90
Chuơng 3
THUốC TRợ TiM MạCH
Và HOạT ĐộNG CủA THầN KINH
CAFEiN
Cafein là một alcaloid chiết suất từ càfê, lá chè, hạt côca, cacao và là dẫn suất của xanthin.
Cafein tổng hợp từ axit uric.
1. Tính chất
Cafein tinh thể hình kim, nhỏ, dẹt, trắng.
ít tan trong nớc lạnh, dới dạng muối benzoat hay Natri Salicilat sẽ tan tốt hơn, đặc biệt
trong nớc nóng. Tan nhiều trong rợu. Cafein rất ít độc.
2. Tác dụng
- Cafein tác dụng kích thích hệ thần kinh trung ơng.
- Làm tăng cờng quá trình hng phấn của vỏ não nên trí óc minh mẫn hơn, khả năng
làm việc bằng trí năo tăng lên, cảm giác mệt mỏi nhẹ bớt, phản ứng nhanh hơn, tiếp
thu dễ dàng hơn.
- Cafein hng phấn trung tâm hô hấp và vận mạch hành tuỷ, làm tăng trơng lực và khả
năng hoạt động của cơ vân, tăng sức co bóp của tim, dãn mạch ngoại biên, đặc biệt
dãn mạch tim và não, tăng lợi tiểu.
3. Chỉ định
Cafein đợc dùng trong các trờng hợp sau:
- Trợ lực, trợ sức, bồi bổ cơ thể trong các bệnh nặng kèm theo suy nhợc, mệt mỏi về trí
não và thể lực gia súc
- Giải độc trong các trờng hợp ngộ độc do tác dụng lợi tiểu thải độc ở gia súc.
- Khi bị ngất xỉu dùng Cafein kích thích trung tâm hô hấp.
- Cafein dùng trong các trờng hợp bại liệt nhẹ ở trâu, bò, lợn, chó.
- Khi bị thuỷ thũng, tích nớc trong cơ thể, bệnh phù tim ở gia súc.
- Dùng trong trờng hợp gia súc bị sốt cao (phối hợp thuốc hạ nhiệt).
4. Liều lợng
Tiêm bắp thịt hay dới da:
- Trâu, bò: 2-3 g/ngày

- Nh thuốc bồi bổ, trợ lực trong các trờng hợp suy nhợc cơ thể của gia súc.
- Dạng bột đợc dùng chữa ỉa chảy của gia súc lớn.
- Xoa bóp bên ngoài để làm êm dịu các vết thơng, các trờng hợp trầy da, chấn
thơng, chỗ ngứa, vết đốt côn trùng, ong, muỗi.
- Xoa bóp trong trờng hợp đau, sng cơ, sng gân, viêm gân cấp tính.
WWW.RUMENASIA.ORG/VIETNAM
92
4. Liều lợng
Tiêm dới da dầu long não 10%, 20% hay dầu long não đậm đặc (10g long não trong 30g
dầu).
Hay tiêm tĩnh mạch long não nớc 10%.
Dầu long não 20%;
- Nga, trâu, bò: 20-40ml/ngày.
- Lợn, dê, cừu: 3-6ml/ngày
- Chó: 1-2ml/ngày
Long não nớc 10%:
- Ngựa, trâu, bò: 40-100ml/ngày.
- Lợn, dê, cừu: 5-20ml/ngày
- Chó: 2-6ml/ngày
Cho uống bột long não:
- Ngựa: 5-15g/ngày
- Trâu, bò: 10-20g/ngày
- Dê, cừu: 2-8g/ngày
Dùng bên ngoài:
- Xoa bóp rợu long não: 10% - 20%
- Mỡ long não: 20% -25%
Chú ý:
Gia súc uống hay tiêm long não, thịt có mùi hắc.
WWW.RUMENASIA.ORG/VIETNAM
93

