Kiến thức lớp 10
Nguyễn Bỉnh Khiêm –Nhàn-phần 2
I.Giới thiệu chung
1.Tác giả

-Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491-1585), hiệu Bạch Vân cư sĩ. Là ông
quan thanh liêm , chính trực.Là nhà thơ lớn của dt.

- Cuộc đời :

+ Nhỏ: ông được cho theo học người thầy nổi tiếng là Bảng Nhãn
Lương Đắc Bằng.

+ Lê suy thoái ( Lê Uy Mục, Tương Dực )-> Mạc Đăng Dung ->
nhà Mạc (1526), NBK ( 36 tuổi ) , thi đỗ tiến sĩ, làm quan triều
Mạc.

+ 8 năm sau , ông dâng sớ vạch tội và xin chém đầu 18 lộng
thần. Vua không nghe , ông cáo quan về ở ẩn,vẫn canh cánh việc
nước->thuyết : hành –tàng, xuất – xử của người xưa (TQ: Lã
Vọng, Đào Tiềm, VN:Tô Hiến Thành, Chu An, Ng. Trãi).Oâng
dựng am Bạch Vân-> BV cư sĩ, dạy học có nhiều hoc trò đỗ đạt
làm quan-> Tuyết Giang phu tử.

2.Sáng tác

-“Bạch Vân am thi tập”
-“Bạch Vân quốc ngữ thi tập”

=>Nội dung : mang đậm tính triết lí, giáo huấn, ngợi ca chí của kẻ
sĩ, thú thanh nhàn, đồng thời phê phán những điều xấu xa trong

=> Hai câu thơ thể hiện quan niệm về cs nhàn tản, gần gũi với
dân.

2.Hai câu thực

“Ta dại ta ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn người đến chốn lao xao ”

-từ ngữ đối lập:
ta >< người
dại >< khôn
vắng vẻ>< lao xao

- NBK đã tạo nên hệ thống từ ngữ đối lập nhau nhằm bộc lộ rõ
thái độ của mình: cho thấy sự khác biệt giữa ông & những người
khác đó là cách lựa chọn cho mình một cuộc sống” lánh đục tìm
trong”.

- “nơi vắng vẻ’-> yên ả, êm đềm.
- “ chôn lao xao”-> xô bồ, ồn ả, đầy những ganh đua, thủ đoạn->
chốn cửa quyền.

Như vậy “Dại “ ở đây thể hiện một lối sống cao đẹp , một tư
tưởng , nhân cách thanh cao, k màng danh lợi , k nuôi cơ mưu,
không chịu luồn cúi, mua danh , bán tước, tham những điều phù
phiếm.Đây là cách nói ngược , dại thực chất là khôn , còn khôn
thực ra lại là dại .

Đúng như ông đã nói:


tri điền

=>NBK chọn cho mình một cuộc sống hợp với tự nhiên, hòa với
đời thường , bình dị mà không kém phần thanh cao.

3.Hai câu kết

“Rượu đến cội cây ta sẽ uống
Nhìn xem phú quí tựa chiêm bao ”

- Triết lí: danh vọng ,tiền tài cũng chỉ là phù du , hư vô .Tất cả sẽ
vô nghĩa sau một cái khép mắt khẽ khàng. =>cái nhìn của một
bậc đại nhân, đại trí.

->ý nghĩa: Con người sống ở trên đời nên thuận theo lẽ đời,
thuận theo tự nhiên, sông sao cho thanh thản. Đùng vì dục vọng
của mình mà bất châp tất cả.Tât cả rồi chỉ như một giấc mơ.

Liên hệ với những bài thơ khác của các nhà thơ cùng thời ta thấy
được đây là cái nhìn tích cực của một thời đại và cho đến hôm
nay nó vẫn còn nguyên giá trị.

* Nhận xét :
Quan điểm “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm :

- là không tranh đua,không màng danh lợi, không bon chen,
không cơ mưu, tự dục.

- là sống thanh thản, an nhiên, tự tại bởi những thú vui riêng của
mình.