Đề án môn học Nguyễn Anh Diện
Phần I: Lời mở đầu
Trớc khi đi sâu vào nghiên cứu đề tài này, ta phải hiểu thế nào là văn hoá,
thế nào là kinh doanh?
Văn hoá hay văn minh, xét theo nghĩa của nhân loại học và nói chung, là
tổng thể bao gồm tri thức, tín ngỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp phong tục
và bất cứ khả năng và thói quen nào mà con ngời thu nhận đợc bới t cách là
thành viên của xã hội. Điều kiện văn hoá trong các xã hội loài ngời khác nhau ở
một chừng mực có thể khảo sát đợc theo những nguyên tắc chung, là đối tợng
thích hợp để nghiên cứu quy luật t duy và hành động của con ngời.
Và kinh doanh đợc hiểu là quá trình đầu t tiền của công sức vào một lĩnh
vực nào đó nhằm thu lợi nhuận.
Một thời gian dài trớc đây và cho đến cả ngày nay vẫn tồn tại nhiều ý
kiến cho rằng văn hoá và kinh doanh là hai lĩnh vực không những khác biệt mà
còn đối lập nhau trong việc định hớng giá trị hành vi của con ngời. Mục đích
của kinh doanh là lợi nhuận: còn văn hoá thị trờng tới cái đúng, cái tốt cái đẹp
trong quan hệ giữa con ngời với con ngời, giữa con ngời với cái tự nhiên và cả
với bản thân. Làm sao có thể đa các nhân tố văn hoá vào trong kinh doanh làm
sao có thể kêu gọi đao đức trong nền kinh tế thị trờng, nơi ngự trị quy luật cạnh
tranh nghiệt ngã "Khôn sống mống chết", "Mạnh đợc yếu thua".?
Và trong bối cảnh của nền kinh tế hiện nay ta có thể đa ra những nhận
thức chung về văn hoá và kinh doanh nh sau:
Trong điều kiện thế giới ngày cay có thể và cần thiết phải đa các yếu tố
văn hoá vào kinh doanh để làm cho kinh doanh trở thành kinh doanh có văn hoá.
Kinh doanh có văn hoá không hề loại trừ mục tiêu kiếm lời, mà là tạo ra
mối quan hệ mật thiết giữa sản xuất, ngời buôn bán và ngời tiêu dùng để các bên
đều có lợi.
Thơng mại 41A
1
Đề án môn học Nguyễn Anh Diện
Văn hoá nói chung trong kinh doanh, nó có tác dụng nuôi dỡng, củng cố

Đứng trớc một thực tiễn chung là nh vậy thì kinh doanh Việt Nam cần
phải xác định tạo sao chúng ta phải xây dựng mối liên hệ chặt chẽ giữa văn hoá
và kinh doanh. Chúng ta phải làm gì và nh thế nào để đạt đợc điều đó. Đem lại
thành công cho mục tiêu chung là đến năm 2020 về bản nớc ta là một nớc công
nghiệp.
Thơng mại 41A
3
Đề án môn học Nguyễn Anh Diện
Phần II: Nội dung của đề tài
I- Cơ sở lý luận chung cho đề tài.
1- Vì sao phải giải quyết vấn đề văn hoá trong kinh doanh
Văn hoá, với t cách là những giá trị vật chất và tinh thần do con ngời sáng
tạo ra, đơng nhiên nó trở thành di sản, thành tiền đề cho bất kỳ quá trình phát
triển nào tiếp theo. Những giá trị vật chất đã sáng tạo ra đơng nhiên là cơ sở
không thể thiếu đợc sự phát triển ở các giai đoạn kế tiếp, là vấn đề không còn
phải bàn luận. Vậy còn lại với t cách là những giá trị tinh thần, văn hoá có vai
trò gì đối với kinh doanh.
ở Việt Nam trớc khi có hệ t tởng của chủ nghĩa Mác thâm nhập vào thị
trờng giá trị văn hoá truyền thống và những ảnh hởng của t tởng Khổng giáo,
Phật giáo đan xen với nhau.
Những giá trị văn hoá này đã có vai trò rất lớn trong hoạt động kinh tế và
kinh doanh mà dấu ấn của nó vẫn còn để lại cho đến ngày nay ở cả dạng vật
chất và tinh thần, chẳng hạn nh quan niệm 'Buôn có bạn, bán có phờng". Đây
thực sự là một điển hình của văn hoá trong kinh doanh, ta có thể hiểu rõ bao
hàm các ý nghĩa sau:
- Phải có một mức độ chuyên môn hoá trong kinh doanh
- Phải có quan hệ hợp tác bền chặt trên cơ sở các lợi ích
- Phải có sự tôn trọng và sự bình đẳng trong kinh doanh
Nh vậy trong quá trình lịch sử lâu đời của mình, chính là bản sắc văn hoá
của dân tộc đó và có vai trò rất lớn trong hoạt động kinh tế và kinh doanh.

