500 giải đáp y học theo yêu cầu bạn đọc
75 vấn đề Dinh dưỡng, thuốc men
và các vấn đề khác
Phần 2
51. Có nên ăn mía và cá ngừ?
"Ăn mía nhiều hằng ngày có mắc bệnh tiểu đường không? Có phải cá
ngừ độc, ăn vào là tức ngực và đau người?"
Ăn nhiều mía không gây bệnh tiểu đường, nhưng nên ăn vừa phải và
theo dõi thể trọng để không trở thành béo phì.
Cá ngừ giàu chất dinh dưỡng và các muối khoáng, lại không độc. Nên
chọn kỹ để tránh cá ươn. Và khi ăn bất cứ hải sản nào cũng phải xem chừng
phản ứng của cơ thể, nhất là những người "yếu bụng"; ví dụ, ăn tôm cua có
thể nổi mẩn hoặc đau bụng, lên cơn hen
Các nhà khoa học đã phát hiện tác dụng tốt của các loại cá béo (cá
trích, cá thu, cá hồi, cá vược, cá ngừ ) do chúng chứa các axit béo không
bão hòa (nhất là omega-3, làm giảm triglycerid trong máu). Chúng có tác
dụng tốt trong việc phòng ngừa một số bệnh tim mạch.
52. Ăn thịt cá nướng có lợi hay hại
"Một hôm chúng em rủ nhau đi picnic. Sẵn có cá ở vùng đó, chúng em
đốt lửa nướng ăn, ngon lắm. Thật buồn cười, có một bạn nhất định không
đụng đến, nói là ăn đồ nướng sẽ mắc bệnh ung thư. Xin cho biết bạn ấy
đúng hay sai?".
Không buồn cười đâu, chuyện nghiêm túc đấy. Bạn của em vừa đúng
lại vừa sai. Đúng nhiều và sai chút xíu. Đúng ở chỗ bạn đó có đọc sách báo
hoặc nghe nói về tác hại của thói quen ăn đồ nướng trên lửa, trên than, hoặc
nướng trong lò, quay. Lâu nay, nhiều nhà nghiên cứu đã lên tiếng cảnh báo
rằng, khi nướng thịt hoặc cá trên than ở nhiệt độ 500-600 độ C, mỡ giọt
xuống than hồng sẽ hình thành các phân tử hydrocarbure thơm đa vòng
(HAP); đó là những chất gây ung thư.
Còn trong lò, ở nhiệt độ 80-100 độ C, chất creatin (hoặc creatinin)
trong thịt cá là sẽ trở thành amin thơm dị vòng (AHA). Chất này khi vào tới

một cơn sốc phản vệ rất khó cứu chữa (phản vệ có thể hiểu nôm na là "phản
lại sự tự bảo vệ của cơ thể").
Ngoài ra, người có cơ địa dị ứng phải hết sức cẩn thận khi tiếp xúc lần
đầu với một tác nhân mà mình chưa trải nghiệm, vì có thể sẽ phản ứng một
cách dị thường với nó.
Một chuyên gia về văn hóa (người phương Tây) khi đến công tác ở
nước ta thường đưa cho người phục vụ ăn uống xem một mảnh bìa ghi bằng
tiếng Việt: "Tôi bị dị ứng đối với mỡ động vật, gừng, hạt tiêu và lạc. Xin
đừng cho vào đồ ăn của tôi những thứ này để tránh nguy hiểm đến tính mạng
tôi".
Đầu năm 1999, Viện nghiên cứu dị ứng, hen và miễn dịch của Mỹ cho
biết, khoảng 1% dân số của nước này bị dị ứng với lạc, trong số tử vong vì
ngộ độc thức ăn hằng năm, phần lớn bị dị ứng với lạc. Trước tình hình đó,
một số hàng hàng không trên thế giới đã hạn chế việc bán lạc rang hay bánh
kẹo chế biến từ lạc, sợ rằng hành khách có thể hít phải bụi lạc tung ra từ
trong bao gói!
Các nhà khoa học Mỹ cũng đã phát hiện ra một gene nghi là thủ phạm
gây dị ứng, đó là gene pCMVArah2. Họ đang sử dụng nó vào việc chế tạo
một vacxin để tiêm phòng.
Trường hợp của mẹ em, vì thư nói không chi tiết, nên không biết mẹ
dị ứng với những tác nhân nào và bằng con đường nào (ăn uống, hít thở hay
do thay đổi thời tiết ). Tuy nhiên, có thể giúp cơ thể mẹ em bớt dần dị ứng
bằng một vị thuốc uống khá hữu hiệu, dễ kiếm và rẻ tiền.
54. Rau sản phụ
"Tôi thấy một số người hay ăn rau sản phụ, như vậy có tốt không?
Rau thai chữa được những bệnh gì? Có cách gì chế biến nó để tiện dùng?".
Rau sản phụ rất giàu protein (chất đạm), mà lại là protein của người,
dễ hấp thu hơn cả, có thể nói là loại thịt bổ nhất trên đời; tiếc rằng trước nay
ta thành kiến cho nó là bẩn nên chôn mất. Trẻ bị suy dinh dưỡng, người mới
ốm dậy, người gầy yếu ít ngủ dùng rất tốt. Theo các tài liệu cổ, rau sản phụ

