Kỹ năng làm việc đồng đội
1. Khái niệm chung:
Tập hợp mọi người hợp tác và làm việc như một đội không phải là một
điều dễ dàng như bạn có thể cảm thấy. Một loạt các nhân tố thường
chống lại những nhà quản lý cố gắng theo đuổi mục đích này. Có thể
thấy các nhân tố như lợi ích của mỗi cá nhân, hay niềm tin sai lệch mà
mỗi người trong đội nghĩ có liên quan đến việc có được quyền lực và sự
thành công, và cả những yếu tố vǎn hóa tàn dư của công ty cũ đã ǎn sâu
bám rễ vào nhiều nhân viên trong nhiều nǎm trước đó.
Chúng ta đã nghe nhiều về làm việc theo đội ở những nơi làm việc trong
thời đại ngày nay. Trong khi cố gắng tìm kiếm những cách thức để có
thể cạnh tranh tốt hơn trong điều kiện thị trường thế giới như hiện nay,
lãnh đạo các tổ chức cuối cùng đã nhận thức được rằng, mọi người có
thể làm được những thứ tốt hơn nhiều cho doanh nghiệp khi họ hợp tác
làm việc theo đội chứ không làm việc một cách đơn lẻ trong một tập
hợp những cá nhân.
Tuy nhiên, rất nhiều cái mà chúng ta gọi là "đội" ở nơi làm việc hiện
nay đơn giản chỉ là những đội người được các nhà quản lý chúng ta gắn
cho một cái mác. Tạo ra một môi trường làm việc đội thực sự đòi hỏi
nhà quản lý và nhân viên phải thay đổi hầu như tất cả những gì mà họ
đã làm trước đây
Vậy nhà quản lý cần tạo ra một đội làm việc như thế nào?
Đầu tiên, chúng ta cần định nghĩa những đặc điểm của một đội làm
việc. Để làm được điều này hãy lấy đội tuyển Pháp vô địch thế giới nǎm
98 để định nghĩa một đội làm việc thực sự.
2. Các đặc điểm của đồng đội:
- Có cùng một mục tiêu chung. Trong một đội bóng, mọi người đếu có
mục tiêu là giành chiến thắng. Để trở thành một đội bóng chiến thắng,
lợi ích của cả đội phải được đặt lên trên lợi ích của bất kỳ một cá nhân
nào. Mục tiêu chung của cả đội chính là cái gắn kết các thành viên của
đội. Bạn hãy nhớ lại và sẽ thấy rằng, không một thành viên nào của đội

thành viên thấy phải làm thế nào để lợi ích của cả đội chính là lợi ích tối
cao của mỗi thành viên.
Khi mọi người làm việc như một đội, họ sẽ đem lại lợi ích nhiều hơn
khi họ làm việc một cách độc lập. Ai lại không thích sự thành công của
mỗi cá nhân mình? Tuy nhiên, nếu mọi người thành công trong vai trò
một đội thành công, họ sẽ thu được nhiều thứ hơn. Họ sẽ cảm thấy sự
gắn bó, tính cộng đồng với các thành viên trong đội - điều khó có thể
đạt được trong một thế giới cạnh tranh, phát triển nhanh và kỹ thuật cao.
Sẽ có sự hứng thú thực sự được nhân lên bởi số người trong một đội.
Để có thể liên kết mọi người từ những người mà chúng ta quản lý,
chúng ta, các nhà quản lý, cần phải tìm cách đưa họ lại với nhau trong
một tinh thần thực sự của một đội. Một trong những lý do khiến họ có
thể làm việc hiệu quả hơn trong đội là vì họ đã được đáp ứng những nhu
cầu cơ bản của con người khi làm việc trong đội. Khi chúng ta đáp ứng
được những nhu cầu đó, họ sẽ được đáp ứng các nhu cầu về công việc

