Đề kiểm tra đội tuyển : Ngữ văn
Lớp 9
Câu 1:
Trình bày cảm nhận của em về hai câu thơ sau
a.Miệng cời buốt giá
(Chính Hữu)
b.Nhìn nhau mặt lấm cời ha ha
(Phạm Tiến Duật)
Câu 2
Có ý kiến cho rằng xuyên suốt bài thơ ánh trăng của Nguyễn Duy là hình
tợng vầng trăng. Thông qua đó nhà thơ bày tỏ những suy ngẫm sâu sắc của
mình về cuộc đời.
Em hãy phân tích ý nghĩa của hình tợng thơ độc đáo đó.
Đáp án
Câu 1:
H/s phân tích đợc điểm giống và khác nhau ở hai câu thơ
- Giống nhau : Đều cùng miêu tả âm vang tiếng cời của ngời chiến sĩ
ý nghĩa tiếng cời biểu hiện niềm lạc quan vợt mọi khó khăn nguy hiểm, là
nét đẹp phẩm chất cuả ngời chiến sĩ trong cuộc kháng chiến.
- Khác nhau :Trong câu thơ của Chính Hữu buốt giá gợi cho ngời đọc
cảm nhận đợc thời tiết khắcnghiệt, tiếng cời của ngời chiến sĩ đã sởi ấm
không gian, thể hiện tình đồng chí đồng đội gắn bó
Trong câu thơ của Phạm Tiến Duật Cời ha ha là cời to, sảng khoái, trẻ
trung, lấy khó khăn vất vả mặt lấmđể vui đùa ->nét riêng trong thơ Phạm
Tiến Duật
- Đánh giá:
Cả hai nhà thơ đã tạo nên đợc nét trẻ trung sôi nổi lạc quan yêu đời của ngời
chiến sĩ qua tiếng cời-> đó chính là sức mạnh làm nên chiến thắng.
Câu 2
Về cơ bản h/s cần phân tích đợc những ý nghĩa sau :
- ánh trăng là hình tợng xuyên suốt bài thơ và là hình tợng mang nhiều ý

đêm ngủ phải rải lá khô nằm không có chăn màn vì thế những ngời
lính ấy phải chịu những cơn sốt hành hạ:
Sốt run ngời vầng trán ớt mồ hôi
Nhng họ vẫn chắc tay súng đứng gác giữa đêm khuya rừng hoang
sơng muối, giá rét thấu xơng:
Đêm nay rừng hoang sơng muối
đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Nh vậy bài thơ đã thể hiện chân thực cuộc sống gian nan của ngời
chiến sĩ. Bởi vì đất nớc ta vừa mới đợc độc lập lại tiến hành ngay
cuộc kháng chiến chống Pháp lần 2, cha có thời gian khôi phục và
phát triển kinh tế. Bài thơ giống nh môt thớc phim quay chậm giúp
ngời đọc hiểu rõ cuộc sống kháng chiến của những ngời chiến sĩ
trong ngày đầu chống Pháp.
- Nếu nh những ngời lính trong những ngày đầu cuộc
kháng chiến chống Pháp phải chịu sự thiếu thốn về vật chất thì
những ngời lính trong thơ Phạm Tiến Duật phải đối mặt với sự
khốc liệt của bom thù. Bài thơ không có những câu thơ miêu tả trực
tiếp nhng nhìn vào những chiếc xe không kính, không đèn, không
mui thì ngời đọc đã hình dung rõ sự tàn bạo của chiến tranh:
Không có kính không phải vì xe không có kính
Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi
Không có kính rồi xe không có đèn
Không có mui xe thùng xe có xớc
Bom đạn của đế quốc Mĩ đã cày xới trên tuyến đờng Trờng
Sơn, giật bỏ những phơng tiện tôí thiểu nhất của chiếc xe khiến nó
trở nên trần trụi, mình đầy thơng tích. Bởi thế ngồi trên những
chiếc xe đó là ngời chiến sĩ đã cận kề với hiểm nguy, đối mặt với
cái chết. Rồi xe không có kính khiến cho bụi phun, ma tuôn ma xối
làm cản trở tầm nhìn của ngời chiến sĩ khiến cho con đờng Trờng
Sơn thêm trắc trở, nguy hiểm bội phần:

