Để tránh trục trặc và sai sót khi
sử dụng thuốc

Thuốc nào cũng phải có tên gọi riêng, tên gọi ấy thể hiện có thể là tên
hóa học, tên khác (tên cùng nghĩa), tên genetic, tên biệt dược, tên thông dụng
quốc tế và tên thương mại. Làm thế nào để đơn thuốc bác sĩ kê, bệnh nhân
thuận tiện trong việc mua và sử dụng an toàn, hiệu quả là vấn đề cần đặt ra

Thị trường thuốc nước ta khá phong phú với hàng trăm doanh nghiệp trong
và ngoài nước. Tên thuốc cũng từ đó như trăm hoa đua nở. Chỉ tính đến tháng
5/2005 đã có hơn 10.000 tên thuốc được đăng ký lưu hành. Thực ra con số này
chưa được thống kê đầy đủ vì còn nhiều thuốc đưa vào nước ta bằng con đường
tiểu ngạch, theo đơn chuyến, thuốc chưa có số đăng ký và cả các thuốc xách tay
hoặc theo con đường quà tặng
Cùng một thuốc, rất nhiều tên gọi
Theo công bố của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), danh mục hoạt chất (hay
còn gọi là hóa dược, nguyên liệu) có khoảng 3.500 hoạt chất được đưa vào sử
dụng, bao gồm cả hoạt chất dùng trong cận lâm sàng, thuốc phóng xạ, chất tẩy rửa,
diệt côn trùng, thú y Số hoạt chất để chế tạo thuốc sử dụng cho con người chỉ
khoảng 3.000. Ngoài số thuốc đơn chất, phải kể đến các biệt dược, là thuốc được
bào chế đặc biệt, gọi là đặc chế cũng không nhiều. Đó là những thuốc có cấu tạo
hóa học, công thức, thành phần kỹ thuật bào chế mới và đặc thù để có dược lực,
dược lý, sinh khả dụng với các dạng bào chế thích hợp. Ví dụ: sildonafil với biệt
dược viagra, oseitamivir với biệt dược tamiflu, paracetamol với biệt dược
efferalgan sủi bọt, rodogyl thuốc dùng cho nhiễm khuẩn răng miệng phối hợp giữa
spiramycin và metronidazol.
Song ở nước ta lại khác. Rất nhiều tên thuốc mới được đặt cho những thuốc
thông dụng. Chỉ lấy riêng một thuốc paracetamol đã có mấy chục tên mới như
acemol, actadol, anadol antigrip đến pacemol, ratadol, tiphadol và rất nhiều
thuốc đơn chất khác cũng với những tên thuốc mới như thế! Mỗi doanh nghiệp
đều muốn sản phẩm của mình được mang một thương hiệu mới, đấy là chưa kể

luôn luôn dùng tên thuốc thông dụng. Tên thương mại chỉ dùng với lý do riêng
biệt và thêm vào nếu thấy cần thiết. Bởi tên thương mại quá nhiều, không thể cập
nhật hay thay đổi. Mặt khác lại có thể dễ trùng tên mà có thể mang 2 hoạt chất
khác nhau. Xin ghi lại nguyên văn hướng dẫn trong việc kê đơn in trong Dược thư
của WHO xuất bản năm 2004: The international nonproprietary name of the drug
should always be used (tên thông dụng quốc tế về thuốc luôn luôn được sử dụng).
Để tránh những trục trặc và sai sót đáng tiếc trong việc viết đơn thuốc và
danh pháp hóa học, các cơ quan chức năng có thẩm quyền của các ngành cần
nghiên cứu, xem xét có hướng dẫn sớm, tạo sự nhất quán trong vấn đề này.