Một nền sản xuất suy cho cùng đều nhằm thoả mãn ngày càng cao, các
lợi ích vất chất và tinh thần của con ngời. Đó vừa là mục tiêu, vừa là động cơ
thúc đẩy hành động của con ngời. Nếu không có tác động của yếu tố văn hoá thì
cùng với việc tạo ra thuận lợi có thể xẩy ra các hậu quả to lớn:
- Quan hệ kinh doanh mang tính lừa đảo, chụp giật .
Thơng mại 41A
5
Đề án môn học Nguyễn Anh Diện
- Quan hệ kinh doanh mang tính bóc lột và đối kháng
- Vì lợi nhuận con ngời có thể bất chấp tất cả.
- Vì lợi nhuận con ngời có thể khai thác tài nguyên thiên nhiên đều cạn
kiệt làm cho môi trờng sinh thái bị huỷ hại.
Nếu quá trình kinh doanh chỉ cì lợi nhuận đơn thuần nh vậy thì về mặt
kinh tế, quốc gia đó sẽ phát triển lệch lạc, những ngành và lĩnh vực ít lợi nhuận
sẽ không phát triển đợc và do vậy sẽ không thể đáp ứng mọi nhu cầu của con
ngời. Về mặt xã hội, con ngời sẽ mất nhân cách, đạo đức xã hội xuống dốc, tội
ác gia tăng.
Việc đa các yếu tố văn hoá vào trong kinh doanh làm cho kinh doanh kết
hợp đợc giữa cái lợi và cái đẹp, giữa các giá trị vật chất và giá trị tinh thần, giúp
cho mỗi ngời và cộng đồng dân tộc đó có sự phát triển hài hoà, lành mạnh.
Đa các yếu tố văn hoá vào sản xuất - kinh doanh sẽ tạ ra sức mạnh cộng
đồng phát triển.
Trong sản xuất kinh doanh trí tuệ của mỗi ngời sẽ bổ sung cho nhau tạo
ra trí tuệ tập thể ở một trình độ cao và hoàn thiện.
Sự kết hợp đó là nét đẹp văn hoá trong sản xuất kinh doanh và chính nó
tạo ra sức mạnh của tập thể, của cộng đồng.
Đa các yếu tố văn hoá vào sản xuất - kinh doanh sẽ tạo ra sức sống của
sản phẩm hàng hoá và dịch vụ trên thị trờng coi đó là thành công của doanh
nghiệp.
Hoạt động sản xuất kinh doanh là nhằm đáp ứng những nhu cầu cụ thể

tạo ra sự hng phấn lao động, vào thời gian nghỉ ngơi và cuối giờ làm việc có thể
nhanh chóng xoá đi sự căng thẳng và mệt mỏi về tâm lý giúp cho con ngời
nhanh chóng phục hồi sức lực hơn.
Là một nhà kinh doanh, hiểu đợc vai trò và tâm quan trọng của việc đa
yếu tố văn hoá vào sản xuất kinh doanh tức là họ đợc bổ sung thêm hành trang
kiến thức trên thơng trờng hay nói cách khác văn hoá và kinh doanh với mục
tiêu làm cho "kinh tế sẽ bắt rễ trong văn hoá"
Thơng mại 41A
7
Đề án môn học Nguyễn Anh Diện
2- Một số vấn đề chung về văn hoá và kinh doanh
a- Quan hệ: Giữa văn hoá và kinh tế trong phát triển
Đề chứng minh thấy mối quan hệ bền chặt giữa văn hoá và kinh doanh,
kinh nghiệm thực tế của hàng loạt các nớc trên thế giới trong những thập kỷ qua
cho thấy: "Hai mục tiêu tăng trởng kinh tế đợc đặt ra mà tách rời nhau môi trờng
văn hoá thì kết quả thu đợc sẽ rất khập khiễng, mất cân đối cả về kinh tế lẫn văn
hoá, đồng thời tiềm năng sáng tạo sẽ mỗi dân tộc sẽ bị suy yếu đi rất nhiều".
Quả là nh vậy, văn hoá và kinh tế là hai mặt có quan hệ mật thiết với
nhau, quy định và tác động lẫn nhau trong quá trình phát triển của mọi quốc gia
Nền kinh tế Việt Nam hôm nay cũng đã có một bớc tiến đáng kể so với
thời kỳ trớc đây khi còn thực hiện nền kinh tế theo lối hành chính quan liêu, bao
cấp. Nguyên nhân thành công thực ra không chỉ do thúc đẩy cả các nhân tố
kinh tế đơn thuần (Nh có thêm vốn, kỹ thuật, công nghệ, thị trờng) mà trớc hết
là nhờ đổi mới t duy trên cơ sở làm sống lại bài học "lấy dân làm gốc" đặt con
ngời vào vị trí trung tâm của mọi chủ trơng chính sách, kế hoạch phát triển, khơi
dậy và nhân lên các tiềm năng của mọi tầng lớp nhân dân bắt nguồn từ những
giá trị truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hoá nhân loại, Điều đó có nghĩa rằng
chính văn hoá đã là một động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế của
đất nớc ta trong quá trình đổi mới hiện nay.
Kinh nghiệm thực tế của Việt Nam và của thế giới cho thấy. Kinh tế

