Thuốc điều trị mụn trứng cá và những
chú ý khi dùng

Trứng cá là bệnh da rất hay gặp, đặc biệt ở lứa tuổi dậy thì. Biểu hiện của bệnh là
các mụn đầu đen, đầu trắng tại vị trí có nhiều tuyến bã như vùng mặt, lưng, ngực.
Hiện nay có nhiều loại thuốc, mỹ phẩm dùng để điều trị mụn trứng cá nhưng cần
phải hiểu rõ tác dụng, chỉ định của từng loại thì mới đạt hiệu quả tốt trong điều trị.
Có những loại thuốc điều trị mụn nào?
Thuốc điều trị mụn có 2 loại là thuốc điều trị tại chỗ (thuốc bôi, mỹ phẩm, sữa rửa mặt)
và thuốc điều trị toàn thân (thuốc uống, tiêm). Người ta phân ra 4 nhóm thuốc chủ yếu
điều trị mụn trứng cá là:
- Nhóm thuốc làm bạt sừng, bong vảy (keratolytics): Ví dụ mỡ salicylic acid 5-10%: có
tác dụng làm mỏng lớp sừng trên bề mặt da, làm bong các nút sừng ở cổ tuyến bã, giúp
chất bã thoát ra ngoài dễ dàng hơn, giảm tắc nghẽn chất bã trong túi tuyến bã. Nhóm
thuốc này thích hợp để làm bong các nút sừng ở các loại mụn đầu trắng, mụn bọc nhỏ.
Tùy vị trí và mức độ mụn để dùng loại có nồng độ phù hợp.
- Nhóm thuốc kháng sinh (antibiotic) và kháng khuẩn (antibactarial): Thường dùng các
kháng sinh như clindamycin, erythromycin, doxycyclin; kháng khuẩn chống viêm như
benzoyl peroxide. Các loại thuốc này vừa có tác dụng diệt vi khuẩn gây viêm tại mụn, lại
vừa có tác dụng chống viêm nên thích hợp để điều trị các loại mụn viêm, mụn mủ. Dùng
cả đường toàn thân và tại chỗ. Có các loại kháng sinh dùng tại chỗ như: dạng kem hoặc
gel erythromycin 2 - 4%, clindamycin 1%, benzoyl peroxide 2,5 - 5%. Thận trọng khi
dùng các thuốc tại chỗ loại này có thể gây nhạy cảm với ánh sáng, vì vậy nên tránh nắng
trong thời gian điều trị. Benzoyl peroxide còn có thể gây kích ứng trên da. Khi bôi, ngày
đầu nên bôi thử một vùng nhỏ ở mặt trong cẳng tay, nếu không thấy ngứa, nổi mẩn đỏ thì
mới bôi lên vùng mặt.
- Nhóm vitamin A acid (retinoid): Có tác dụng chống sừng hóa cổ tuyến bã, do đó ngăn
ngừa hình thành các nút sừng tại cổ tuyến bã, giúp chất bã nhờn thoát ra dễ dàng hơn.
Retinoid còn làm giảm tiết bã, chống viêm nên được dùng cho mọi loại mụn trứng cá, đặc
biệt các dạng trứng cá bọc, mụn mủ, mạch lươn, trứng cá nặng, dai dẳng. Tuy nhiên,
chống chỉ định dùng retinoid cho phụ nữ có thai, những người có tryglycerid, cholesterol

thẳng tâm lý, áp lực công việc, làm việc quá sức cũng dễ bị mụn trứng cá. Trong quá
trình điều trị mụn cần quan tâm và loại bỏ các yếu tố này.
- Yếu tố nghề nghiệp: Một số người làm nghề tiếp xúc trực tiếp với dầu mỡ, halogen, làm
việc trong môi trường ẩm ướt, nóng bức cũng dễ phát sinh và làm mụn trứng cá nặng
thêm. Cần cải thiện môi trường và điều kiện làm việc ở những bệnh nhân này, thậm chí
phải đổi nghề.
Hiện nay, có nhiều loại thuốc điều trị mụn trứng cá. Tuy nhiên, việc điều trị mụn còn phụ
thuộc vào nhiều yếu tố ảnh hưởng cả nội tại và tác động bên ngoài. Để điều trị mụn được
hiệu quả, cần hiểu rõ cơ chế tác dụng của từng loại thuốc, chỉ định đúng giai đoạn và biểu
hiện của mụn, kết hợp hạn chế các yếu tố làm vượng bệnh và chăm sóc da, tư vấn đúng
cách cho bệnh nhân.
BS. Vũ Tuấn Anh