Zarathustra đã nói như thế
ĐÀM ĐẠO VỚI CÁC ÔNG VUA

Zarathustra lên đường, băng qua những ngọn núi, những khu rừng của
hắn vừa được chừng một tiếng đồng hồ, thì đột nhiên hắn nhìn thấy một đám
rước lạ lùng. Ở giữa con đường Zarathustra muốn đi, có hai ông vua tiến
bước, cả hai đầu đội vương miện, thắt lưng màu đỏ huyết, sặc sỡ nhiều màu
như những con chim hồng hạc: hai ông vua đẩy trước mặt mình một con lừa
chở nặng. “Mấy ông vua này muốn gì đây trong vương quốc của ta?”
Zarathustra kinh ngạc nhủ lòng như thế, và vội vã nấp vào sau một bụi rậm.
Nhưng khi hai ông vua đến gần sát bên hắn, hắn buột miệng thì thào, như
một người đang lẩm bẩm nói với chính mình: “Lạ thật, lạ thật! Sao vậy kìa?
Ta nhìn thấy hai ông vua - nhưng lại chỉ có một con lừa!”
Lúc bấy giờ hai ông vua dừng bước, mỉm cười nhìn về phía phát ra
tiếng nói, rồi họ quay lại nhìn vào mặt nhau: “Ở xứ chúng ta, thiên hạ cũng
nghĩ đến những chuyện đó, nhưng họ không nói ra thành lời”.
Ông vua bên trái nhún vai, trả lời: “Đây chắc hẳn là một gã chăn dê,
hoặc một ẩn sĩ đã sống quá lâu giữa đá và cây. Không có bầu bạn quả cũng
làm hư hỏng cả những phong tục tốt”.
Ông vua kia vặn lại, với vẻ giận dữ đắng cay: “Những phong tục tốt!
Vậy chứ chúng ta muốn trốn thoát khỏi cái gì đây, nếu không phải là muốn
trốn khỏi những “phong tục tốt”, muốn trốn khỏi “giới thượng lưu” của
chúng ta?
Thực ra, chẳng thà sống giữa những ẩn sĩ và những gã chăn dê còn
hơn là sống với đám tiện dân óng vàng, ngụy hóa, nhạt phèo như nước ốc
của chúng ta - dẫu rằng đám tiện dân đó tự gọi mình là “giới thượng lưu”,
- dẫu chúng tự gọi mình là “giai cấp quý phái”. Ở đấy, tất cả mọi sự
đều là trá ngụy, thối nát, trước nhất là dòng máu, nhờ vào những chứng bệnh
lâu đời xấu xa và những tay trị bệnh còn tồi tệ xấu xa hơn nữa.
Kẻ có giá trị nhất thời đại bây giờ, chính là người nông dân tráng
kiện; hắn là kẻ thô bạo, giảo quyệt, ngoan cố bướng bỉnh và kiên trì chịu

