QUẢ ĐỊA LÍ

9
9
* Mạng lưới tọa độ trên Trái Đất12
12
2.3. Lực Côriôlit trên bề mặt Trái Đất
3.1. VẬN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT VÀ CÁC
HỆ QUẢ ĐỊA LÍ
* Lực côriôlit
Nếu vật chuyển động theo chiều kinh tuyến thì có hiện tượng lệch hướng
tương đối về bên phải ở BBC và về bên trái ở NBC.

13
13
+ Tác dụng đến hướng vận động của các loại gió, làm lệch hướng bay của
đường đạn pháo, làm cho vật rơi từ trên cao xuống đất cũng phải chệch
sang hướng Đông…
3.1. VẬN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT VÀ CÁC
HỆ QUẢ ĐỊA LÍ
+ Ứng dụng:
Bắn tên lửa ở xích đạo theo hướng
Tây – Đông sẽ thuận lợi nhất bởi tốc
độ của tên lửa chỉ cần 11.180 – 464
= 10.716 m/s.
- Trong quân sự, lực Côriôlit có vai
trò quan trọng trong việc tính toán
15
15
+ Khu vực giờ gốc:
là khu vực có kinh
tuyến gốc (kinh
tuyến đi qua đài
thiên văn Greenwich
ở Luân Đôn) đi qua
chính giữa và được
đánh số 0.
Ranh giới của Khu
vực giờ gốc: từ kinh
tuyến 7
0
30’T -
7
0
30’Đ.
3.1. VẬN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT VÀ CÁC
HỆ QUẢ ĐỊA LÍ

16
16
Đài thiên văn hoàng gia tại Greenwich
Tia laser xác định đường kinh tuyến
18
18
Ngày 20/9/1519 năm chiếc tàu của Tây Ban Nha do Magienlen dẫn đầu rời cảng
Sanlucar đi về phía Tây bắt đầu cuộc hành trình vòng quanh Trái Đất. Vào ngày
7/9/1522, đoàn tàu chỉ còn lại 1 chiếc tới đảo Mũi Xanh (Capvert) nhưng trong
nhật kí của các thủy thủ ghi ngày 6/9/1522  ???.
3.1. VẬN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT VÀ CÁC
HỆ QUẢ ĐỊA LÍ