3. Mô hình làm việc đồng đội - những điều cần biết:
Thế giới của con người bắt đầu với chỉ một cá nhân, một vài người và
rồi họ tụ họp cùng nhau thành một đội. Tuy nhiên, việc hoạt động theo
đội lại thường dẫn tới sự xung đột và kết quả là nhiều đội đã tan rã.
Thực tế cho thấy đã có những vấn đề nảy sinh trong mô hình làm việc
theo đội thường liên quan đến nhiệm vụ được giao và quá trình triển
khai công việc và bản thân quy trình làm việc đội đội.
Nếu không có sự chú ý đầy đủ đến quy trình này, hiệu quả của đội sẽ
không được phát huy, và ngược lại, nếu có sự quản lý phù hợp, mô hình
làm việc theo đội sẽ đạt hiệu quả gấp nhiều lần so với những gì một cá
nhân riêng lẻ có thể làm được. Đây chính là lý do giải thích việc tại sao
đội đội lại có sức hấp dẫn đến vậy, mặc dù quá trình hình thành đội luôn
gặp nhiều khó khăn và đòi hỏi không ít thời gian.
Mô hình làm việc theo đội có thể thúc đẩy tinh thần hợp tác, sự phối

lãnh đạo của đội.
Giai đoạn tiếp theo là giai đoạn làm đau đầu các cấp lãnh đạo. Đây là
thời kỳ bắt đầu hình thành bè cánh, có sự xung đột giữa các tính cách
trái ngược nhau, không ai chấp nhận ý kiến của người khác mà chưa có
cuộc tranh cãi gay gắt trước đó. Đặc biệt là có rất ít sự giao tiếp giữa
các thành viên, vì không ai sẵn sàng nghe người khác nói cũng như
không chịu mở lòng với người khác. Cuộc "chiến tranh ngầm" này
mang tính cực đoan với những lời châm chọc, công kích có ý nghĩa sâu
xa.
Giai đoạn thứ ba là bình thường hóa. Các tiểu đội bắt đầu nhận ra giá trị
của mô hình làm việc hợp tác, do đó sự xung đột dần lắng xuống. Vì
tinh thần hợp tác đã rõ ràng hơn nên mỗi thành viên cảm thấy an toàn để
phát biểu ý kiến của mình và mọi vấn đề bắt đầu được thảo luận cởi mở
với toàn đội. Đặc biệt là mọi người đã lắng nghe lẫn nhau. Phương pháp
làm việc đội bắt đầu được thiết lập và được mọi thành viên thừa nhận.
Giai đoạn cuối cùng là thực hiện nhiệm vụ của đội. Đây là giai đoạn đội
làm việc nhiệt tình, tích cực và hiệu quả nhất. Đội ổn định thành một hệ
thống có tổ chức, nền tảng của việc trao đổi ý kiến một cách tự do và
thẳng thắn. Đây cũng là giai đoạn đội đạt được những mục tiêu chủ yếu
và là công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho tổ chức.
Chúng ta cũng có thể chia sự phát triển của một đội theo 4 giai đoạn:
Hình thành, Xung đột, Bình thường hóa, Vận hành.
- Hình thành là giai đoạn đội được tập hợp lại. Mọi người đều rất giữ
gìn và rụt rè. Sự xung đột hiếm khi được phát ngôn một cách trực tiếp,
chủ yếu là mang tính chất cá nhân và hoàn toàn là tiêu cực. Do đội còn
mới nên các cá nhân sẽ bị hạn chế bởi những ý kiến riêng của mình và
nhìn chung là khép kín. Điều này đặc biệt đúng đối với một thành viên
kém quan trọng và lo âu quá. Đội phần lớn có xu hướng cản trở những
người nổi trội lên như một người lãnh đạo.
- Xung đột là giai đoạn tiếp theo. Khi đó, các bè phái được hình thành,

