Đề cương ôn tập vật lí 11 – HK2 – chương trình cơ bản
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC KÌ 2 - VẬT LÍ 11 - BAN CƠ BẢN
I. Phần LÝ THUYẾT
CHƯƠNG IV
TỪ TRƯỜNG
Câu 1: Cảm ứng từ do dòng điện chạy trong dây dẫn sinh ra phụ thuộc những yếu tố nào?
- Cảm ứng từ do dòng điện chạy trong dây dẫn sinh ra:
+ Tỉ lệ với cường độ dòng điện sinh ra điện trường.
+ Phụ thuộc dạng hình học của dây dẫn.
+ Phụ thuộc vị trí điểm đang xét.
+ Phụ thuộc môi trường trong quanh.
Câu 2: Định nghĩa đường sức từ. Các tính chất của đường sức từ.
* Đường sức từ là những đường vẽ ở trong không gian có từ trường, sao cho tiếp tuyến tại mỗi
điểm có hướng trùng với hướng của từ trường tại điểm đó. Qui ước chiều của đường sức từ tại mỗi
điểm là chiều của từ trường tại điểm đó.
* Các tính chất của đường sức từ:
+ Qua mỗi điểm trong không gian chỉ vẽ được một đường sức.
+ Các đường sức từ là những đường cong khép kín hoặc vô hạn ở hai đầu.
+ Chiều của đường sức từ tuân theo những qui tắc xác định.
+ Qui ước vẽ các đường sức mau (dày) ở chổ có từ trường mạnh, thưa ở chổ có từ trường yếu.
Câu 3: Nêu đặc điểm đường sức từ của từ trường sinh bởi dòng điện chạy trong dây dẫn thẳng dài?
Phát biểu quy tắc nắm bàn tay phải để xác định chiều đường sức từ sinh bởi dòng điện chạy trong
dây dẫn thẳng dài?
* Là những đường tròn đồng tâm nằm trong mặt phẳng vuông góc với dây dẫn mà tâm chính là vị
trí giao của dây dẫn với mặt phẳng đó. Chiều của đường sức xác định theo quy tắc nắm bàn tay
phải.
- Độ lớn: biểu thức:
r
I
B
7
* Đặc điểm: Các đường sức phía ngoài dây giống với đường sức sinh bởi nam châm thẳng. Các
đường sức phía trong lòng ống là những đường thẳng song song cách đều nhau. Chiều của các
đường sức trong lòng ống cũng được xác định theo quy tắc nắm bàn tay phải:
* Quy tắc nắm bàn tay phải: giơ bàn tay phải nắm lấy ống dây sao cho chiều từ cổ tay đến ngón
tay cùng chiều dòng điện, khi đó ngón cái chỉ chiều từ trường bên trong ống dây.
- Biểu thức cảm ứng từ trong lòng ống dây:
PHYSICS -Page 1-
Đề cương ôn tập vật lí 11 – HK2 – chương trình cơ bản
I
l
N
B
π
4.10
7
−
=
↔
nIB
π
4.10
7
−
=
***** Viết biểu thức tính cảm ứng từ do dòng điện trong dây dẫn thẳng, dây dẫn tròn và ống
dây gây ra. Nêu tên + đơn vị các đại lượng có trong biểu thức.
Câu 6: Nêu các đặc điểm của lực từ tác dụng lên đoạn dây dẫn mang dòng điện đặt trong từ trường
đều. (điểm đặt, phương, chiều, độ lớn, tên đơn và vị các đại lượng có trong biểu thức). Phát biểu
CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
Câu 8: Từ thông là gì? Đơn vị của nó? Biểu thức tính từ thông, giải thích tên + đơn vị các đại luợng
có trong biểu thức.
- Xét một diện tích S nằm trong từ trường đều
B
có véc tơ pháp tuyến
n
tạo với từ trường
B
một
góc α thì đại lượng Φ = BScosα gọi là từ thông qua diện tích S đã cho.
Đơn vị của từ thông Φ là vêbe (Wb). B(T) cảm ứng từ, S(m
2
) diện tích.
Câu 9: Chiều dòng điện cảm ứng được xác định như thế nào?
- Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong mạch kín có chiều sao cho từ trường cảm ứng có tác dụng
chống lại sự biến thiên từ thông ban đầu qua mạch.