Dùng không quá 5 ngày. Dùng quá liều súc vật có thể bị co giật.
Dùng cho uống dung dịch Strychnin.
- Ngựa, lừa: 50-100 mg/ngày
WWW.RUMENASIA.ORG/VIETNAM
94
- Trâu, bò: 50-100 mg/ngày
- Lợn, dê, cừu: 2-5 mg/ngày
- Chó: 0,2-1 mg/ngày
Chú ý:
Khi gia súc bị ngộ độc thì giải độc bằng cloram, chloroform, morphin và một số thuốc an
thần (Meprobamat, Seduxen) để chống co giật.
WWW.RUMENASIA.ORG/VIETNAM
95
ATROPIN
Atropin là một alcaloid chiết xuất từ cây belladon, cây cà độc duợc và cây thiên tiên tử -
Thuốc độc bảng A.
1. Tính chất
Bột tinh thể trắng, không mùi, dễ tan trong nớc và cồn, vị đắng, dễ bị cháy. Khi sờ vào thấy
nhờn tay. Trong thú y thờng dùng dới dạng Atropin Sulfat.
2. Tác dụng
Atropin là thuốc có tác dụng huỷ Colin, nghĩa là có tác dụng chọn lọc làm tê liệt hệ phản ứng
M. Colin, phong bế sự dẫn truyền các rung động thần kinh từ ngọn các dây thần kinh hậu
hạch tiết Colin tới các cơ quan chi phối.
Atropin có tác dụng sau:
- Giảm tiết dịch các tuyến tiêu hoá, chống co bóp cơ trơn, giảm nhu động của ruột, dạ
dày, và các cơ trơn khác ở động vật.
- Tăng nhịp tim, làm co mạch máu (trừ mạch máu phổi và tim).
- Làm giảm đau tại chỗ.
- Làm giãn khí quản, phế quản, giãn đồng tử mắt.
3. Chỉ định

Novocain bị phân huỷ và mất hoạt tính.
Novocain ít độc hơn cocain, trong điều trị thờng dùng dới dạng: Novocain benzoat,
Novocain chlohydrat.
2. Tác dụng
Novocain tác dụng chủ yếu là gây tê, và giảm đau.
Vì Novocain làm ức chế khả năng nhận cảm của các ngọn dây thần kinh cảm giác - nên ức
chế và cắt đứt sự dẫn truyền các xung động bệnh lý từ cơ quan nội tạng, cơ quan ngoại biên
lên thần kinh trung ơng.
Liều nhỏ Novocain hng phấn thần kinh - tăng chức phận dinh dỡng của cơ thể do đó mà có
tác dụng chữa bệnh.
3. Chỉ định
Novocain đợc dùng trong những trờng hợp sau:
- Gây tê trong các trờng hợp tiểu phẫu thuật: Thiến hoạn các loại gia súc, mổ đẻ, cắt
bỏ tử cung, mổ các loại u bệnh, rửa vết thơng ngoại khoa ở gia súc.
- Có thể gây tê tuỷ sống, vùng lng hông ở gia súc.
- Gây tê trong các trờng hợp chấn thơng, nạo vét vết thơng
- Chữa bong gân, sng khớp, sai khớp, các bệnh về khớp
- Chữa co giật, đau bụng, co thắt khí quản, khó thở các loại gia súc.
- Chữa viêm tử cung trâu bò phối hợp với các kháng sinh
- Chữa suy dinh dỡng, phù thũng phối hợp với Vitamin B
1
ở trâu, bò, lợn.
4. Liều lợng
* Gây tê tại chỗ: Tiêm dới da theo cách gây tê thấm dùng dung dịch Novocain 2-3%:
- Trâu, bò, ngựa: 0,5-1,5 g/lần
- Lợn, dê, cừu: 0,15-0,3 g/lần
- Chó: 0,02 g/lần
* Chữa khó thở, co giật, đau bụng:
Tiêm tĩnh mạch dung dịch Novocain 1-5%
- Trâu, bò, ngựa: 0,5-1,5 g/lần