Gian nhà, ruộng nơng là những vật thân thiết gắn bó với ngời
lính. Giếng nớc, gốc đa là nơi ghi dấu bao kỉ niệm thân thơng.
Bớc chân ra đi những ngời lính nông dân ấy nặng lòngvới quê h-
ơng, làng xóm, day dứt về nôĩ nhớ mẹ già, vợ trẻ, con thơ nhng đất
nớc có giặc các anh tạm gác tình riêng để lên đờng theo tiếng gọi
thiêng liêng của Tổ quốc. Từ mặc kệ đặt giữa dòng thơ đã diễn tả
thái độ dứt khoát, kiên quyết ra đi của các anh. Ruộng nơng gửi lại
bạn, gian nhà để mặc gió thổi. Tiếng gọi của Tổ quốc đã thôi thúc
các anh lên đờng. Nh vậy đối với các anh cao hơn tình yêu làng
xóm, gia đình là là tình yêu lí tởng cách mạng, yêu đất nớc.
Đất nớc còn bóng quân xâm lợc thì còn ghi dấu bớc chân ng-
ời chiến sĩ. Bởi vậy anh bộ đội cụ Hồ trong thời kì chống Mĩ tiếp
bớc truyền thống anh hùng của dân tộc họ lại lên đờng. Trong Bài
thơ về tiểu đội xe không kính Phạm Tiến Duật đã khắc họa niềm
khát khao độc lập, tự do của anh bộ đội :
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trớc
Chỉ cần tronmg xe có một trái tim
Hình ảnh thơ hoán dụ đã khẳng định nhiệt tình yêu nớc của
ngời chiến sĩ đã vợt qua mọi khó khăn gian khổ, lái những chiếc xe
đến đích an toàn, chi viện sức ngời sức của cho miền Nam đánh
Mĩ.
- Mặt khác vẻ đẹp tâm hồn của ngời chiến sĩ còn đợc
thể hiện ở ý chí quyết tâm vợt qua mọi khó khăn gian khổ để hoàn
thành nhiệm vụ. Dù vật chất khó khăn nhng ngời chiến sĩ vẫn nắm
chắc tay súng đứng gác giữa rừng hoang sơng muối chủ động chờ
giặc đến để tiêu diệt:
Đêm nay rừng hoang sơng muối
đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Còn ngời chiến sĩ trong thơ Phạm Tiến Duật cũng nh vậy mặc
cho bom giật, bom rung, mặc cho ma tuôn, ma xối những ngời

Duật:
Nhìn nhau mặt lấm cời ha ha
Nhìn bộ mặt lấm lem của nhau, nhìn mái tóc bạc trắng vì bụi, tiếng
cời của các anh đã cất lên. Nụ cời này không phải là cời gợng mà là
cời ha ha là cời to, sảng khoái vô t rất sôi nổi, trẻ trung. Tiếng cời
ấy át cả bom thù, tiếng cời ấy là tiếng cời chiến thắng của một tâm
hồn lạc quan, yêu đời.
- Ngời chiến sĩ còn có tình đồng chí, đồng đội cao đẹp
Đó là tình cảm của những ngời cùng chung chí hớng, chung lí t-
ởng cách mạng. Bởi thế họ sẻ chia cho nhau những gian nan của
cuộc đời ngời lính. Họ đều từng trải qua, nếm chịu những cơn sốt
rừng, bàn tay của họ đã xiết chặt lấy nhau truyền cho nhau sức
mạnh để chiến thắng gian nan:
Thơng nhau tay nắm lấy bàn tay
Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi
Đây là một hình ảnh thơ giản dị, chân thực mà đầy cảm động.
Đó là caí bắt tay thân ái nh xiết chặt lại hàng ngũ, gạt bớt đi những
gian khổ khó khăn, động viên, tiếp thêm sức mạnh ý chí cho nhau.
Từ trong bom rơi mà vẫn có cái bắt tay nh thế thì mừng vui và tự
tin biết mấy. Qua đó ta thấy đợc tình đồng chí đồng đội ấm áp.
Trong những giờ phút dừng chân ngắn ngủi cũng đủ để ngời
chiến sĩ cùng gắn bó với nhau:
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời
Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy
Câu thơ ngầm so sánh tình cảm của những ngời lính với nhau
gắn bó chẳng khác gì anh em một nhà. Câu thơ đẹp cả về cách
nhìn, cách nghĩ, gợi ở ngời đọc sự liên tởng về chân dung ngời lính
thời chống Pháp:
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ
Đồng chí!