Tổng cầu
Số nhân và Cân bằng chi tiêu
Định nghĩa chính xác của số nhân là:

Chúng ta sẽ minh chứng một số ví dụ của số nhân trên, nhưng
chúng ta cũng có thể chỉ ra nó bằng cách sử dụng Hình 9 dưới
đây (tương tự với Hình 8).
● Cân bằng ban đầu là điểm R0 cắt đường 450 tại Y*.
● Sự tăng lên chi tiêu đầu tư được biểu thị bởi DA > 0, làm dịch
chuyển hàm chi tiêu sang điểm E1.
● Chúng ta biết ràng một cân bằng mới diễn ra tại đường E1 cắt
đường 450, trong trường hợp này là tại Y1*.

● Như chúng ta đã nói ở trên, chi tiêu tăng thêm kéo theo một
mức sản lượng tăng thêm = thu nhập tăng thêm.
● Như đồ thị đã chỉ ra, thu nhập tăng thêm cuối cùng (bằng với
chi tiêu tăng thêm cuối cùng), phải lớn hơn sự tăng lên ban đầu
về đầu tư.
● Để cho dễ hiểu được, hãy nhớ lại rằng Y = C + I +G, điều này
hàm ý rằng DY = DC + DI (bởi vì DG = 0).
● Bởi vì DC phải lớn hơn không (> 0), do có sự tăng lên về thu
nhập, điều này hàm ý rằng DY lớn hơn DI, nhưng điều này cũng
tương đương với cách nói rằng số nhân (=DY/DI trong trường
hợp này) lớn hơn 1.
Công thức Số nhân
Chúng ta có thể suy ra một cách chính xác giá trị của số nhân
trong trường hợp này bằng cách áp dụng toán học.
● Trước đó, khi chúng ta tìm ra giá trị sau đầu cho GDP thực tế:
(16) Y
0
= .

mức giảm sút chi tiêu cao hơn, và do đó có DY cao hơn.
Nguyên nhân của Chu kỳ kinh tế
Số nhân có thể giúp chúng ta hiểu được phần nào về sự vận
hành của chu kỳ kinh tế.
● Chu kỳ kinh doanh cho chúng ta thấy được những giai đoạn
tăng lên thay thế trong GDP thực tế và giảm GDP thực tế.
● Những thay đổi này bắt đầu bằng một đột biến, ví dụ như sự
suy thoái ở Hoa Kỳ làm giảm xuất khẩu của chúng ta và tổng chi
tiêu, hoặc một sự suy giảm trong niềm tin của người tiêu dùgn
trong tương lai làm giảm tiêu dùng hiện tại.
● Sự giảm xuống chi tiêu ban đầu dẫn đến một sự giảm xuống
lớn hơn trong GDP thực tế do hiệu ứng số nhân tiêu cực, làm
chúng ta bị suy giảm GDP thực tế và tăng thất nghiệp, khi các
doanh nghiệp cho công nhân nghỉ việc khi họ cắt giảm sản xuất.
● Cuối cùng, tại tận cùng của chu kỳ kinh tế chúng ta có được
một sự tăng lên về chi tiêu (điều này có thể do một chính sách
đặc biệt, mà chúng ta sẽ thấy) điều này dẫn đến thu nhập tăng
lên, và hiệu ứng số nhân tích cực dẫn đến tăng lên GDP thực tế
và giảm thất nghiệp, khi doanh nghiệp thuê thêm nhân công để
sản xuất thêm hàng hoá và dịch vụ đang có nhu cầu.
9) Số nhân Chính sách Tài chính.
Các số nhân giúp chúng ta giải thích cách thức một cú sốc
khuyếch trương hiệu ứng tiêu cực đối với nền kinh tế, nhưng nó
cũng giúp chúng ta tìm hiểu chính sách tài khoá được xây dựng
để ngăn cản những hiệu ứng tiêu cực này.
● Chúng ta sẽ tìm hiểu chính sách tài chính về chi tiết trong
chương 6, khi chúng ta đã xây dựng được mô hình đầy đủ ở phía
cầu.
● Tuy nhiên, chúng ta có thể nói tóm tắt các khái niệm ở đây.
Chính sách tài chính được thực hiện bởi chính phủ liên bang

từ 2% lên đến khoảng 20%.
● Điều này tiếp tục diễn ra trên toàn thế giới cho đến cuối những
năm 1930.
● Tuy nhiên năm 1936, J. M. Keynes, trong cuốn sách của ông tự
đề Lý thuyết chung về Việc làm, Lãi suất, và Tiền tệ, lần đầu tiên
đưa ra ý tưởng về hệ số nhân mà chúng ta thấy ở đây.
● Sau đó, rất ngẫu nhiên, lý thuyết của ông ít nhiều đã được
chứng minh trong những năm 1940 khi có một sự tăng lớn trong
chi tiêu quốc phòng cho Thế chiến II dẫn đến sự tăng mạnh GDP
thực tế, và giảm mạnh thất nghiệp (thất nghiệp ở Canada giảm
xuống mức gần 2%).
Chúng ta hãy xem xét tại sao những thay đổi trong chi tiêu chính
phủ và thuế có thể thay đổi GDP thực tế, bằng cách trở lại với mô
hình chi tiêu của chúng ta.
● Chúng ta bây giờ đưa ra một công thức đầy đủ của hàm tiêu
dùng, với các khoản thuế dẫn dụ và tự định:
(7) C = a - bt0 + b(1-t)Y.
Thay thế biểu thức này vào mối quan hệ chi phí (E = C +I0 +G0):
(20) E = .
● Trong cân bằng: E = Y:
Y* = .
● Ta có Y*:
(21) Y* = .
● Nếu chúng ta cho thuế và/hoặc chi tiêu chính phủ thay đổi,[7]
chúng ta có thể thấy rằng:
(22) .
Chúng ta có thể sử dụng đẳng thức (22) để tính số nhân chính
sách tài chính sau đây:
● Số nhân mua sắm của chính phủ
(23) ,