quyết định ngân sách, lập các kế hoạch chiến lược, các mục tiêu và
giám sát việc thực hiện. Sẽ là điều không tưởng khi hi vọng một cá nhân
đảm nhận mọi trách nhiệm quản lý đội mà không có sự hỗ trợ nào từ
các thành viên khác. Là một tập hợp các cá nhân khác nhau, đội còn cần
phải học các cách ứng xử và các kỹ năng quản lý con người.
Để đội có thể phát triển tốt và phát huy tác dụng của nó, bạn có thể
tham khảo một số gợi ý sau đây:
Trước hết, đội cần có tâm điểm. Hai tâm điểm chính là đội và nhiệm vụ
được giao. Nếu cần quyết định một vấn đề, đội sẽ quyết định. Nếu có
vướng mắc, đội sẽ giải quyết. Nếu một thành viên không đủ năng lực
hoàn thành nhiệm vụ, đội sẽ yêu cầu thay thế. Khi mâu thuẫn cá nhân
tăng lên, đội cần xem xét vấn đề từ khía cạnh ảnh hưởng của mâu thuẫn
đó tới những nhiệm vụ được giao cho mỗi cá nhân. Nhưng nếu đội thiếu
sự tổ chức và mục đích cụ thể, khi đó trách nhiệm lại thuộc về cấp lãnh
đạo và chủ đầu tư.
Thứ hai là cần có sự minh bạch rõ ràng về mục tiêu chính của dự án.
Trong bất kỳ trường hợp nào, đội cũng phải giải thích rõ ràng và cụ thể
nhằm đảm bảo mọi người đều hiểu rõ về điều đó.
Tiếp theo, đội cần có những cách tác động khác nhau lên các loại người
khác nhau trong đội. Trách nhiệm của trưởng đội là khuyến khích các cá
nhân ít nói bộc bạch ý kiến của mình và tham gia vào các cuộc thảo
luận và hoạt động của đội. Ngược lại, những người sôi nổi trong đội
thường có xu thế nổi bật và chiếm ưu thế ở trong các thảo luận đội.
Trách nhiệm của trưởng đội là theo dõi họ, khuyến khích họ đóng góp ý
kiến, đồng thời nhắc nhở họ phải biết lắng nghe ý kiến người khác.
Mặt khác, đội cũng cần có sự phản hồi trong mọi hoạt động của các cá
nhân. Mọi sự phê bình phải mang tính công bằng và khách quan, tập
trung vào nhiệm vụ mà họ thực hiện chứ không phải cá nhân họ. Những
sai phạm cần được chỉ ra rõ ràng và kịp thời. Sẽ rất có ích nếu trưởng
đội đưa ra sự phản hồi một cách thường xuyên, đặc biệt đối với lỗi lầm,

thảo luận chung, tìm ý tuởng hay, phát biểu và đóng góp ý kiến.
- Đội sẽ phân công, thảo luận công việc cho phù hợp khả năng từng
người dựa trên chuyên môn vủa họ.
- Đề ra kế hoạch cụ thể , nhật ký công tác, thời gian dự tính sẽ hoàn
thành và chuẩn cho lần họp sau. Thông báo phần thưởng, phạt với các
thành viên.

2 Những lần gặp sau.
- Tiếp tục có nhiều cuộc họp khác để bổ sung thêm ý kiến và giải đáp
thắc mắc cho từng người.
- Biên tập lại bài soạn của từng ngươì cũng như chuẩn bị tài liệu bổ
sung.
3 Lần họp cuối cùng trước khi hoàn thành công việc
- Người trưởng đội tổng hợp lại toàn bộ phần việc của mỗi thành viên
- Chuẩn bị sẵn bài thuyết trình và trả lời những câu hỏi thường gặp.
- Chọn người đứng lên thuyết trình đề tài, trả lời câu hỏi, ghi chú và một
số người dự bị.
THỰC TRẠNG
Đối với người Việt trẻ, từ “teamwork” đã được nói đến nhiều nhưng
hình như nó vẫn chỉ được “nghe nói” chứ chúng ta chưa thực hiện nó
theo đúng nghĩa. Họ ít khi thành công trong những dự án làm việc theo
đội và sự hỗ trợ của nhiều thành viên, nhiều bộ phận chuyên biệt.
NGUYÊN NHÂN
Quá nể nang các mối quan hệ.
Người phương Tây có cái tôi rất cao nhưng lại sẵn sàng cùng nhau hoàn
thành công việc cần nhiều người. Còn người Việt trẻ chỉ chăm chăm
xây dựng mối quan hệ tốt giữa các thành viên trong đội, tỏ ra rất coi
trọng bạn bè nên những cuộc tranh luận thường được đè nén cho có vẻ
nhẹ nhàng. Đôi khi có cãi nhau vặt theo kiểu công tư lẵn lộn. Còn đối
với sếp, tranh luận với sếp được coi như một biểu hiện của không tôn

