Tìm hiểu hóa học quanh ta – Hóa
học chuyên ngành
Hóa học hữu cơ nghiên cứu gì?
Là ngành khoa học về các hợp chất của cacbon với các nguyên tố khác trừ cacbon
oxit, cacbon đioxit và cacbonat vô cơ (hợp chất hữu cơ), và quy luật chuyển hoá
chúng.
Chỉ vào thế kỉ 19, hóa học hữu cơ (HHHC) mới trở thành ngành hoá học độc lập.
Thuật ngữ HHHC do J. Berzelius đưa ra (1827). Thuyết cấu tạo hoá học (1861)
của A. M. Butlerov đã có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển HHHC. Đến nay, đã
biết được trên 10 triệu hợp chất hữu cơ thuộc ba loại: hợp chất không vòng, hợp
chất đồng vòng và hợp chất dị vòng.
Những ngành công nghiệp hữu cơ chủ yếu: phẩm nhuộm, polime, nhiên liệu, cao
su, chất dẻo, tơ sợi, thuốc nổ, chất độc hoá học, vv. Nhờ những thành tựu của
HHHC mà người ta đã biết sử dụng ngày càng hợp lí hơn dầu mỏ, than đá, khí
thiên nhiên và các nguyên liệu khác. Bằng những phương pháp nghiên cứu HHHC
đã xác định được cấu trúc của protit, axit nucleic và những hợp chất thiên nhiên
phức tạp khác; đã tổng hợp được vitamin, một số hocmon, enzim.
Sự phát triển mạnh mẽ các lĩnh vực của HHHC đã tạo điều kiện cho nhiều chuyên
ngành lớn được hình thành, vd. hoá học các hợp chất cao phân tử, hoá học các hợp
chất cơ kim, hoá học các hợp chất thiên nhiên, hóa dược
Xăng máy bay có gì khác xăng thường?
Xăng máy bay là nhiên liệu có chỉ số ốctan cao, được sử dụng cho các máy bay
(hoặc dùng cho ôtô đua). Xăng máy bay trong tiếng Anh được viết tắt là Avgas
(viết tắt của Aviation gasoline) để phân biệt với xăng Mogas (viết tắt của Motor
gasoline) là các loại xăng sử dụng hàng ngày cho ôtô, xe máy.

Xăng máy bay có tính bay hơi thấp hơn so với xăng Mogas và không bay hơi
nhanh, đây là thuộc tính quan trọng để sử dụng ở các cao độ lớn.

Chỉ số ốctan cao thu được là nhờ sự bổ sung của tetraetyl chì (viết tắt tiếng Anh:
TEL), một chất tương đối độc đã bị ngừng sử dụng cho ô tô ở phần lớn các nước

3
+ 6 HF = CaF
2
+ SiF
4
+ 3 H
2
O
Do đó, thuỷ tinh bị ăn mòn. Phương pháp khắc, đánh dấu trang trí theo kiểu này
được gọi là phương pháp khắc ăn mòn.
Vì bình thuỷ tinh không đựng được axit flohydric, nên người ta phải tìm một vật
liệu khác, đó là chì. Nguyên tố này trơ đối với axit flohydric. Ngày nay, chất dẻo
được thay thế cho chì để làm bình đựng vì nó khắc phục được tất cả các nhược
điểm trên.

Làm thế nào để tranh sơn dầu hết đen?
Phòng triển lãm trưng bày nhiều bức họa vẽ cảnh tuyết
bay, khoác lên vạn vật một màu trắng sống động. Nhưng sau nhiều năm, màu tuyết
xỉn dần, tranh biến thành cảnh chết. Một nhà hoá học đến triển lãm, dùng
bông tẩm hoá chất lau nhẹ mặt tranh. Cảnh tuyết hiện ra lung linh ngay sau đó.
Nhà hóa học đã dùng dung dịch oxi hoá (nước oxy già - H202) để làm biến mất
mầu đen trên bức tranh. Ông xử lý được "lỗi thời gian" này vì biết màu tuyết trắng
trên bức tranh sơn dầu có thành phần là bột phấn chì (chì II oxit). Phấn chì thường
là màu trắng, nhưng nó có thể tác dụng với khí hydro sunfua trong không khí tạo
thành chì sunfua màu đen.
Tuy nhiên, vì phản ứng xảy ra chậm, đồng thời, lượng khí hydro sunfua trong
không khí ít, nên lượng chì sunfua tạo thành cũng không nhiều. Do vậy màu trắng
trên bức họa chỉ bị sẫm màu mà không đen hẳn. Chỉ cần dùng dung dịch H202 lau
qua bức tranh thì sẽ biến màu đen của chì sunfua thành phấn chì màu trắng.
Hydro sunfua trong không khí xuất hiện khi chúng ta đốt nhiên liệu. Chẳng hạn