đời sống vật chất, tinh thần của ngời làm công, bồi dỡng và phát huy tiềm năng
sáng tạo của họ trong việc tạo ra những hàng rào, dịch vụ và chất lợng tốt, hình
thức đẹp và giá cả hợp lý đáp ứng nhu cầu thị trờng, giữ đợc chữ tín với ngời tiêu
dùng và bạn hàng trong và ngoài nớc.
Rõ ràng 3 cách kiếm lời đầu tiên là những biểu hiện tồi tệ của lời kinh
doanh chụp giật, thiếu văn hoá, vô đạo đức, phản tự nhiên và không tồn tại lâu
bền, do sự thiển cận sai lầm của bản thân những cách đó và do sự phân đôi của
xã hội.
Thơng mại 41A
9
Đề án môn học Nguyễn Anh Diện
Còn cách kiếm lời thì không thể hiện những mặt u việt của phơng thức
kinh doanh và văn hoá. Nó đảm bảo kết hợp đợc cả cái đúng, cái đẹp - vốn là
những giá trị cốt lõi của văn hoá - với cái lợi và mục đích trực tiếp của kinh
doanh.
c- Văn hoá và triết lý kinh doanh
ở Nhật Bản, một nớc có nền kinh tế thị trờng phát triển vào bậc nhất trên
thế giới, ngời ta rất đề cao triết lý: "Cuộc sống hạnh phúc không gì khác hơn là
sáng tạo tối đa... Sáng tạo ra 3 loại giá trị:
Giá trị của cái đẹp, giá trị của cái lợi, gióa trị của cái thiện. ở Việt Nam:
Tuy nền kinh tế thị trờng còn sơ khai với không ít các hiện tợng tiêu cực trong
buôn bán, giáo dịch hùn vốn... Nhng càng ngày có thêm nhiều nhà kinh doanh
biết suy nghĩ và hành động vì mục tiêu dân giầu nớc mạnh xã hội cồng bằng văn
minh, trong đó có hạnh phúc của bản thân và gia đình mình.
d- Văn hoá và cái "tâm" của nhà doanh nghiệp
Việc đa nhân tố văn hoá vào kinh doanh có thành công hay không phụ
thuộc thuộc vào điều kiện. Trong đó điều kiện quyết định là con ngời, bao gồm
tất cả mọi ngời trong dây chuyền sản xuất, phân phối và tiêu thụ các hàng hoá
và dịch vụ làm ra, nhng trớc hết và chủ yếu là ngời tiêu dùng, ngời quản lý
doanh nghiệp.