lắng nghe chúng ta hay sao?”
Đã thấy và nghe rõ tất cả những lời lẽ trên, ngay khi đó, Zarathustra
đứng dậy, rời khỏi chỗ ẩn, tiến đến trước mặt hai ông vua và lên tiếng:
- “Kẻ lắng tai nghe các ngươi, kẻ thích nghe các ngươi, những ông
vua, kẻ đó tên là Zarathustra.
Ta là Zarathustra, kẻ đã từng có lần bảo rằng: “Sá gì những ông vua!”
Xin hãy tha lỗi cho ta nếu ta vui mừng khi nghe các ngươi nói cùng nhau:
“Nào có sá gì những ông vua như chúng ta!”
Nhưng nơi đây, các ngươi đang ở trong vương quốc dưới sự thống trị
của ta: các ngươi có thể tìm kiếm được gì trong vương quốc ta? Có lẽ, trên
đường đi, các ngươi đã gặp kẻ mà ta đang tìm kiếm: ta đang tìm kiếm con
người thượng đẳng”.
Khi nghe xong, hai ông vua đưa tay đấm ngực, rồi đồng thanh thốt
lên:
- “Chúng ta đã được nhận ra!
Lời nói của ngài như lưỡi kiếm xuyên thủng những bóng tối dày đặc
nhất trong lòng ta. Ngài đã khám phá ra nỗi thống khổ của ta. Bởi vì, chúng
ta đang trên đường đi tìm con người thượng đẳng,
- con người cao cả hơn chúng ta, dẫu rằng chúng ta là những quốc
vương. Chúng ta dắt theo con lừa này cốt dành cho con người đó. Bởi vì con
người cao cả nhất cũng phải là vị chủ nhân cao nhất trên mặt đất.
Trong trọn vẹn định mệnh loài người, chẳng có sự sỉ nhục nào tàn tệ
hơn khi những kẻ mạnh trên mặt đất đồng thời lại không là những nhân vật
đệ nhất. Lúc bấy giờ, mọi sự đều trở thành giả mạo, tà vạy, quái dị.
Và khi họ lại là những con người tồi tệ nhất, giống như thú vật, thì lúc
bấy giờ đám tiện dân leo lên và leo lên cao giá; sau cùng đức hạnh của đám
tiện dân bảo rằng: “Này, chỉ có mình ta là đức hạnh!”
Zarathustra đáp lại:
“Ta vừa nghe những lời gì thế? Các ông vua quả thật khôn ngoan! Ta
say mê và, quả vậy, ta đã nảy sinh ý muốn sáng tác một ca khúc về hiện

võ như thế. “Điều thiện hảo là gì? Dũng cảm, đấy chính là điều thiện hảo.
Chính một trận chiến tranh tốt lành sẽ thánh hóa tất cả mọi sự”.
Hỡi Zarathustra, khi nghe đến những lời này, dòng máu của tổ tiên
trỗi dậy trong huyết quản chúng tôi: lời nói đó đã như lời lẽ của mùa Xuân
thốt ra với những thùng đựng rượu cũ.
Khi những lưỡi gươm giao chạm nhau giống những con rắn lốm đốm
vết đỏ thẫm, thì lúc bấy giờ, những đấng tiên vương của chúng ta mới bắt
đầu ham thích đời sống; đối với họ, mặt trời hòa bình thì lờ mờ và âm ấm,
song hòa bình lâu dài làm các ngài xấu hổ.
Các đấng tiên vương của chúng tôi thở dài não nuột u sầu khi họ nhìn
thấy những thanh gươm nhẵn bóng, không được dùng tới, treo trên tường!
Giống như những thanh gươm đó, các ngài khao khát chiến tranh. Bởi vì
mọi thanh gươm đều muốn uống máu người và lóe sáng khát vọng”.
Trong khi hai ông vua nói năng ba hoa như thế về lạc phúc của các
đấng tiên vương của họ, với lòng hăng say nồng nhiệt, thì Zarathustra lại
ước muốn chế nhạo sự nồng nhiệt của họ vô cùng: bởi vì trước mặt
Zarathustra là hai ông vua rất thanh thản, hai ông vua với vẻ mặt già nua
thanh thoát. Nhưng Zarathustra đã tự thắng mình. Hắn lên tiếng:
“Nào, lên đường đi thôi! Các ngươi đang ở đúng đường, trên kia là
hang đá của Zarathustra; và tối nay hẳn phải là một buổi tối dài dặc! Giờ
đây, một tiếng kêu thống khổ cấp bách đang kêu gọi ta rời xa các ngươi.
Hang đá của ta sẽ được vinh dự nếu có các ông vua dừng chân tại đó
đợi chờ; nhưng quả thật là các ngươi sẽ phải đợi chờ lâu lắm!
Mà nào quan hệ gì! Thời đại hôm nay, có nơi nào người ta học chờ
đợi tốt hơn là trong các chốn triều đình? Và trong tất cả những đức hạnh của
các ông vua, đức hạnh độc nhất còn lại cho họ hiện nay, há chẳng phải đức
hạnh được gọi bằng tên là “biết chờ đợi” hay sao?”