Nếu sự biến thiến từ thông xảy ra do chuyển động thì từ trường cảm ứng chống lại chuyển động
nói trên.
Câu 10: Dòng Faucault (Phu-cô) là gì? Giải thích sự tạo thành dòng Faucault và tác dụng của dòng
Faucault.
- Dòng Faucault là dòng điện xuất hiện trong các vật dẫn khi nó chuyển động trong từ trường hoặc
nằm trong từ trường biến thiên.
- Giải thích: Khi vật dẫn chuyển động trong từ trường thì các điện tích tự do trong vật dẫn cũng
chuyển động theo và do đó nó chịu tác dụng của lực Laurentz do đó các điện tích chuyển động có
hướng tạo thành dòng điện.
Câu 11: Suất điện động cảm ứng là gì? Phát biểu định luật Faraday về suất điện động cảm ứng.
2
1
W
=
Chương VI
KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
Câu 13: Hiện tượng khúc xạ ánh sáng là gì? Phát biểu nội dung định luật khúc xạ ánh sáng, nêu tên
các đại lượng kèm theo đơn vị.
* Khúc xạ ánh sáng: là hiện tượng lệch phương của các tia sáng truyền xiên góc qua mặt phân
cách giữa hai môi trường trong suốt khác nhau.
* Nội dung định luật khúc xạ ánh sáng
+ Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới và ở phía bên kia pháp tuyến so với tia tới.
+ Với mỗi môi trường trong suốt xác định, tỉ số giữa sin góc tới và sin góc khúc xạ luôn không đổi:
r
i
sin
sin
= hằng số hay
2
1
sin
sin
ni
r n
=
i: là góc tới, r là góc khúc xạ; n
1
và n
2
=2A
chạy song song ngược chiều.
a. Tính cảm ứng từ tại M nằm trong mặt phẳng hai dây dẫn, cách dây dẫn thứ 2 đoạn 5cm (H1)
b. Tính cảm ứng từ tại N nằm trong mặt phẳng hai dây dẫn, cách dây dẫn thứ 2 đoạn 4cm, cách dây
dẫn thứ nhất đoạn 6cm
PHYSICS -Page 3-
Đề cương ôn tập vật lí 11 – HK2 – chương trình cơ bản
H1. H2.
Bài 2: Hai dây dẫn dài vô hạn song song cách nhau 20cm, trong đó có hai dòng điện I
1
=3A, I
2
=8A
chạy song song ngược chiều.
a. Tính cảm ứng từ tại M nằm trong mặt phẳng hai dây dẫn, cách dây dẫn thứ 1 đoạn 5cm (H2)
b. Tính cảm ứng từ tại M nằm trong mặt phẳng vuông góc với hai dây dẫn, cách dây dẫn thứ 1 đoạn
12cm, cách dây dẫn thứ 2 đoạn 16cm.
Bài 3: Hai dây dẫn dài vô hạn song song cách nhau 8cm, trong đó có hai dòng điện I
1
=2A, I
2
=4A
chạy song song ngược chiều.
a. Tính cảm ứng từ tại M nằm trong mặt phẳng hai dây dẫn, cách đều hai dây dẫn.
b. Tìm vị trí điểm K, để tại K cảm ứng từ tổng hợp bằng không.
BÀI 4. Một khung dây tròn bán kính R=20 cm gồm 40 vòng dây. Biết cảm ứng từ tại tâm của
khung dây 3,14.10
-4
T. Xác định cường độ dòng điện chạy trong mỗi vòng dây. ĐS: I= A.
2
B
2
của AB. Xác định vị trí vật trước và sau khi dịch chuyển. ĐS: d
1
=16cm, d
2
=21cm
BÀI 6: Đặt một vật sáng phẳng nhỏ AB trên trục chính và vuông góc với trục chính của một thấu
kính hội tụ có tiêu cự 12cm. Người ta thấy có ảnh A
1
B
1
rõ nét trên màn. Giữ thấu kính cố định, di
chuyển vật 8cm dọc theo trục chính thì lại thấy có ảnh A
2
B
2
rõ nét trên màn, biết A
2
B
2
=3A
1
B
1
. Xác
định vị trí vật trước và sau khi dịch chuyển. ĐS: d
1
=24cm, d
30cm và cách dòng I
2
20cm.