những nguyên nhân của điều này là do chúng ta hiếm khi phân công
việc cho từng người, vì chúng ta thiếu lòng tự tin và tâm lý sợ sai.
Không chú ý đến công việc của đội
Một khuynh hướng trái ngược là luôn luôn cố gắng cho ý kiến của mình
là tốt và chẳng bao giờ chịu chấp nhận ý kiến của bất kì ai khác. Một số
thành viên trong đội cho rằng giỏi nên chỉ bàn luận trong đội
nhỏ_những_người_giỏi hoặc đưa ý kiến của mình vào mà không cho
người khác tham gia. Chỉ vài hôm là chia rẽ đội. Khi cả đội bàn bạc với
nhau, một số thành viên hoặc nghĩ rằng ý kiến của mình không tốt nên
không chịu nói ra hoặc cho rằng đề tài quá chán nên không tốn thời
gian. Thế là, trong khi phải bàn luận kỹ hơn để giải quyết vấn đề lại
quay sang nói chuyện riêng với nhau. Cho đến khi thời gian chỉ còn 5-
10 phút thì tất cả mới bắt đầu quay sang, đùn đẩy nhau phát biểu. Và
chính lúc đã có một người lên thuyết trình, chúng ta vẫn cứ tiếp tục bàn
về chuyện riêng của mình.
Trong teamwork thì có một qui định bất thành văn là im lặng khi người
khác trình bày ý kiến thì hầu như khó thấy trong xã hội VN. Có lẽ còn
nhiều người nghĩ rằng: khi nó nói mà ta im lặng nghe nghĩa là nó giỏi
hơn ta!
Và một "vấn nạn" khác trong teamwork ở VN đó là dựa vào mối quan
hệ riêng để tự cho mình một cái quyền nào đấy. Bạn sẽ rất thường gặp
câu: "Chiều nay họp hả, có gì mới không? Nói txx nghe trước đi, chiều
nay txx trốn!" hay là "txx bận một chút, họp có gì thì mới nhắn cho
txx!" Có thể khái quát hóa là người VN thích dùng các kênh thông tin
riêng, phi chính thức kiểu truyền miệng hơn là các kênh chính thức như
Họp, Bảng thông báo. Như vậy thì thông tin trong tổ chức sẽ chậm, và
nguy cơ sai lệch cũng rất cao
Cộng tác trong công việc là một quá trình làm việc theo đội, mỗi thành
viên đóng góp và giúp đỡ nhau để cùng đạt được một mục đích chung.
Cộng tác trong công việc là hoạt động tương tác, là một thành viên của

Tăng thêm các phương thức giải quyết vấn đề
Tăng thêm chi tiết để cân nhắc
Đóng góp của mỗi người cho công việc phải được thống nhất.
Các nhận xét nội bộ nên được giữ kín, và đó là cách khác tốt để đánh
giá ai đang đóng góp hoặc không đóng góp.
Đội có quyền “sa thải” các cá nhân không tích cực đóng góp nếu sau khi
mọi biện pháp khuyên can đều không thành.
(cá nhân đó hoàn toàn có quyền xin vào một đội khác nếu đội đó nhận)
Một thành viên cũng có quyền bỏ đội nếu như họ cảm thấy họ làm phần
lớn công việc trong khi người khác không làm hoặc không giúp đỡ.
(Người này sẽ dễ dàng tìm được đội khác hoan nghênh đóng góp của
họ)
Chia sẻ trách nhiệm, và cả đội nên thống nhất trách nhiệm, nguyên tắc
làm việc. Điều đó bao gồm:
1. Nghĩa vụ phải tham gia, chuẩn bị trước các buổi họp, và phải đến
đúng giờ
2. Tham gia thảo luận, phát biểu ý kiến, tập trung vào giải quyết vấn đề
và tránh việc chỉ trích cá nhân.
3. Có trách nhiệm chia sẻ công việc và hoàn thành công việc đúng thời
hạn.
Và đôi khi, bạn cũng cần phải làm những công việc mà bạn có ít kinh
nghiệm, cảm thấy chưa chuẩn bị đầy đù hay thậm chí còn có người
trong đội có khả năng làm tốt hơn bạn. Hãy chấp nhận thử thách đó,
nhưng cũng đừng ngại để cho mọi người trong đội biết là bạn cần sự
giúp đỡ, huấn luyện, hay thôi không làm được mà xin làm việc khác.
Quá trình:
Đặt ra các mục tiêu, xem xét mức độ thường xuyên, và phương tiện để
các bạn liên lạc với nhau, đánh giá công việc, quyết định và giải quyết
vấn đề.
Xem các nguồn lực, nhất là xem ai có khả năng hướng dẫn, kiểm tra,