dùng cái bóng bẩy hào nhoáng bề ngoài để che đậy cái giả dối, thậm chí cái độc
hại bên trong miễn sao thu đợc nhiều lợi nhuận.
Cùng với tính trung thực điều không thể thiếu trong đạo đức của nhà
doanh nghiệp có văn hoá là thái độ tôn trọng cuộc sống, phẩm giá và quyền lợi
chính đáng của những ngời cộng sự và những ngời dới quyền. Trong thời đại
ngày nay bất cứ 1 doanh nghiệp nào cũng chỉ có thể thành công và thành công
lâu bền nếu nhà quản lý biết khởi động và phát huy đợc tinh thần trách nhiệm, ý
thức tự giác, niềm say mê sáng tạo của đội ngũ viên chức và những ngời lao
động trực tiếp bằng cách đối xử với họ nh những con ngời hơn nữa những ngời
anh em gắn bó với nhau trong một cộng đồng.
Thơng mại 41A
11
Đề án môn học Nguyễn Anh Diện
Tính trung thực, thái độ tôn trọng con ngời và nhiều đức tính quan trọng
nữa của Nhà nớc khó có thể chỉ do pháp luật hay bất cứ một chỉ thị, mệnh lệnh
nào tạo ra đợc. Những đức tính đó cần đợc gieo mầm, vun xới, bồi đắp, rnà
luyện suốt đời từ trong gia đình, trờng học và ngoài xã hội.
Tóm lại ở nhiều nớc trong khu vực chúng ta triết lý kinh doanh của những
con ngời có lý tởng đều mang nét dung nhan bản sắc. Vì nó dựa trên những
quan niệm đúng đắn về hạnh phúc của cá nhân không tách dời mà gắn bó mật
thiết với hạnh phúc của cộng động, phải chăng đó là sự kết tinh những giá trị
văn hoá trong kinh doanh.
3- Nâng cao văn hoá trong phát triển kinh doanh hàng tiêu dùng
Không thể có sự phát triển nếu không có đợc một tiềm năng văn hoá. văn
hoá là sản phẩm của quá trình vận động các quan hệ xã hội trong đó có quan hệ
kinh tế là nền tảng, song văn hoá không chỉ là kết quả thuần tuý của các quan hệ
kinh tế mà còn là cộng sự cho sự phát triển kinh tế.
Xét vào thực tiễn nớc ta để công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc bên
cạnh sự đổi mới về các hoạt động kinh tế, chuyển từ kinh tế tập trung quan
liêusang nền kinh tế thị trờng có sự quản lý của Nhà nớc, chúng ta phải xây

khích.
c- Hớng dẫn tiêu dùng và xây dựng tập quán tiêu dùng có văn hoá
Trong lĩnh vực này sự hớng dẫn và định hớng tiêu dùng là nhiệm vụ lớn.
Chúng ta cần phải có sự chỉ đạo, tổ chức, hớng dẫn phân cách có văn hoá trong
ăn, mặc, ở, trang trí nội thất, xây dựng cảnh quan, trong chế tạo và sử dụng hàng
công nghiệp đối với những nhu cầu tiêu dùng trong đời sống của con ngời.
d- Giao lu kinh tế đi đối với giao lu văn hoá
Quan hệ quốc tế trong kinh doanh không chỉ có việc tiếp nhận đầu t và
chuyển giao công nghệ đề rồi sản phẩm trên thị trờng mang nhãn hiệu nớc khác.
Thơng mại 41A
13
Đề án môn học Nguyễn Anh Diện
Quan hệ quốc tế còn nhằm mục đích giao lu văn hoá và nâng cao văn hoá
thông qua đó không chỉ tìm kiếm thị trờng cho các hàng hoá mà còn để giới
thiệu những tinh hoa văn hoá của dân tộc.
Nền văn hoá Việt Nam và nền văn hoá đa dân tộc. Đó cũng là một u thế
của Việt Nam khi hội nhập với cộng đồng thế giới. Các dân tộc khác trên thế
giới nhìn thấy ở Việt Nam những sự đồng cảm về văn hoá gần gũi với họ. cần
làm thế nào cho những sự giao lu kinh tế sẽ mở đờng cho những sự giao lu văn
hoá và ngợc lại những sự giao lu văn hoá lại thúc đẩy sự giao lu kinh tế.
e- Giáo dục văn hoá cho những ngời làm kinh tế
Ngoài luật lệ, chính sách, môi trờng đầu t... Sự phát triển kinh tế tuỳ thuộc
rất nhiều vào những nhận thức và trình độ văn hoá của đội ngũ những ngời làm
kinh tế.
Các nhà kinh doanh là những ngời có điều kiện tiếp xúc rộng rãi với các
cộng đồng ngời khác nhau có tập quán tiêu dùng và văn hoá khác nhau. nếu họ
có trình độ văn hoá (không chỉ là bằng cấp chuyên môn) họ sẽ có nhiều cơ hội
đóng góp vào sự phát triển kinh tế có văn hoá, hạn chế rất nhiều sự phát triển
kinh tế không văn hoá.
Ngời có văn hoá, hiểu biết lịch sử truyền thống dân tộc mình. Hiểu biết

Các nhà cung ứng, khách hàng, ngời bỏ vốn kinh doanh
- Phạm vi doanh nghiệp
Đối với doanh nghiệp đạo đức kinh doanh liên quan trực tiếp đến ngời lao
động trong doanh nghiệp bao gồm quyền và nghĩa vụ trong lao động. Các quan
hệ và lợi ích kinh tế của họ trong làm việc, trong kinh doanh
- Trong phạm vi cá nhân
Lòng trung thực, thiện chí, quan hệ chủ thợ ngời quản lý và nghĩa vụ quản
lý
c- Các chuẩm mực đạo đức
- Giá trị đạo đức
Thơng mại 41A
15