● Bây giờ chúng ta có thể giải quyết bằng cách thêm vào chi tiêu
dự kiến, điều này độc lập với mức GDP thực tế ở Canada, mặc
dù có thể bị ảnh hưởng bởi những yếu tố khác ở Hoa Kỳ và phần
còn lại của thế giới: EXP = EX0.
● Chúng ta cũng có thể đưa vào nhập khẩu dự kiến, điều này phụ
thuộc vào các yếu tố tự định như là giá trị của tỷ lệ hối đoái
(chương 7), nhưng lại phụ thuốc tỷ lệ thuận với mức thu nhập ở
Canada: IMP = IM0 +mY.
● Xu hướng nhập khẩu biên là m (0<m<1).
● Nếu chúng ta thêm vào những mối quan hệ này vào hàm tổng
chi tiêu dự kiến, chúng ta sẽ có:
(25) E = a - bt0 +(1-t)Y +I0 + G0 + EX0 - IM0 - mY.
● Nếu chúng ta cho E = Y, và tính cho Y*, chúng ta sẽ có giá trị
sau đây của GDP thực tế trong cân bằng:
(26) Y* =
● Chúng ta có thể thấy rằng GDP thực tế cân bằng bây giờ phụ
thuộc vào những cú sốc xuất khẩu và nhập khẩu, cũng như
những biến trước đó của chúng ta.
● Hơn nữa, chúng ta có thể thấy rằng những số nhân tương tự
nhau, ngoại trừ bây giờ chúng phụ thuộc vào xu hướng biên xuất
khẩu:
(23') ,
(24') ,
Lưu ý rằng giá trị của m càng lớn, thì giá trị của số nhân càng
nhỏ, điều này dẫn đến trường hợp mà chúng ta nghiên cứu.
Nghiên cứu tình huống: Số nhân Saskatchewan.
Câu chuyện báo chí năm 1995 trên tờ Lead-Post đã trình bày một
ví dụ hoàn hảo về quan điểm của hệ số nhân trong hoạt động, và
tầm quan trọng tiềm năng của chính phủ.
● Trong cuộc bầu cử năm 1995, Đảng Tự do lập luận rằng cắt

● Chúng ta đã sửdụng mô hình này để tìm ra mức cân bằng chi
tiêu và GDP thực tế, và tiếp đó lại sử dụng mô hình này để giải
thích điều gì xảy ra đối với phần chi tiêu của dòng luân chuyển
nếu có một cú sốc ngoại sinh đối với hệ thống.
● Hơn nữa, chúng ta đã sử dụng khái niệm về số nhân để giải
quyết vấn đề ảnh hưởng của các cú sốc ngoại sinh đối với chính
sách tài khoá lớn đến mức nào.
Tuy nhiên, mô hình của chúng ta vẫn còn rất đơn giản.
● Chúng ta có đầu tư ngoại sinh, xuất khẩu ngoại sinh.
● Chúng ta cần phát triển những quan hệ này, đặc biệt là tỷ lệ lãi
suất ảnh hưởng đến nền kinh tế như thế nào.
● Bên cạnh đó, chúng ta cần tìm hiểu điều gì xảy ra một khi giá
cả tăng lên.
● Trong trường hợp này, tăng chi tiêu sẽ làm tăng mức giá của
nhiều loại hàng hoá nói chung, điều này lại dẫn đến cắt giảm tổng
lượng chi tiêu, dẫn đến hiệu ứng số nhân giảm đi ở khía cạnh
tăng GDP thực tế.

[1] Mọi dữ liệu bình quân dựa trên giá trị bình quân từ năm 1981-
1985, trích từ cơ sở dữ liệu CANSIM, Thống kê Canada, bảng
7416, trong khi mức độ thay đổi được tính từ bản 6840.
[2] Nếu bạn gặp khó khăn trong việc tìm hiểu đồ thị, bạn có thể
tham khảo "Các kỹ năng Toán học để Tìm hiểu Kinh tế học: Giới
thiệu về Đồ thị", một tài liệu về đồ thị và kinh tế học, bạn có thể
xem tại http://syllabus.syr.edu/cid/graph/book.html.
[3] Lưu ý rằng chúng ta có thể biểu diễn một cách tổng quát biểu
thức (4) từ biểu thức (2) với lưu ý rằng:
S = YD - C; S = YD - C = YD - (a+bYD) = -a + (1-b)YD.
[4] Trích từ "Thời đại sống trên vay mượn" Báo Nhà kinh tế học,
ngày 6, tháng Mười một, 1999.