thịt). Trong chuyện này, người thầy thuốc dạo trước cũng có lỗi vì cho rằng
sắt chỉ có mặt tích cực.
Một công trình nghiên cứu của Italy, tiến hành trên 826 người lớn cả
nam lẫn nữ, tuổi từ 40 đến 79, đã cho thấy rõ mối liên quan giữa đậm độ sắt
trong máu và tốc độ tiến triển của chứng xơ vữa động mạch. Nghiên cứu
khẳng định rằng, việc thừa sắt sẽ có hại cho tim mạch.
Người ăn quá nhiều thịt lợn, thịt bò, người dùng đa sinh tố với liều
quá cao thường xuyên đưa vào cơ thể một lượng sắt lớn, chẳng những
không ích lợi gì mà còn có hại. Cuối năm 1997, Đoàn bác sĩ phụ sản quốc tế
của Pháp đã tuyên bố chống lại việc sử dụng sắt đồng loạt cho thai phụ.
56. Mối liên quan giữa đường và bệnh tiểu đường
"Cháu 19 tuổi, đang tập thể hình và rất thích uống nước đường sau
các buổi tập. Xin cho biết việc uống nhiều đường có gây bệnh tiểu đường
không?"
Một nghiên cứu của nước ngoài được công bố năm 1997 cho thấy, ở
những người sử dụng đường một cách vô độ, nguy cơ bị bệnh tiểu đường gia
tăng.
Các nhà nghiên cứu ở bang California (Mỹ) đã thử nghiệm trên chuột
và nhận định rằng, một chế độ ăn nhiều mỡ và đường dẫn đến hiện tượng gia
tăng tính kháng insulin của cơ thể, triệu chứng mở đầu cho sự xuất hiện bệnh
tiểu đường không phụ thuộc insulin (type 2) ở con người.
Cháu vẫn cần uống đường để bù đắp cho việc tiêu hao năng lượng,
nhưng đừng thái quá; nên ăn thêm cơm, chuối và các chất bột khác. Dùng
thêm mỗi ngày 1 viên đa sinh tố để bổ sung vitamin và chất khoáng.
57. Mối liên quan giữa rượu và đường
"Nhiều người nói, rượu pha đường hay mật ong uống say hơn rượu để
nguyên. Điều đó có đúng không, tại sao?".
Nhận định đó không đúng. Trái lại, khoảng từ cuối thập niên 1920,
người ta đã biết rằng các loại đường, nhất là đường fructose (lấy từ quả cây),
có tác dụng làm chậm việc hấp thu rượu của cơ thể và thúc đẩy quá trình

Một nghiên cứu của Mỹ tiến hành trên 680 người cho thấy, ở người
uống ít nhất 1 tách trà mỗi ngày, nguy cơ bị cơn đau tim giảm 46% so với
người không uống.
Trà suông hay pha đường, sữa đều có tác dụng như nhau (sau khi
uống, người ta thấy lượng catechine trong máu ở cả hai trường hợp thêm
hoặc không thêm đường sữa là ngang nhau). Dĩ nhiên, đường sữa cung cấp
thêm năng lượng cho cơ thể, nhất là sau khi vận động thể lực. Nếu sợ béo
phì thì đừng cho vào.
Nếu chưa quen dùng trà thì đừng pha đậm (làm tim đập mạnh) và
tránh uống trà vào ban tối, thậm chí buổi chiều (vì dễ bị mất ngủ). Tránh
uống trà đặc ngay sau bữa ăn vì sẽ gây khó tiêu.
59. Quý ông cứ yên tâm uống cà phê
"Chúng tôi có thói quen uống cà phê hằng ngày. Hôm qua, tôi nghe
một anh bạn bảo rằng vì cà phê gây ung thư nên mới bị rớt giá".
Chắc người đó nói đùa thôi. Đúng là cà phê rớt giá, nhưng không phải
do nguyên nhân như bạn nói. Mọi giá cả trên thị trường đều có thể biến
động, trồi sụt. Xin đừng vì tin đồn nhảm mà lo lắng hoặc ứng xử không đúng
để rồi phải hối tiếc.
Nếu không bị cao huyết áp và không hay mất ngủ, quý ông cứ yên
tâm uống cà phê, vì cho tới nay, chưa có công trình khoa học nào kết luận là
cà phê gây ung thư.
Ngược lại, một nghiên cứu của Nhật Bản tiến hành trên 1.700 bệnh
nhân ung thư đường tiêu hóa và 21.000 người khỏe mạnh cho thấy, ở những
người dùng ít nhất 3 tách cà phê mỗi ngày, nguy cơ ung thư đại tràng (ruột
già) giảm 54%.
Còn các quý bà nên lưu ý: Theo một nghiên cứu của Thụy Điển, ở thai
phụ uống mỗi ngày 5 tách cà phê, tỷ lệ sẩy thai cao gấp đôi so với các thai
phụ chỉ uống 1 tách, dù là cà phê nguyên hay đã khử cafein.
60. Có nên dùng lò vi sóng?
"Vợ chồng chúng tôi vừa có cháu nhỏ nên có ý định mua một lò vi