- Điểm B cách dòng I
1
30cm và cách dòng I
2
40 cm.
b. Tìm quĩ tích những điểm tại đó cảm ứng từ bằng 0.
Bài 2. cho dây dẫn thẳng dài vô hạn. Cường độ dòng điện trong dây là I=5A. Môi trường
ngoài là không khí.
a. Xác định vectơ cảm ứng từ B tại điểm M cách đây khoảng R=2cm.
b. Tìm quĩ tích điểm N, biết cảm ứng từ tại N là B=10
-6
T.
Bài 3. Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn đặt song song trong không khí và cách nhau d=100cm.
Dòng điện trong hai dây cùng chiều và cùng cường độ I=2A. Xác định cảm ứng từ tại điểm
M trong hai trường hợp:
a. M nằm trong mặt phẳng chứa hai dây và cách hai dây lần lượt d
1
=60cm, d
2
=40cm.
b. M cách hai dây lần lượt d
1
=60cm và d
2
=80cm.
Bài 4. Hai vòng dây tròn đặt cùng tâm và trục vuông góc với nhau. Bán kính vòng dây đều
là đều là R = 20cm, cường độ dòng điện I=10A. xác định cảm ứng từ tại tâm O của hai vòng
1
=2A và I
2
=5A.
Xác định :
a. Cảm ứng từ tại A có tọa độ x =2cm và y = 4cm.
b. Tập hợp các điểm có vectơ cảm ứng từ bằng 0.
PHYSICS -Page 5-
A
C D
B
N
M
M
C
A
B
DN
Đề cương ôn tập vật lí 11 – HK2 – chương trình cơ bản
Bài 9. Cho hai dây dẫn thẳng dài song song đi qua hai điểm A và B và vuông góc với đoạn
thẳng AB. Dòng điện trong các dây dẫn I
1
= I
2
=10A và cùng chiều nhau. Biết AB = 10cm.
a. Tính lực từ tác dụng lên 1m chiều dài của mỗi dây dẫn.
b. Một mặt phẳng P đi qua hai diểm A,B và vuông góc với hai dây dẫn. Trên mặt phẳng P
vẽ đường trung trực của AB là x’Ox. Tìm những điểm M trên x’Ox để tại M cảm ứng từ
tổng hợp do các dòng điện gây ra là lớn nhất.
Bài 10. Hai dòng điện chạy theo cùng một chiều trong hai dây dẫn thẳng vô hạn song song,
.
Bài 12. Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn đặt trong chân không cố định song song với nhau và
cách nhau một khoảng 10cm có các dòng điện I
1
=I
2
=10A cùng chiều đi qua mỗi dây. Tính
lực tác dụng lên mỗi mét chiều dài của dây dẫn I
3
trong các trường hợp sau:
a. Đặt dây dẫn thứ ba mang dòng điện I
3
=6A song song với hai dòng điện I
1
và I
2
đi qua M,
biết M nằm ttrong mp vuông góc với hai dây dẫn và cách 2 dây các khoảng MA=6cm,
MB=8cm.
b. Gọi H là chân đường cao MH của tam giác MAB. Tại H đặt dây dẫn thứ ba dài 0,5m song
song với hai dây trên và có dòng điện I
3
= 12A đi qua cùng chiều với I
1
và I
2
.
Bài 13. Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn đặt song song và cách nhau một khoảng AB=a=18cm.
Dòng điện trong mỗi dây có cường độ I
1
I
1
, I
2
tác dụng lên 0,8m của dòng điện I
3
.
Bài 15. Hai dây dẫn thẳng song song dài vô hạn, đặt cách nhau một khoảng b=20cm trong
không khí. Cho hai dòng điện cùng chiều và cùng cường độ I
1
= I
2
=I=5A đi qua hai dây. Một
mặt phẳng P vuông góc với hai dây dẫn và cắt dây I
1
tại A và cắt dây I
2
tại B. M là một điểm
trên mặt phẳng P thuộc đường trung trực Ox của AB, với OM = x.
a. Xác định cảm ứng từ tại điểm M do hai dòng điện gây ra. Cho
x = 20cm.
b. Tìm điểm M
0
trên Ox mà tại đó cảm ứng từ đạt giá trị cực đại.
Tính giá trị cực đại đó.
PHYSICS -Page 6-
O
M
I
1